auto_awesome_motionไฟล์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (2 ไฟล์)

chrome_reader_modeเรื่อง

การสื่อสารเรื่องความเป็นธรรม

chrome_reader_modeคำอธิบาย

ศ.นพ. ประเวศ วะสี ได้เขียน บทความ การสื่อสารเรื่องความเป็นธรรม ชี้นำให้คนในสังคม เล็งเห็นความสำคัญของความยุติธรรมที่สร้างความสงบสุขให้เกิดขึ้น แต่หากขาดเสียแล้วจะนำความวุ่นวาย และความรุ่นแรงตามมาได้

chrome_reader_modeบทคัดย่อ

# การสื่อสารเรื่องความเป็นธรรม ## ประเวศ วะสี ความเป็นธรรมเป็นเรื่องสำคัญที่สุดของการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ การขาดความเป็นธรรมเป็นปัญหาที่สำคัญที่สุดของประเทศไทยและของโลก อันนำไปสู่ความรุนแรง ทั้งความรุนแรงอย่างเงียบ (Silent violence) และความรุนแรงอย่างโจ่งแจ้ง ฉะนั้น การที่สถาบันวิชาการสื่อสารสาธารณะ (สวส.) ไทยพีบีเอส พยายามรวบรวมแนวคิดและแนวทางเพื่อพัฒนารูปแบบรายการโทรทัศน์ด้านความเป็นธรรมในสังคม จึงเป็นเรื่องที่มีความสำคัญยิ่งนัก ควรแก่การอนุโมทนา ## ๑. จิตสำนึกและโครงสร้าง สังคมไทยเป็นสังคมที่ขาดความเป็นธรรมาช้านาน เป็นร้อย ๆ ปี จนคนไทยคุ้นชินกับความเป็นไปทั่ว ๆ ไป จนขาดจิตสำนึกแห่งความเป็นธรรม ฉะนั้นในการสื่อสารเพื่อความเป็นธรรมน่าจะต้องจับประเด็นเรื่องการขาดจิตสำนึกแห่งความเป็นธรรมขึ้นมาพิจารณาด้วยว่าเกิดขึ้นได้อย่างไรและจะแก้ไขอย่างไร สังคมไทยเป็นสังคมอำนาจนิยมมาแต่โบราณ การคิดและทำเชิงอำนาจย่อมก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมขึ้นในพื้นที่ต่าง ๆ ของสังคม เช่น ในครอบครัว ในองค์กร และในสังคมความสัมพันธ์เชิงอำนาจทำให้เกิดความสัมพันธ์ในแนวดิ่ง คือความสัมพันธ์ที่ขาดความเสมอภาค แต่เป็นความสัมพันธ์ระหว่างผู้มีอำนาจข้างบนกับผู้ไม่มีอำนาจข้างล่าง สังคมแนวดิ่ง (Vertical society) กำหนดพฤติกรรมของคนในสังคม ทั้งคนที่มีอำนาจและคนไม่มีอำนาจ คือคนมีอำนาจข้างบนจะเอาเปรียบคนข้างล่าง จะโกงและคอร์รัปชั่นได้ง่าย คนข้างล่างจะถูกบีบ คั้นทำให้มีพฤติกรรมเบี่ยงเบนต่างๆ เช่น การเฉื่อยงาน การขโมยของหลวง การไม่รักอะไรที่เป็นของส่วนรวมการนินทาว่าร้าย การออกใบปลิว การแทงข้างหลัง การแสวงหาความอุปถัมภ์จากผู้มีอำนาจ สังคมใดที่เป็นสังคมทางดิ่ง เศรษฐกิจจะไม่ดี