auto_awesome_motionไฟล์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (2 ไฟล์)

chrome_reader_modeเรื่อง

ความสุขปีใหม่ เข้าใจ “สังคมานุภาพ”

chrome_reader_modeคำอธิบาย

เป็นบทความที่ผู้เขียนอวยพรเนื่องในโอกาสขึ้นปีใหม่ พ.ศ. 2550 และให้แง่คิดเกี่ยวกับความสุขและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ ประกอบดว้ยอำนาจ 3 ประเภท คือ 1) อำนาจรัฐหรือพลานุภาพ 2) อำนาจเงินหรือธนานุภาพ และ 3) อำนาจทางสังคม (สังคมานุภาพ)

chrome_reader_modeบทคัดย่อ

ความสุขปใหม เขาใจ “สังคมานุภาพ” ประเวศ วะสี เนื่องในวาระดิถีขึ้นปใหมพุทธศักราช ๒๕๕๐ อันเปนกลางพุทธศตวรรษที่ ๒๖ ผมขออวย พรใหเพื่อนคนไทยทุกคนประสบความสุขสวัสดี อะไรเปนความดีงาม เปนมงคล เปนขวัญ เปนศรี ขอให สิ่งดี ๆเหลานั้ น จงอุ บัติแ ก ทา นทั้ง หลายโดยทั่ ว กั น อวย แปลวาให พร คื อ วระหรื อสิ่ง ที่ ประเสริฐ อะไรที่เปนสิ่งที่ประเสริฐทานพึงใหแกกันและกัน การใหหรือการมีน้ําใจเพื่อเพื่อนมนุษย จะทําใหทานมีความสุข มีความภูมิใจในตัวเอง มีความปติ มีความรูสึกวามีศักดิ์ศรี มีความกลาหาญ เราถูกสอนมาวาทําอะไรตองเอาความรู เปนตัวตั้งเสียจนเคยชิน ความรูมีความสําคัญ แตถาเอา ความรูเปนตัวตั้งเราจะมีความกลัว ไมมั่นใจ กลัวเราจะไมรูจริง กลัวคนอื่นจะรูดีกวาเรา ตองเอาใจ เปนตัวตั้งจึงจะพบความสุข การมีน้ําใจตอเพื่อนมนุษยจะทําใหเกิดความกลาหาญไมกลัวอะไร การที่มีน้ําใจตอคนอื่นทําใหรูสึกมีเกียรติ มีศักดิ์ศรี มีศักยภาพที่จะทําอะไรดีๆ ความรูสึกวาตัวเองมีเกียรติ มีศักดิ์ศรี มีคุณคาแหงความเปนคน มีศักยภาพที่จะทําอะไรดีๆ จะทํา ให มีสุข ภาวะอย า งยิ่ง มีค วามปติ แ ละความสุข ซึม ซ า นทั้ ง เนื้อ ทั้ง ตัว เปน ความสุข ที่ แทจริง อันไมเกี่ยวกับเงิน ตําแหนง หรือยศฐาบรรดาศักดิ์ใดๆ ทั้งสิ้น การมีเงิน มีตําแหนง มียศฐาบรรดาศักดิ์ ไมอาจมีกับคนทุกคน และไมแนวาจะอวยใหเกิด ความสุขที่แทจริงได แตความรูสกึ มีศกั ดิ์ศรีและมีคณ ุ คาแหงความเปนคนสามารถเกิดขึ้นกับคนทุกคน และทําให เกิดความสุขอันประณีตลุมลึก อันเปนความสุขที่แทจริง อันที่จริงมนุษยมีศักยภาพมากที่จะเขาถึงความจริง ความดี และความงาม ซึ่งจะทําใหมี ความสุขและการอยูรวมกันดวยสันติ แตมนุษยก็ถกู จํากัดศักยภาพเปนอยางมาก ประดุจถูกจองจําไว ในคุ ก ที่ ม องไม เ ห็ น สิ่ ง ที่ ม าจํ า กั ด ศั ก ยภาพของมนุ ษ ย คื อ จิ ต สํ า นึ ก และความสั ม พั น ธ ใ นสั ง คม จิตสํานึกที่เล็กและความสัมพันธทางดิ่ง เปนพันธนาการที่จองจํามนุษยไวไมใหมีศกั ยภาพ เราถูกกักขังอยูในจิตสํานึกและทรรศนะอันคับแคบ อะไรที่คับแคบก็จะบีบคั้น การบีบคั้น คือความทุกข การหลุดพนจากความบีบคั้นคืออิสรภาพ คือความสุข ความสุขคือความเปนอิสระ หลุดพนจากความบีบคั้น ความคับแคบคือความไมจริง ความจริงนั้นกวางใหญไพศาล สรรพสิ่ง ทั้งหมดเชื่อมโยงเปนหนึ่งเดียวกัน เพราะจิตเล็กมนุษยจึงไมเขาถึงความจริงที่ใหญ ทําใหเห็นและคิด แบบแยกสวน ทําใหบีบคั้น ขัดแยงและรุนแรง ถาตองการความสุขตองมีจิตใหญ หรือจิตสํานึกใหม (New Consciousness) ที่เขาถึงความจริง เห็นความเชื่อมโยงของสรรพสิ่งไปสูความเปนทั้งหมด หรือความเปนหนึ่งเดียวของทั้งหมด ถา เข า ถึ ง ความจริ ง ก็ จ ะประสบความงาม และเกิ ด ความรั ก อั น ไพศาลต อ เพื่ อ นมนุ ษ ย แ ละสรรพ ธรรมชาติทั้งหมด อันเปนไปเพื่อความสุขและการอยูรว มกันอยางสันติ โครงสรางทางสังคมกําหนดพฤติกรรมทางสังคม สั ม พั น ธภาพทางดิ่ ง ระหว า งผู มี อํ า นาจที่ อ ยู ข า งบนกั บ ผู ไ ม มี อํ า นาจที่ อ ยู ข า งล า ง เป น โครงสรา งที่บีบ คั้น ทําใหเกิด ความทุก ข มีก ารเรีย นรูนอ ย และพฤติก รรมเบี่ย งเบนตา งๆ เชน -๒- การเฉื่อยงาน การซอนขอมูล การนินทาวาราย การออกใบปลิว การลอบแทงขางหลัง ในองคกร ทั้ง ๕ ประเภทลว นมีสัม พัน ธภาพทางดิ่ง คือ การเมือ ง ราชการ การศึก ษา ธุร กิจ และศาสนา คนทั้งหมดจึงตกอยูในสภาพถูกจองจําในโครงสรางทางดิ่งขององคกร สังคมใดที่มีสัมพันธภาพทางดิ่ง เศรษฐกิจจะไมดี การเมืองจะไมดี และศีลธรรมจะไมดี และจะไมมที างดี ตราบใดถายังไมปรับเปลี่ยนสัมพันธภาพที่ทุกคนมีความเทาเทียมกัน และสามารถ รวมตัวรวมคิดรวมทําอยางกวางขวาง ที่เรียกวามีความเปนประชาสังคม ( Civil Society) คนไทยจะมีความสุขและมีการอยูรวมกันอยางสันติไดก็ตอเมื่อเขาใจและจัดความสัมพันธ ระหวางอํานาจ ๓ ประเภทไดอยางถูกตอง อํานาจ ๓ ประเภทคือ ๑. อํานาจรัฐหรือพลานุภาพ อํานาจรัฐอันมีมาแตเดิม เปนอํานาจที่ติดอาวุธ คือมีกองทัพ และตํารวจ จึงถือเปนอํานาจที่ใชพละกําลัง หรือพลานุภาพ ๒. อํานาจเงิน (ธนานุภาพ) ๑. อํานาจรัฐ (พลานุภาพ) ๑๙ ก.ย. ๔๙ ความซับซอน การรวมตัวรวมคิดรวมทํา ๓. อํานาจสังคม (สังคมานุภาพ) ๒.