auto_awesome_motionไฟล์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (3 ไฟล์)

chrome_reader_modeเรื่อง

อาริยพัฒนา - หมูป่าโมเดลพาคนไทยทั้งประเทศออกจากถ้ำ

chrome_reader_modeคำอธิบาย

บทความนำเสนอเกี่ยวกับแนวคิดอาริยพัฒนา - การพัฒนาสังคม 4 ข้อ ได้แก่ 1. คนไทยทั้งประเทศติดอยู่ในถ้ำ 2. มรรค 8 แห่งความสำเร็จของหมูป่าโมเดล 3. หัวใจของความเป็นมนุษย์ การไม่คิดเชิงปฏิปักษ์ การรวมพลังที่ก้าวข้าม การแบ่งแยกทุกประเภท 4. อาริยพัฒนาพังงาโมเดล อาริยพัฒนาสมัชชาสุขภาพอาริยพัฒนาชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็ง

chrome_reader_modeบทคัดย่อ

# อาริยพัฒนา - หมูป่าโมเดล พาคนไทยทั้งประเทศออกจากถ้ำ โดย ศาสตราจารย์นายแพทย์ประเวศ วะสี ## ๑. คนไทยทั้งประเทศติดอยู่ในถ้ำ คนไทยทั้งประเทศเสมือนติดอยู่ในถ้ำมา ๑๐๐ กว่าปี พยายามดิ้นรนหาทางออกให้ ประเทศลงตัว ด้วยประการต่างๆ มาตั้งแต่รัชกาลที่ ๕ มีขุนนางและเจ้านายสมัยใหม่กลุ่มหนึ่ง เสนอให้ปฏิรูปการปกครอง พ.ศ.๒๔๕๕ ซึ่งเป็นปีที่ ๒ ของ ร.๖ เกิดกบฏหมอเหล็งเพื่อ เปลี่ยนแปลงการปกครองแต่ไม่สำเร็จ ที่จริงทั้ง ร.๕ ร.๖ ร.๗ ก็ทรงมีความรู้สมัยใหม่และต้องการ เปลี่ยนแปลง แต่กลุ่มผู้บริหารเห็นว่าประชาชนยังไม่พร้อม มิถุนายน ๒๔๗๕ คณะราษฎรยึด อำนาจเปลี่ยนแปลงการปกครอง อยู่ได้ ๑๕ ปี ก็หมดอำนาจ พรรคคอมมูนิสต์แห่งประเทศไทยก็ คิดว่าต้องต่อสู้ด้วยอาวุธจะทำให้ประเทศไทยลงตัวแต่ก็ไม่สำเร็จ การปกครองโดยกองทัพ การลุก ฮือของพลังนักศึกษา ๑๔ ตุลา สมัชชาคนจนยกมาล้อมพระนคร การปฏิรูปทางการเมือง ปรากฏการณ์ทักษิณ กระบวนการเสื้อเหลืองเสื้อแดง กปปส. คสช. ล้วนเป็นการดิ้นรนหาทางให้ ประเทศลงตัว แต่ก็ไม่สามารถฝ่าความยากของวิกฤตการณ์ความซับซ้อนออกมาได้ ความพยายามช่วยหมูป่า ๑๓ คน ออกจากถ้ำเป็นสถานการณ์ฉุกเฉินที่คนไทยทั้งประเทศ และคนทั่วโลกเอาใจช่วย โมเดลการจัดการเรื่องยาก จนประสบความสำเร็จเป็นของใหม่ ที่ สามารถก้าวข้ามอุปสรรคของการบริหารจัดการเดิมๆ ที่ไม่มีประสิทธิผล และทำให้ประเทศติดขัด ถ้าเราพยายามทำความเข้าใจหมูป่าโมเดล ซึ่งเป็นกระบวนทัศน์ใหม่ในการแก้ปัญหาที่ซับซ้อนและ ยาก เราจะพบวิถีทางที่จะพากันออกจากถ้ำทั้งประเทศ และสำหรับโลกซึ่งติดขัดอยู่ก็สามารถ เรียนรู้และนำไปใช้ได้ ๑ ## ๒. ### มรรค ๘ แห่งความสำเร็จของหมูป่าโมเดล เราสามารถเห็นองค์ประกอบของความสำเร็จของหมูป่าโมเดล ๘ ประการดังนี้ (๑) **บริหารจัดการโดยคนในพื้นที่ซึ่งเผชิญสถานการณ์จริง** ไม่ใช่โดยอำนาจรวมศูนย์ซึ่งห่างไกล ต่อการเข้าใจความจริง ประเทศไทยบริหารจัดการโดยการใช้อำนาจรวมศูนย์จึงแก้ไขปัญหา ไม่ได้ (๒) **รวมใจเป็นหนึ่งเดียว หรือมีความมุ่งมั่นร่วมกัน** ในการช่วยชีวิตเพื่อนมนุษย์ไม่เหมือนการ บริหารจัดการประเทศโดยทั่วไป ที่มีใจอยู่ที่ต่างๆ กัน เช่น ผลประโยชน์ของกลุ่ม ของพรรค ของพวก ขององค์กร ขัดแย้งทอนกำลังกัน ในหมูป่าโมเดลไม่ใช้การคิดเชิงปฏิบัติกษ์ (๓) **รวมพลังโดยก้าวข้ามการแบ่งแยกทุกประเภท** ไม่ว่าเป็นทหาร ตำรวจ ข้าราชการ กรมกองใด พ่อค้า ประชาชน สื่อมวลชน ไม่มีการติดอยู่ในอุดมการณ์ใดๆ ซ้าย ขวา สีเหลือง สีแดง ชนชั้น หรือการอ้างกฎระเบียบราชการให้มารวมพลังกันไม่ได้ โดยตามปรกติจะถือความเป็นทางการ เป็นใหญ่ ซึ่งมีกฎหมาย กฎ ระเบียบ ข้อบังคับ คำสั่งมากมาย ที่ทำให้แบ่งแยก รวมพลังไม่ได้ ในกรณีรวมพลังช่วยหมูป่า ใครจะมาอ้างกฎระเบียบข้อบังคับให้เป็นอุปสรรคต่อการรวมพลัง ทำไม่ได้ เพราะสถานการณ์บังคับ (๔) **มีการเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติในสถานการณ์จริงที่ซับซ้อนและพลิกผัน** การใช้ความรู้ สำเร็จรูปโดยไม่เรียนรู้ใช้ไม่ได้ผล ตามปรกติข้าราชการจะใช้อำนาจโดยไม่เรียนรู้ การเรียนรู้ ร่วมกันในการปฏิบัติในสถานการณ์จริงเป็นการเรียนรู้ที่ทรงพลังยิ่ง เพราะทำให้เกิดปัญญาร่วม (Collective wisdom) นวัตกรรม และอัจฉริยภาพกลุ่ม (Group genius) ลองสังเกตดูให้ดีๆ เถิดครับ (๕) **มีการแสวงหาความเชี่ยวชาญ และเทคโนโลยีที่เหมาะสมมาใช้ให้ตรงประเด็นปัญหา** มีการ เปิดใจกว้างรับผู้เชี่ยวชาญจากประเทศต่างๆ อย่างทันกาล ๒ ๓ (๖) ผู้ประสานงานหรือฝ่ายอำนวยการแก้ปัญหาในพื้นที่ สามารถยึดกุมภาพองค์รวมของ ทั้งหมด สามารถสื่อสารสร้างความเป็นเอกภาพท่ามกลางความหลากหลาย เช่นนี้ทำไม่ได้ โดยอำนาจรวมศูนย์ (๗) ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องไม่เห็นแก่ตัว เสียสละ ถ่อมตน ยกย่องผู้อื่น หรืออีกนัยหนึ่งทุกคนทำด้วย หัวใจของความเป็นมนุษย์ ไม่ใช่เพื่อผลกำไรหรือชื่อเสียงใดๆ หัวใจของความเป็นมนุษย์ ซึ่ง เป็นเมล็ดพันธุ์แห่งความดีที่มีอยู่แล้วในส่วนลึกของหัวใจมนุษย์ เมื่อเบ่งบานออกมาเชื่อมโยง กันย่อมมีพลังเหนืออำนาจอื่นใด (๘) มีการสื่อสารให้รับรู้กันโดยทั่วถึงทั้งประเทศและทั่วโลก ทำให้มีความเป็นสาธารณะ ความ เป็นสาธารณะจะกำกับทุกคนทุกฝ่ายให้อยู่ในความถูกต้อง ใครขืนทำอะไรไม่ถูกต้อง สาธารณะ ไม่ยอมรับ มีคำพูดว่า "It is very difficult to be selfish in front of the public" (เป็น การยากมากที่จะเห็นแก่ตัวต่อหน้าสาธารณะ) ความเป็นสาธารณะเปรียบเสมือนความสว่างใน ความมืด สิ่งไม่ดีซ่อนตัวอยู่มาก แต่ในความสว่างไม่มีที่ซ่อนตัวของความไม่ดี ฉะนั้นถ้าอยากให้ ทุกฝ่ายมีพฤติกรรมดี ทำได้ยากโดยการร้องขอหรือสั่งสอน แต่ทำได้ง่ายโดยทำให้มีความเป็น สาธารณะ การจัดการช่วยชีวิตหมูป่ามีความเป็นสาธารณะอย่างยิ่ง ไม่มีใครกล้าทำอะไรที่ไม่ ถูกต้อง ซึ่งรวมถึงการอ้างถึงกฎระเบียบอะไรที่จะเป็นอุปสรรคต่อการแก้ปัญหาได้รวดเร็วทัน กาลและทันเหตุการณ์ที่พลิกผัน ลองดูกรณีอดีตผู้ว่าเชียงราย ความเป็นสาธารณะเป็น ภูมิคุ้มกันให้ท่าน มิฉะนั้นท่านอาจถูกทำร้ายโดยระบบอำนาจ นี้คือมรรค ๘ แห่งความสำเร็จของหมูป่าโมเดล ๔ # ๓. ## ขยายความหมู่ป่าโมเดล ### หัวใจของความเป็นมนุษย์ การไม่คิดเชิงปฏิปักษ์ การรวมพลังที่ก้าวข้าม การแบ่งแยกทุกประเภท มนุษย์ทุกคนมีเมล็ดพันธุ์แห่งความดีฝังลึกอยู่ในใจ แต่ถูกกลบด้วยระบบอำนาจ ผลประโยชน์ และเทคโนโลยี แต่ถ้ารดน้ำพรวนดินมีเงื่อนไขที่เหมาะ หัวใจของความเป็นมนุษย์เบ่งบานออกมา ย่อมเป็นพลังมหาศาล ดังในกรณีหมู่ป่า แสดงให้เห็นหัวใจของความเป็นมนุษย์อย่างโจ่งแจ้ง หัวใจ ของความเป็นมนุษย์ควรจะเป็นหัวใจของการพัฒนา ไม่ใช่คิดถึงแต่อำนาจ เงิน และเทคโนโลยีเท่านั้น การคิดที่ใช้แพร่หลายมากคือ**การคิดเชิงปฏิปักษ์ (antagonistic)** เป็นขั้วตรงข้าม เช่น ระหว่างอนุรักษ์กับก้าวหน้า ระหว่างทุนนิยมกับสังคมนิยม ระหว่างนิยมสถาบันกับไม่นิยมสถาบัน หรือระหว่างชนชั้น ท่ามกลางการแวดล้อมของภูเขาแห่งความซับซ้อนและยาก การคิดแบบ ปฏิปักษ์แบ่งเป็นขั้วจะถูกขั้วตรงข้ามจับไว้ ไม่มีพลังที่จะฝ่าความยากออกไปได้ **ในหมู่ป่าโมเดลมี การเปลี่ยนวิถีคิด** ไม่คิดเชิงปฏิปักษ์แต่คิดเชิงเห็นคุณค่าของทุกฝ่าย มารวมพลังกันได้หมด จึงเป็น พลังอันมหาศาลของการรวมตัวของทุกฝ่าย ประเทศไทยเป็นรัฐราชการ ที่เน้นการควบคุมโดยรวมศูนย์อำนาจ กฎหมาย กฎกระทรวง ระเบียบ ข้อบังคับ คำสั่ง รวมกันประมาณ ๓๐,๐๐๐ ฉบับ ทำให้คนในระบบราชการไม่มีอิสระที่จะริเริ่ม หรือรวมตัวร่วมคิดร่วมทำ การอ้างกฎหมายกฎระเบียบทางราชการเป็นอุปสรรคต่อนวัตกรรมทางสังคม การแก้ไขกฎหมายจำนวนมหึมาเป็นไปได้ยากและเชื่องช้า