การเมืองจะไม่ดี และศีลธรรมจะไม่ดี ต่อให้เคร่งศาสนา ศีลธรรมก็ไม่ดี นี้จะช่วยอธิบายปรากฏการณ์ในสังคมไทยที่เป็นสังคมพุทธ และพุทธศาสนาก็เป็นของดี แต่มีความเสื่อมเสียทางศีลธรรมเต็มไปหมด เพราะสังคมไทยเป็นสังคมทางดิ่ง พุทธศาสนานิยมทางราบ แต่เมื่อเข้ามาในประเทศไทยที่เป็นสังคมทางดิ่ง ก็ถูกความเป็นทางดิ่งเข้าครอบงำ สถาบันควรศึกษาเรื่องคุณสมบัติของสังคมทางราบกับสังคมทางดิ่ง ซึ่งมีการวิจัยอยู่มากในโลก แล้วนำมาหาทางสื่อสารถึงสาเหตุของการขาดความเป็นธรรม โครงสร้างอำนาจต่างๆ ในสังคมไทย ล้วนขาดความเป็นธรรม เช่น โครงสร้างการปกครอง โครงสร้างระบบราชการ โครงสร้างระบบความยุติธรรม โครงสร้างการจัดสรรทรัพยากร โครงสร้างระบบภาษีอากร โครงสร้างระบบการศึกษา โครงสร้างอำนาจอันไม่เป็นธรรม ก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมเต็มไปหมด แต่คนไทยขาดความเข้าใจเชิงโครงสร้าง มักคิดเป็นเรื่องบุญกรรมของปัจเจกบุคคลหรือแต่ชาติปางก่อน จึงแก้ไขความไม่เป็นธรรมไม่ได้สถาบันควรศึกษาปัญหาโครงสร้างและวิธีคิดของคนไทย ๒. ศีลธรรมพื้นฐานของสังคม คือ การเคารพศักดิ์ศรีและคุณค่าความเป็นมนุษย์ของคนทุกคนอย่างเท่าเทียมกัน โดยเฉพาะของคนเล็กคนน้อย คนยากจน ศีลธรรมพื้นฐานนี้เป็นรากฐานของสิ่งดีงามทั้งปวง เช่น ประชาธิปไตย การเคารพสิทธิมนุษยชนความยุติธรรม ความเป็นธรรม แต่สังคมไทยขาดศีลธรรมพื้นฐานของการเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ เพราะเป็นสังคมอำนาจนิยมที่มีโครงสร้างทางดิ่ง ราษฎรทั่วไปไม่มีศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ โดยไม่รู้ตัว การศึกษาทุกระดับเป็นเครื่องทำลายศีลธรรมนี้เพราะเอาความรู้ในตำราเป็นตัวตั้งไม่เคารพความรู้ในตัวคน ถ้าเคารพแต่ความรู้ในตำราส่วนน้อยเท่านั้นที่จะมีเกียรติ คนส่วนใหญ่จะไม่มีเกียรติ แต่ถ้าเคารพความรู้ในตัวคน คนทั้งหมดจะมีเกียรติ เพราะทุกคนมีความรู้ใน ตัวที่ได้มาจากการทำงานและประสบการณ์ชีวิต นักเรียนเมื่อเข้าโรงเรียนก็จะรู้สึกว่า สถาบัน มีเกียรติ ชาวบ้านไม่มีเกียรติ นั่นแหละคือการทำให้ขาดการเคารพศักดิ์ศรีและคุณค่าความ เป็นมนุษย์ของชาวบ้าน อย่าว่าแต่ข้าราชการไม่เคารพศักดิ์ศรีของราษฎร และการโฆษณาที่ไม่คำนึงถึง ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของผู้ฟังผู้ดูเลย