auto_awesome_motionไฟล์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (1 ไฟล์)

chrome_reader_modeเรื่อง

ประเทศไทยควรเป็นมหาอำนาจทางการพยาบาล พยาบาลไทยควรเป็นพยาบาลที่ดีที่สุดในโลก

chrome_reader_modeคำอธิบาย

ประเวศ วะสี ได้เขียนบทความเรื่อง ประเทศไทยควรเป็นมหาอำนาจทางการพยาบาล : พยาบาลไทยควรเป็นพยาบาลที่ดีที่สุดในโลก เขียนในภาพรวมที่กล่าวถึง พยาบาลไทยที่มีจุดแข็ง 6ประการ พร้อมทั้งเสนอจุดแข็งของการพยาบาลไทยที่ทุกฝ่าย ควรร่วมกันคิดใหญ่ให้ประเทศไทยเป็นมหาอำนาจทางการพยาบาล และให้พยาบาลไทยเป็นพยาบาลที่ดีที่สุดในโลก ในการ “คิดใหญ่” ต้องคิด “ก้าวข้ามข้อจำกัด” (Transcending)

chrome_reader_modeบทคัดย่อ

# ประเทศไทยควรเป็นมหาอำนาจทางการพยาบาล พยาบาลไทยควรเป็นพยาบาลที่ดีที่สุดในโลก ประเวศ วะลี ## จุดแข็งของพยาบาล ๖ ประการ ชื่อบทความนี้จงใจตั้งขึ้นเพื่อให้คิดใหญ่ในเรื่องการพยาบาลในโอกาสที่มีการฉลองครบ ๖๐ ปี ของสำนักการพยาบาลที่ต้องคิดใหญ่เพราะเรื่องการพยาบาลเป็นเรื่องใหญ่ด้วยเหตุผลอย่างน้อย ๖ ประการ ดังต่อไปนี้ (๑) การพยาบาลเกี่ยวข้องกับชีวิตทุกขั้นตอน ตั้งแต่ครรภ์มารดาจนถึงเชิงตะกอน คุณภาพชีวิตของมนุษย์ทุกคนและทุกระยะเกี่ยวข้องกับการพยาบาล จึงกล่าวได้ว่า "การพยาบาลเพื่อคนทั้งมวล" (Nursing For All) (๒) ในเมื่อการพยาบาลเป็นความจำเป็นขั้นพื้นฐาน ของชีวิต อาชีพพยาบาลจึงเป็นที่ต้องการมากทุกแห่งหน เป็นอาชีพที่ไม่มีการว่างงาน (No unemployment profession) ในปัจจุบันที่กำลังมีวิกฤตเศรษฐกิจในสหรัฐอเมริกาและในยุโรป มีสภาวะการว่างงานสูง บัณฑิตจบใหม่ไม่มีงานทำ แต่อาชีพพยาบาลมีความต้องการมากขึ้นทุกแห่งหน ประเทศไทยควรผลิตพยาบาลเพิ่มขึ้นทั้งเพื่อสนองความต้องการในประเทศ และเพื่อการบริการเพื่อนมนุษย์ในประเทศอื่นด้วยก็ได้ (๓) แม้ในระบบบริการสุขภาพจะต้องการบุคลากรหลายประเภท ในหมู่บุคลากรสุขภาพหลายประเภทนี้ พยาบาลเป็นบุคลาพหุศักยภาพ (Multipotential) มากที่สุดคือ ทำการพยาบาลทั่วไปก็ได้ ทำการพยาบาลเฉพาะทางก็ได้ ทำการรักษาเป็นพยาบาลเวชปฏิบัติก็ได้ เป็นพยาบาลชุมชนก็ได้ เป็นนักวิจัยก็ดี เป็นนักจัดการก็ได้ ในปัจจุบันมีพยาบาลทั่วประเทศประมาณ ๑๕๐,๐๐๐ คน และมีสถาบันการผลิตกว่า ๘๐ แห่ง การเป็นบุคลากรที่มีจำนวนมาก