อํานาจเงินหรือธนานุภาพ ในระบบทุนนิยม เงินมีขนาดใหญและมีอํานาจมาก เรียกวา เปนธนานุภาพ ตามปรกติธนานุภาพก็จะพยายามมาใชอํานาจรัฐใหเปนประโยชนแกตน แตบางครั้ง ก็จะใชเงินเขามายึดอํานาจทางการเมืองเสียเลย เชน รัฐบาลทักษิณ เมื่ออํานาจรัฐและอํานาจเงิน เขามารวมกันจะทําใหอาํ นาจในสังคมเสียดุลอยางรุนแรง อะไรที่เสียดุลยภาพอยางรุนแรงก็จะวิกฤต ทั้งอํานาจรัฐและอํานาจเงินลวนเปนอํานาจทางดิ่ง (ดูรูป) อํานาจทางดิ่งอาจจะใชแกปญหา ในครั้งโบราณได เชน การเก็บภาษี การควบคุมคน และการตอสูกับการรุกรานจากภายนอก แต ปจจุบันสังคมมีความซับซอนและมีปญหาเชิงโครงสรางมากมาย เชน ความยากจน ความอยุติธรรม -๓- ในสังคม การรุกรานทางเศรษฐกิจจากภายนอก อํานาจทางดิ่งแกปญหาที่ซับซอนไมได ดังที่รัฐบาล ทักษิณมีอํานาจมาก แตแกปญหาหลักๆในสังคมไมไดเลย เปนตน ๓. อํานาจทางสังคม (สังคมานุภาพ) อํานาจทางสังคมเปนอํานาจทางราบอันเกิดจากการ รวมตัว รว มคิด รว มทํา ดว ยความเสมอภาค มีก ารเรีย นรูห รือ อํา นาจทางปญ ญา มีอํา นาจของ ความถูกตองหรือธัมมานุภาพ สงเสริมความเขมแข็งของชุมชนทองถิ่น การอนุรักษวัฒนธรรม การอนุรักษสิ่งแวดลอม การเคารพศักดิ์ศรีและคุณคาความเปนคนของคนทุกคน ใชสันติวิธีและ แนวทางมัชฌิมาปฏิปทา สังคมานุภ าพ มาจากคําวา สังคม + อานุภาพ เพื่อใหลอกับพลานุภ าพ หรืออํานาจของ การใชพละกําลัง และธนานุภาพหรืออํานาจของการใชเงิน สังคมานุภาพคือประชาธิปไตยที่แทจริง + ปญญานุภาพ + ธัมมานุภาพ ดวยประชาธิปไตยที่แทจริงหรือสังคมานุภาพ (+ปญญานุภาพ+ธัม มานุภาพ) เทานั้น สังคมจึงจะมีพลังพอที่จะฝาฟนความซับซอนของสังคมปจจุบันไปสูความรมเย็น เปนสุขได สังคมานุภาพไมควรคิดทําลายอํานาจรัฐและอํานาจเงิน แตดึงเขามาทํางานรวมกัน อํานาจ รัฐและอํานาจเงินก็ควรสงเสริมความเติบโตของอํานาจทางสังคม เพราะจะทําใหเกิดดุลยภาพของ อํานาจทั้งสามในสังคมตอเมื่อมีดุลยภาพของอํานาจในสังคม สังคมจึงจะมีความเปนปรกติและ ยัง่ ยืน ป ๒๕๕๐ คงจะมีความผันผวนทางการเมือง เศรษฐกิจ และสังคมมาก ขอใหเพื่อนคนไทย ตั้งสติใหดี พยายามทําความเขาใจเรื่องจิตสํานึกใหม และ “สังคมานุภาพ” พลังของจิตสํานึกใหม และพลังของ “สังคมานุภาพ” อันมหาศาลเทานั้นที่จะพาเราออกจากวิกฤตการณแหงยุคสมัย ขอใหเพื่อนคนไทยมีความสุขสวัสดี ********************************** -๔- PCET ความสุขปีใหม่ เข้าใจ “สังคมานุภาพ” ประเวศ วะสี

shareแบ่งปันเนื้อหา