แม้แต่พ่อแม่ก็ไม่เคารพศักดิ์ศรีความเป็นคนของลูก ครูไม่เคารพความเป็นคนของนักเรียน นายจ้างไม่เคารพความเป็นคนของลูกจ้าง ยังมีคำถาม ว่าหมอเคารพศักดิ์ศรีความเป็นคนของคนไข้ว่าเสมอกับตนหรือเปล่า ถ้ามีการเคารพศักดิ์ศรีความเป็นคนของกันและกันจะเกิดความสัมพันธ์ใหม่ ที่ให้ ความสุขและความสร้างสรรค์ เกิดการเรียนรู้จากกันและกันอย่างมหาศาล พ่อแม่ก็เรียนรู้จาก ลูกได้ ครูเรียนรู้จากนักเรียนได้ นายจ้างก็เรียนรู้จากลูกจ้างได้ หมอก็เรียนรู้จากคนไข้ได้ ทุก คนจะฉลาดขึ้นหมดจากความสัมพันธ์ที่เท่าเทียมกัน ความสัมพันธ์เชิงอำนาจเป็นทุกข สัมพันธ์และทำให้เกิดความโง่เขลา สัมพันธภาพเชิงอำนาจกับการเรียนรู้จะเป็นปฏิภาคกัน ๓. ความเหลื่อมล้ำที่มากเกินสะท้อนการขาดความเป็นธรรม ความเหลื่อมล้ำเป็น ปัญหาใหญ่ของไทยและของโลก ความเหลื่อมล้ำมีหลายมิติที่ทับซ้อนกัน เช่น ความเหลื่อม ล้ำทางศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ความเหลื่อมล้ำทางอำนาจ ความเหลื่อมล้ำทางสิทธิ ความ เหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ ในทางสากล นักระบาดวิทยาชาวอังกฤษ ๒ คน ชื่อ Wilkison กับ Pickett ได้สำรวจ ความเหลื่อมล้ำทางรายได้ของประเทศที่พัฒนาแล้วทั่วโลก พบว่ามีความสัมพันธ์กับปัญหา ทางสุขภาพและปัญหาทางสังคม คือประเทศที่มีความเหลื่อมล้ำมากจะมีปัญหามาก เช่น อัตราตายในทารก อายุขัยของประชากร การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น ปัญหาสุขภาพจิต อาชญากรรม ยาเสพติด ความรุนแรง ประเทศที่มีความเหลื่อมล้ำมากที่สุด คือ สหรัฐอเมริกา รองลงมาคืออังกฤษ ประเทศที่มีความเหลื่อมล้ำน้อยที่สุดคือญี่ปุ่น ถัดไปคือกลุ่ม สแกนดิเนเวีย (จากหนังสือชื่อ The Spirit Level) โจเสฟ สติกลิตซ์ นักเศรษฐศาสตร์ที่ได้รับ รางวัลโนเบลของอเมริกากล่าวว่าในอเมริกา การพัฒนาเป็นประโยชน์ต่อคน ๑% เท่านั้น คน ยากจนจนไม่ได้ประโยชน์เลย แต่กลับเลวลงไปอีก (จากหนังสือ The Price of Inequality) สหรัฐอเมริกาและอังกฤษ เป็นต้นแบบของเสรีภาพและประชาธิปไตย แต่เสรีภาพและ ประชาธิปไตยเท่านั้นก็ยังไม่เป็นประกันความเป็นธรรม ประเทศญี่ปุ่นที่มีความเหลื่อมล้ำน้อย ที่สุดนั้น ทำที่โครงสร้างรายได้ว่าคนญี่ปุ่นมีรายได้ไม่ต่างกันมากนัก ประเทศทาง