และเป็นบุคลากรพหุศักยภาพ พยาบาลจึงเป็นบุคลากรหลักในการปฏิรูประบบบริการสุขภาพ ๑ (๔) พยาบาลเป็นอาชีพที่ใกล้ชิดและมีโอกาสเห็น "แววตา" คนไข้มากที่สุด บุคลากรสาธารณสุขบางประเภทเกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีทางสุขภาพมากกว่าเกี่ยวข้องกับคนโดยตรง การพยาบาลนั้นเกี่ยวข้องกับคนโดยตรงมากกว่าอาชีพอื่นใด ในสมองของเราทุกคนมีส่วนที่ไวต่อการรับรู้ อารมณ์ ความรู้สึกของเพื่อนมนุษย์ จากแววตา สีหน้า ท่าทาง สุ่มเสียง พยาบาลจึงรับรู้ความทุกข์ยากของเพื่อนมนุษย์มากกว่าอาชีพอื่น เมื่อรับรู้แล้วก็เกิดความเห็นใจ (Empathy) และอยากทำเพื่อเพื่อนมนุษย์ (Altruism) ซึ่งรวมเรียกว่ามีหัวใจความเป็นมนุษย์ ในสังคมที่ขาดหัวใจของความเป็นมนุษย์ กันไปเป็นอันมากเพราะเอาอย่างอื่นมาขวางกั้นไม่ให้มนุษย์ได้สัมผัส "แววตา" ซึ่งกันและกัน เช่น เอากฎหมาย กฎระเบียบ วิชาการ มาขวางกั้นความเป็นมนุษย์ พยาบาลมีสิ่งขวางกั้นสัมผัสของความเป็นมนุษย์น้อยที่สุด จึงอยู่ในฐานะที่จะมีหัวใจเพื่อเพื่อนมนุษย์สูงมาก (๕) พยาบาลมีความเป็นสถาบันสูง ความเป็นสถาบันหมายถึงวิชาความรู้ มีจริยธรรม มีองค์กร เป็นที่เห็นคุณค่าและเคารพนับถือในสังคม การพยาบาลในประเทศไทยลงหลักปัฏฐานมานาน และมีความเป็นสถาบันสูง คงไม่มีอาชีพอะไรเหมือนพยาบาลไทยที่มีสมาชิกเป็นพระมารดาของพระมหากษัตริย์ถึง ๒ พระองค์ (๖) ทั้ง ๕ ประการดังกล่าวข้างต้นบวกกับวัฒนธรรมไทยอันอ่อนโยนซึ่งเหมาะในการบริบาลยิ่งนัก ทำให้พยาบาลไทยอยู่ในฐานะที่จะเป็นพยาบาลที่ดีที่สุดในโลก ## ๒ ### คิดใหญ่ คิดก้าวข้ามข้อจำกัด ด้วยจุดแข็งของการพยาบาลไทยดังกล่าวข้างต้น ทุกฝ่ายจึงควรร่วมกันคิดใหญ่ให้ประเทศไทยเป็นมหาอำนาจทางการพยาบาล และให้พยาบาลไทยเป็นพยาบาลที่ดีที่สุดในโลก ในการ "คิดใหญ่" ต้องคิด "ก้าวข้ามข้อจำกัด" (Transcending) ในการทำอะไรๆ มักมีอุปสรรคหรือข้อจำกัดทำให้ทำไม่ได้ ถ้าเราคิดภายในขอบเขตของข้อจำกัด เราก็จะติดอยู่ภายในข้อจำกัดนั้นๆ จำเป็นต้องใช้ยุทธศาสตร์ก้าวข้ามข้อจำกัด (Transcending strategy) ๒ ข้อจำกัดมีนานาชนิด เช่น ข้อจำกัดในนิยาม ข้อจำกัดในการยึดถือสถาบันเป็นหลัก (Institutionalism) ข้อจำกัดในการยึดถือวิชาชีพเป็นหลัก (Professionalism) ข้อจำกัดในระบบราชการ ข้อจำกัดในงบประมาณ เป็นต้น