สแกนดิเนเวีย เน้นการเก็บภาษีสูง เพื่อนำไปจัดสวัสดิการสังคมเพื่อลดช่องว่าง ประเทศไทย นั้นขึ้นชื่อว่ามีความเหลื่อมล้ำสูงเป็นที่หนึ่งหรือที่สองในเอเชีย ทางสถานีโทรทัศน์ ควรมีรายการที่กระตุ้นให้นักวิชาการทำการวิจัยสภาพและขนาด ของความเหลื่อมล้ำ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ แล้วนำเสนอต่อสาธารณะให้เข้าใจเรื่อง การขาดความเป็นธรรม และตัวอย่างของประเทศที่มีความเป็นธรรมมากกว่าเรา ๔. ความเป็นธรรมหรือไม่เป็นธรรม จากครรภ์มารดาจนถึงเชิงตะกอน อาจารย์ป๋วย อึ้งภากรณ์ ได้เขียนเรื่อง "จากครรภ์มารดาจนถึงเชิงตะกอน" เพื่อแสดงสภาพชีวิตอันเป็น ธรรมที่พึงปรารถนา ถ้าเอาความเป็นธรรมเข้าจับบนเส้นทางชีวิตของประชาชนก็อาจพบ ความไม่เป็นธรรมตั้งแต่ครรภ์มารดาจนถึงเชิงตะกอน เช่น เด็กที่อยู่ในครรภ์แม่ที่ยากจนเกินได้รับโภชนาการไม่เพียงพอ กระทบระบบชีววิทยา ของเด็กตัวอ่อนที่ส่งผลต่อชีวิตของเขาต่อไปเมื่อเขาอายุ ๔๐-๕๐ ปี เช่น เป็นโรคหัวใจ โรคเบาหวาน โรคมะเร็ง เด็กในครรภ์ควรจะมีสิทธิที่จะมีชีวิตที่สมประกอบ อัตราตายในทารกระหว่างคนจนกับคนรวยต่างกันถึง ๓ เท่า ถ้าจะเอาความเป็นธรรม เข้าจับในเรื่องของความตาย ก็จะพบความไม่เป็นธรรมอื่นๆอีก เช่น คนจนตายจากอุบัติเหตุ มากกว่า ตายจากโรคที่ไม่ควรเป็นไม่ควรตาย แต่เขาตายเพราะเขาจนเกิน คนที่ตายเพราะ ความจนและความอยุติธรรมในสังคมนั้นมีจำนวนมากกว่าที่ตายในสงครามหลายเท่า จึงมีผู้ เรียกร้องความยากจนและความอยุติธรรมในสังคมว่าเป็นความรุนแรงอย่างเงียบ (Silent violence) ชีวิตมนุษย์มีค่ายิ่งและมีศักดิ์ศรี สุขภาพและความตายไม่ควรจะต้องมาขึ้นกับเงินและ ราคาในตลาด แต่ควรจะเป็นสิทธิของคนทุกคนที่จะมีชีวิตที่มีคุณภาพ มีรายงานสถิติตัวเลขต่างๆเกี่ยวกับประชากร แต่ยังขาดการเอาความเป็นธรรมเข้า วิเคราะห์ สถานีควรกระตุ้นนักวิชาการให้นำเรื่องความเป็นธรรมเข้าวิเคราะห์เรื่องต่างๆใน ชีวิต จะได้ก่อให้เกิดจิตสำนึกเรื่องความเป็นธรรมและนโยบาย ถ้าเราเดินไปตามถนนก็จะเห็นความไม่เป็นธรรมต่างๆ เช่น การให้ความสำคัญกับ ทางรถยนต์มากกว่าทางคนเดิน ในต่างประเทศบางแห่งทางคนเดินกว้างกว่าถนนที่รถยนต์ วิ่ง เพราะถือว่าคนต้องมาก่อน ทำไมรถยนต์ไม่ค่อยหยุดรอให้คนข้ามถนน ทำไมตำรวจจึง จับแต่ยวดยานของคนจน เช่น แท็กซี่และมอเตอร์ไซค์ แต่ไม่ค่อยกล้าจับคนขับรถเบนซ์ คน รวยขับรถชนคนตายก็ไม่ค่อยจะต้องถูกลงโทษหนัก ในระบบความยุติธรรมของรัฐที่ตำรวจ จับ อัยการส่งฟ้อง ศาลตัดสิน คนจนยากที่จะเข้าถึงความยุติธรรม เพราะทำงานเต็มที่ก็จะไม่ พอกินอยู่แล้ว จะเอาเงินเอาเวลาที่ไหนไปสู้คดี มีคดีของชาวไร่ชาวนาที่อยู่มานานถูก ดำเนินคดีและตัดสินจำคุกด้วยข้อหาบุกรุกที่ดินของตัวเองก็มี เพราะการสมคบคิดระหว่าง นายทุนกับเจ้าหน้าที่ของรัฐ เมื่ออำนาจขนาดใหญ่ของรัฐกับของทุนเข้าไปทำโครงการขนาดใหญ่ เช่น ทำเขื่อน ทำไมไฟฟ้า ทำเหมือง ก็กระทบชีวิตและการทำมาหากินของชาวบ้าน หลายเรื่องสร้าง ปัญหาสิ่งแวดล้อม เช่น ปล่อยสารพิษไว้ เป็นอันตรายต่อสุขภาพของชาวบ้าน และต่อสุขภาพ ของคนเมืองด้วยเพราะบริโภคอาหารที่ผลิตมาจากแหล่งปนเปื้อนด้วยสารพิษ ชาวบ้านตัว เล็ก ไม่มีทางต่อสู้กับอำนาจอันมหึมาของรัฐและของทุนขนาดใหญ่ ขณะเดียวกัน มหาวิทยาลัย ที่ควรจะเป็นพลังของความถูกต้องก็ยังไม่มาสนใจความเดือดร้อนแสนสาหัสที่ ชาวบ้านต้องเผชิญ เพราะระบบการศึกษาไทยเป็นระบบที่อยู่นอกสังคม ไม่รู้ร้อนรู้หนาวไม่ ร่วมทุกข์ร่วมสุขไม่ร่วมแก้ปัญหาถ้าระบบการศึกษาเป็นระบบในสังคมประเทศจะมีพลังเพื่อ ความเป็นธรรมเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล ทิศทางการพัฒนาของประเทศได้ก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรมขนาดใหญ่ขึ้น ประเทศ ไทยมีเนื้อที่ ๓๒๑ ล้านไร่ เมื่อ ๕๐ ปี ก่อนยังมีเนื้อที่เป็นป่ากว่า ๒๒๐ ล้านไร่ หรือกว่า ๖๐ % ของพื้นที่ประเทศ ทำให้รักษาสมดุลของธรรมชาติ แต่บัดนี้ป่าไม้ของเราหมดไปเหลือเพียง ๒๐ กว่า % ของพื้นที่ เพราะการให้สัมปทานป่าไม้ เพราะการลักลอบตัดไม้ แต่ที่สำคัญคือ การที่รัฐสนับสนุนการปลูกพืชเชิงเดี่ยว เช่น ข้าวอย่างเดียว อ้อยอย่างเดียว ปออย่างเดียว มันสำปะหลังอย่างเดียว ทำให้มีการโค่นป่าซึ่งมีความหลากหลายทางชีวภาพมาเป็นปลูกพืชเชิงเดี่ยวเหล่านี้สุดลูกหูลูกตา การที่ป่าหมดไปและการปลูกพืชเชิงเดียวทำให้เกษตรกรจนลง หมดทั้งประเทศ เพราะป่าเป็นซุปเปอร์มาร์เก็ตของคนจน และการเปลี่ยนจากเกษตรผสมผสานที่มีกินมาใช้มาปลูกพืชเชิงเดี่ยวทำให้เกษตรกรต้องพึ่งการตลาดที่เขาต้องขาดทุน คืออะไรที่เกษตรกรขายจะถูกกดราคา อะไรที่เกษตรกรซื้อจะแพง อาชีพขายถูกซื้อแพงต้องขาดทุนแน่ ๆ เกษตรกรจึงหมดเนื้อหมดตัว ขายไร่ขายนา ขายแม้กระทั่งลูกสาวมาเป็นโสเภณีในเมือง เกษตรกรกลายมาเป็นผู้ใช้แรงงานในเมือง เป็นคนจนเมืองที่ขาดคุณภาพ และความมั่นคงชีวิต การที่มีป่าไม้ไม่พอก็ทำให้ฤดูฝนน้ำท่วมมากขึ้นทุกที ฤดูแล้ง น้ำตามต้นน้ำลำธารก็เหือดแห้ง การขาดความสมดุลของธรรมชาติกระทบชีวิตและเศรษฐกิจของประชาชนอย่างมหาศาล นี้ก็เป็นตัวอย่างความไม่เป็นธรรมที่เกิดจากนโยบายของรัฐซึ่งยังมีอีกมาก ความไม่เป็นธรรมบางอย่างก็ซับซ้อนและเข้าใจยาก เช่น เรื่องการเงินการคลังของประเทศ รายได้ส่วนใหญ่ของประเทศมาจากภาษีทางอ้อม ซึ่งหมายถึงประชาชนทั้งประเทศซึ่งส่วนใหญ่เป็นคนยากจนเป็นผู้ออก จากการจับจ่ายใช้สอยในการดำรงชีวิต คือการซื้อสินค้าต่างๆ มหาวิทยาลัยได้รับงบประมาณจากรัฐบาล ก็ต้องถือว่าเป็นเงินมาจากคนจนเป็นส่วนใหญ่ แต่ลูกคนจนมีโอกาสเข้าศึกษาในมหาวิทยาลัยได้น้อยกว่าลูกคนรวย เพราะระบบการสอบแข่งขันและการติว ทำให้ระบบมหาวิทยาลัยเป็นการที่คนจนอุดหนุนให้คนรวยมาเรียน นี่ก็เป็นความไม่เป็นธรรมที่ซับซ้อนที่ยากที่จะเข้าใจ ในประเทศฝรั่งเศสเขามีกฎหมายห้ามสอบเอ็นท์ เพราะเขาถือว่าเป็นสิทธิ์ของคนฝรั่งเศสที่จะเข้าเรียน จะเอาความไม่มีเงินหรือความไม่เก่งมาก็ดกั้นไม่ได้ เรามีระบบการสอบคัดเลือกกันอย่างแพร่หลาย จนกระทั่งแม้จะเข้าโรงเรียนอนุบาลเราคุ้นชินจนไม่ได้หยุดคิดว่ามันเป็นธรรมหรือไม่ เช่นใครอยู่ในฐานะที่ได้เปรียบใคร และทำไมคนไม่เก่งจึงไม่ให้เขาเข้าเรียน บางประเทศ เขาก็ไม่ได้คิดเหมือนกับเรา ที่ประเทศญี่ปุ่นเขาไม่ได้ตีราคาเงินเดือน ตามปริญญาเหมือนกับเรา คนได้ปริญญา หรือไม่ได้ปริญญา ก็เงินเดือนพอ ๆกัน เขาเอาความเป็นคนเป็นตัวตั้งไม่ได้เอาปริญญา ประเทศญี่ปุ่นจึงมีความเหลื่อมล้ำน้อยที่สุดในโลก ที่ยกตัวอย่างข้างบน พอจะให้เห็นว่าความไม่เป็นธรรมมีอยู่ทั่วไปในแผ่นดิน ประเภท ต่าง ๆทั้งเล็กและใหญ่ ทั้งที่เกิดจากปัจเจกและโดยโครงสร้าง สถาบันวิชาการสื่อสาธารณะคง จะไม่สามารถตามไปเข้าใจความไม่เป็นธรรมอันมากมายมหาศาลได้ด้วยตนเอง จึงควร หาทางกระตุ้นให้มหาวิทยาลัยต่าง ๆทำการวิจัยเรื่องความไม่เป็นธรรมกันให้มาก ๕. ความเป็นธรรมในชุมชน ในขณะที่ในสังคมใหญ่หรือสังคมข้างบนขาดความเป็น ธรรม เพราะไม่ได้เอาการอยู่ร่วมกันเป็นตัวตั้งในชุมชนที่เข้มแข็งมีความเป็นธรรม