การติดข้ามข้อจำกัดเหล่านี้คือ เอาประโยชน์ของคนทั้งมวลเป็นตัวตั้ง และหาทางทำให้ได้ ## ๓ ### วิสัยทัศน์การเป็นมหาอำนาจทางการพยาบาล การเป็นมหาอำนาจทางการพยาบาล คือการที่เรามีกองทัพพยาบาลที่เข้มแข็ง ทั้งจำนวนทั้งคุณภาพ ทั้งการจัดการ ให้กองทัพพยาบาลที่เข้มแข็งสามารถร่วมสร้างสุขภาพคนไทยทั้งมวลเต็มพื้นที่ของประเทศ และสามารถช่วยประเทศอื่นได้ด้วย โดยขมวดให้กระซับเข้ามาอีกก็คือ พยาบาลไทยทั้งหมดรวมตัวสร้างสุขภาพคนไทยทั้งมวล และจะร่วมมือกับประเทศอื่นให้เข้ามาแข็งไปด้วยกัน ## ๔ ### หลักการในการสร้างสุขภาพของคนทั้งมวล การทำประโยชน์ให้คนทั้งมวลได้จริงต้องใช้หลักคิดสร้างพระเจดีย์จากฐาน ไม่มีพระเจดีย์องค์ใดสร้างสำเร็จจากยอด เพราะถ้าขาดฐานรองรับก็จะพังลง (ก) สร้างพระเจดีย์จากยอดโดยขาดฐาน รองรับย่อมไม่ทั่วถึงยังยืน (ข) สร้างพระเจดีย์จากฐาน ฐานที่แข็งแรงจะรองรับระบบทั้งหมดให้มั่นคง ๓ ฐานของสังคมคือชุมชนท้องถิ่น ชุมชนท้องถิ่นครอบคลุมทุกตารางนิ้วของประเทศ ถ้า ชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็งทุกด้าน ฐานของประเทศก็จะแข็งแรง ## ฐานของระบบสุขภาพคือระบบสุขภาพชุมชน โรงพยาบาลใหญ่ ๆมีประโยชน์เฉพาะเรื่อง แต่ไม่มีทางสร้างสุขภาพได้โดยทั่วถึง สุขภาพ ของคนทั้งมวลจะเป็นไปได้ต่อเมื่อระบบสุขภาพชุมชนทั่วถึง ฉะนั้นระบบสุขภาพทั้งหมดควรมี ระบบสุขภาพชุมชนเป็นฐาน และเชื่อมต่อถึงกันและกันทั้งระบบ ## ๕ ### โครงสร้างระบบบริการสุขภาพของไทยทั่วถึง โครงสร้างระบบบริการสุขภาพพื้นฐานของประเทศไทยครอบคลุมไปทั่วประเทศ โดยมี โรงพยาบาลศูนย์หรือโรงพยาบาลทั่วไปทุกจังหวัด โรงพยาบาลชุมชนทุกอำเภอ สถานีอนามัย <table><tr><td>จังหวัด</td><td>อำเภอ</td><td>ตำบล</td><td>ชุมชน</td></tr><tr><td>รพ.ศูนย์/รพ.ทั่วไป</td><td>รพ.ชุมชน</td><td>รพ.สต.(สถานีอนามัย)</td><td>อสม.</td></tr></table> หรือ รพ.สต.ทุกตำบล อสม.หรืออาสาสมัครสาธารณสุขในทุกหมู่บ้าน นอกจากนั้นเมื่อเร็ว ๆนี้มีพัฒนาการใหม่เพิ่มเติมไปจากนี้ คือ มีการผลิตพยาบาลของ ชุมชน โดยความร่วมมือของ อบต. โรงพยาบาลชุมชนและคณะพยาบาลศาสตร์ หรือวิทยาลัย การพยาบาล ริเริ่มโดยโรงพยาบาลน้ำพอง อบต.น้ำพอง คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น พยาบาลที่จบในโครงการนี้ไปประจำทำงานในชุมชน โดยอบต.