เพราะ ชุมชนเอาการอยู่ร่วมกันเป็นตัวตั้ง ไม่ได้เอาอำนาจหรือการแสดงกำไรสูงสุดเป็นตัวตั้ง ขณะนี้ กำลังมีการรื้อฟื้นชุมชนเข้มแข็งขึ้นมาใหม่ และมีจำนวนมากขึ้นเรื่อยๆ หลายชุมชน เช่น ที่ ตำบลหัวงัม อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย หรือตำบลหนองสาหร่าย อำเภอพนมทวน จังหวัด กาญจนบุรี อะไรที่ว่าดีเขาทำหมดทุกอย่าง ทั้งเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม เขาดูแลผู้สูงอายุ หมดทุกคน การทำความดีก็เป็นเครดิตใช้กู้เงินจากสถาบันการเงินของชุมชนได้ ผู้นำชุมชน ท้องถิ่นและองค์กรที่สนับสนุนต่าง ๆ พยายามขยายพื้นที่แห่งความดีให้ขยายออกไป เป้าหมายของเขาคือให้ความดีเกิดขึ้นเต็มแผ่นดิน พื้นที่แห่งความเป็นธรรมก็เป็นสิ่งที่สถาบันวิชาการสื่อสาธารณะควรทำความเข้าใจ และนำมาสื่อสารให้รับทราบกันอย่างแพร่หลาย ๖. การสื่อสารเรื่องความเป็นธรรม การอยู่ร่วมกันด้วยความเป็นธรรม เป็นเรื่อง สำคัญที่สุดของมนุษยชาติ และเป็นเรื่องของความเจริญสูงสุด แม้มนุษย์จะเก่งเรื่องต่าง ๆ แต่ ถ้าไม่เป็นไปเพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างเป็นธรรม ก็ยังนับว่าไม่เจริญจริง นวัตกรรมทาง เทคโนโลยีหลายอย่างยิ่งเพิ่มความเหลื่อมล้ำ นวัตกรรมทางสังคมเพื่อการอยู่ร่วมกันอย่าง เป็นธรรมจึงสำคัญมากกว่า ขณะนี้ช่องทางการสื่อสารมีมากและจะมากขึ้นเรื่อย ๆ อย่าง รวดเร็ว ฉะนั้น สารที่มีเสน่ห์และสร้างจิตสำนึกเรื่องความเป็นธรรมจึงมีความสำคัญยิ่ง สถาบันวิชาการสื่อสาธารณะไทยพีบีเอส ไม่ควรจำกัดตัวเองอยู่เฉพาะที่สถาบันและที่สถานี ไทยพีบีเอส ควรจะใช้สถานะพิเศษของตัวเองประสานนักวิชาการ องค์กรและสถาบันอื่น ให้ เกิดกลุ่มก้อนและเครือข่ายของบุคคลและองค์กรที่ทำงานการสื่อสารเรื่องความเป็นธรรม อย่างเข้มแข็งและต่อเนื่อง นักการสื่อสารคงจะเข้าใจดีอยู่แล้วว่าการสื่อสารคงต้องใช้ทุกรูปแบบ รวมทั้งศิลปะ และการแสดง ถ้ามีมหากาพย์ที่คนอ่านกันทั้งประเทศ และนำไปทำละคร และภาพยนตร์ที่คน รับดูรับชมและมีผลซึมลึกเข้าไปถึงความรู้สึกนึกคิดจิตวิญญาณของผู้คนจำนวนมาก แผ่นดิน ที่มีธรรมครองก็คงเกิดขึ้นได้จริง ขออนุโมทนาและอวยพรให้ประสบความสำเร็จ pQET # การสื่อสารเรื่องความเป็นธรรม ประเวศ วะสี

shareแบ่งปันเนื้อหา