เป็นผู้จ่าย เงินเดือน ขณะนี้โครงการผลิตพยาบาลของชุมชนกำลังขยายตัวออกไปเรื่อยๆ โดยมีเป้าหมาย พยาบาล ๑ คน ต่อ ๒ หมู่บ้าน อีกโครงการหนึ่งเรียกว่า นักสุขภาพครอบครัว (นสค.) ทดลองที่อีสานเหนือ ริเริ่มโดย นายแพทย์นิทัศน์ รายยาวา เมื่อเป็นผู้ตรวจราชการสาธารณสุข นสค.อาจเป็นผดุงครรภ์หรือ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข หรือพยาบาล แต่ละคนดูแลประชากร ๑,๒๕๐ คน โดยใกล้ชิดและ ต่อเนื่อง ในหลักการของหมอประจำครอบครัว ๔ ทั้งเรื่องพยาบาลของชุมชน และนักสุขภาพครอบครัว ทำให้เห็นความเป็นไปได้ที่คนไทย ทั้งประเทศจะมีหมอประจำครอบครัว และสปสช.สามารถพัฒนาระบบการจ่ายเงินให้เรื่องนี้มี ความเป็นไปได้มากขึ้น ถ้าคนไทยทุกคนมีหมอประจำครอบครัวจะเป็นเรื่องพลิกผันที่ใหญ่มากจะ ทำให้เรื่องที่เป็นไปไม่ได้เป็นไปได้เช่น ผู้สูงอายุทุกคนได้รับการดูแลที่บ้าน คนไทยทุกคนได้รับการ ตรวจกรอง และควบคุมโรคความดันโลหิตสูง และเบาหวานเป็นต้น โอกาสแห่งบริการใกล้บ้านใกล้ใจ คนไทยทุกคนมีหมอประจำครอบครัวไม่ไกลเกินเอื้อม และพยาบาลมีบทบาทสำคัญที่ทำให้ความฝันนั้นเป็นจริง ## ๖. เครือข่ายพยาบาลที่เชื่อมต่อถึงกันทั้งประเทศ ระบบประสาทเป็นเครือข่ายโยงใยถึงกันทั้งร่างกาย ฉันใด พยาบาลทั้งประเทศก็ควรเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายเชื่อมต่อถึงกันทั้งประเทศ แม้ระบบที่เป็นทางการ พยาบาลจะสังกัดหน่วยงานที่แยก ๆ กัน แต่ด้วยใจ ด้วยเป้าหมายเดียวกัน ด้วยการติดต่อสื่อสาร ด้วยความไม่เป็นทางการ พยาบาลสามารถเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายติดต่อถึงกันทั้งหมด อย่าให้ความเป็นทางการเป็นอุปสรรคต่อความดี ดังที่บอกไว้ล่วงหน้าแล้วว่าเราจะต้อง "ก้าวข้ามข้อจำกัด" เพื่อประโยชน์ของประชาชนทั้งประเทศ เรื่องการส่งต่อผู้ป่วยที่พูดกันมาหลายสิบปีแล้วก็ยังคงเป็นปัญหา ถ้าพยาบาลเชื่อมโยง เป็นเครือข่ายถึงกันหมด ตั้งแต่ หมู่บ้าน - ตำบล - อำเภอ - จังหวัด - โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย - โรงพยาบาลเอกชน การส่งต่อทั้งขึ้นและลงก็จะไร้รอยตะเข็บยิ่งขึ้น ๕ ฉะนั้นควรจะมีความพยายามทุกวิถีทางให้พยาบาลรู้จักวิถีการทำงานของกันและกัน และ รู้จักกันเป็นส่วนตัวให้มากที่สุด มี ๒ เรื่องใหญ่ ๆที่น่าทำมาก คือ (๑) ให้พยาบาลในโรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลทั่วไปอาสาสมัครไปทำงานที่โรงพยาบาลชุมชน ได้ โดยมีเบี้ยเลี้ยงค่าตอบแทนอย่างพอเพียง (๒) นักศึกษาพยาบาลจากทุกคณะพยาบาลศาสตร์ และวิทยาลัยการพยาบาล ได้เรียนรู้จากการ ปฏิบัติงานในชุมชน ทั้ง ๒ เรื่องจะส่งเสริมความเข้มแข็งของระบบสุขภาพชุมชน และส่งเสริมให้พยาบาล เชื่อมต่อกันเป็นเครือข่ายมากขึ้น ## ๗. การจัดองค์กรพยาบาล สมัชชาการพยาบาลแห่งชาติ พยาบาลมีการรวมตัวกันเป็นองค์กรต่าง ๆ ค่อนข้างเข้มแข็ง เช่น ชมรม สมาคม สภาการ พยาบาล ควรมีการรวมตัวกันตามพื้นที่คือ ในแต่ละจังหวัดพยาบาลทั้งหมดควรมีตัวกันเป็นองค์กร เป็น มูลนิธิ หรือสมาคม ที่สามารถมองภาพรวมของทั้งจังหวัด คือ ระบบสุขภาพของจังหวัด ความต้องการ กำลังสายพยาบาลทั้งหมด ทั้งพยาบาล ผู้ช่วยพยาบาล ผู้บริบาล ให้มีการผลิตและพัฒนากำลังสาย พยาบาลให้พอเพียงทั้งจังหวัด ควรใช้หลัก CBL หรือ Context - Based Learning คือการเรียนรู้ในบริบท ของงาน ในทุกจังหวัดมีงานทุกระดับพอเพียงกับการเป็นฐานการเรียนรู้อยู่แล้ว แต่ละจังหวัดจึงสามารถ พึ่งตนเองได้ในการพัฒนากำลังพยาบาลจากฐานการทำงานในจังหวัด โดยแนวคิดการพึ่งตนเองของการ พัฒนากำลังพยาบาลในแต่ละจังหวัด จะทำให้พัฒนาการเกิดขึ้นโดนทั่วถึงและรวดเร็ว ควรมีการจัดประชุมสมัชชาพยาบาลจังหวัดทุกจังหวัดเพื่อเป็นเครื่องมือขับเคลื่อนนโยบาย ระดับชาติ ถ้าสามารถจัดประชุมสมัชชาการพยาบาลระดับชาติได้อย่างสม่ำเสมอและมีคุณภาพ ก็จะเป็น เครื่องมือของการสร้างความเป็นมหาอำนาจทางการพยาบาล วงการวิจัยระบบการพยาบาลควรจะลงมือวิจัยได้แล้วว่าระบบการพยาบาลของประเทศอาเซียน เป็นอย่างไร และถ้าจะทำให้การพยาบาลในทุกประเทศเข้มแข็ง จะต้องร่วมมือแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน อย่างไรบ้าง ประเทศไทยตั้งอยู่ที่ศูนย์กลางอาเซียนอยู่แล้ว คงจะต้องทำตัวเป็นศูนย์กลางความร่วมมือใน เรื่องต่างๆ รวมทั้งเรื่องพยาบาลด้วย ๖ การเป็นมหาอำนาจคือการมีความแข็งแรงในตัวเองและช่วยเหลือคนอื่นได้ ขอให้กำลังใจพยาบาลทั้งมวล โดยกล่าวว่า พยาบาลไทยหัวใจพระโพธิสัตย์ ขอให้ประเทศไทยเป็นมหาอำนาจทางการพยาบาล ขอให้พยาบาลไทยเป็นพยาบาลที่ดีที่สุดในโลก --- (3)

shareแบ่งปันเนื้อหา