ประเทศจึงไม่มีพลังออกจากวิกฤต แต่ในหมู่ป่าโมเดล พลังประชาคมได้ก้าวข้ามอุปสรรคทางกฎหมาย และระเบียบข้อบังคับ ลองไปดูกระบวนการที่ฝ่ายต่างๆ ซึ่งมีข้าราชการทหารตำรวจรวมอยู่ด้วย ถ้าใครมาถามว่าได้รับ อนุมัติตามลำดับขั้นหรือเปล่า มหาชนก็จะเห็นว่าเชยสิ้นดี ความจำเป็นของสถานการณ์ทำให้ก้าว ข้ามกฎระเบียบที่เป็นตัวถ่วง ไม่ให้รวมตัวกันทำการได้รวดเร็วทันกาล ทันสถานการณ์ ในการ ช่วยชีวิตของเพื่อนมนุษย์ แสดงให้เห็นคติที่มีมาแต่โบราณว่าธรรมศาสตร์ย่อมอยู่เหนือนิติศาสตร์ หรือความถูกต้องชอบธรรมสูงกว่ากฎหมาย ดังจะเห็นว่าไม่มีใครมาเอาเรื่องว่าในกระบวนการ ช่วยชีวิตหมู่ป่าใครทำผิดระเบียบบ้าง นี้บ่งชี้ทิศทางว่าถ้าคนไทยรวมตัวกันก้าวข้ามการแบ่งแยกทุกประเภท ทำเรื่องที่ถูกต้อง ชอบธรรมแล้ว ย่อมฝ่าอุปสรรคของดงกฎระเบียบข้อบังคับที่หนาทึบได้ เพราะฉะนั้นไม่ต้องรอ ๕ ปฏิรูปกฎหมายให้เสร็จเสียก่อน ซึ่งยากลำบากและซ้ำมาก ประชาคมไทยสามารถลงมือขับเคลื่อน ทำเรื่องดีๆ ได้เลย และใช้การขับเคลื่อนทำเรื่องดีๆ ไปปฏิรูปกฎหมายซึ่งทำได้ง่ายกว่า หัวใจของความเป็นมนุษย์ การไม่คิดเชิงปฏิปักษ์ การรวมพลังก้าวข้ามการแบ่งแยกทุก ประเภท เป็นหัวใจของกระบวนทัศน์ใหม่ในการพัฒนาประเทศไทย และมีความเป็นอาริยะอย่างยิ่ง จึงอาจเรียกได้ว่าเป็นอาริยพัฒนา หรือ อาริยพัฒนาหมูป่าโมเดล 6 ๔. # อาริยพัฒนาพังงาโมเดล อาริยพัฒนาสมัชชาสุขภาพ อาริยพัฒนาชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็ง แนวทางอาริยพัฒนาแบบเดียวกับหมู่ป่าโมเดลมีตัวอย่างของการปฏิบัติอยู่ เช่น "พังงา แห่งความสุข" ที่คนในจังหวัดพังงารวมพลังก้าวข้ามการแบ่งแยกทุกประเภท ช่วยกันพัฒนาจน เขามั่นใจว่าจะร่วมสร้างพังงาทั้งจังหวัดให้เป็นจังหวัดแห่งความสุข ไม่ยากที่จะคิดว่าถ้าแต่ละ จังหวัดใช้อาริยพัฒนาหมู่ป่าโมเดลแบบ "พังงาแห่งความสุข" แล้วเกิดจังหวัดแห่งความสุขทั้ง ๗๖ จังหวัด ประเทศไทยจะเป็นอย่างไร กระบวนการสมัชชาสุขภาพแห่งชาติที่ทำมา ๑๐ ปี แล้วนั้น เป็นกระบวนการสังเคราะห์ และขับเคลื่อนนโยบายสาธารณะ ที่มีการรวมพลังทางสังคม ก้าวข้ามการแบ่งแยกทุกประเภท นี่ก็ เป็นอาริยพัฒนา กระบวนการชุมชนเข้มแข็งที่ส่งเสริมโดย พอช. และ สสส. นอกเหนือไปจากกรมที่มีหน้าที่ โดยตรง ก็เป็นการรวมตัวร่วมคิดร่วมทำของคนในพื้นที่ หลายพันตำบล หลายพันหมู่บ้าน เพื่อ สร้างความเข้มแข็งที่ฐานรากของประเทศ นี่ก็เป็นอาริยพัฒนา เราไม่ได้เริ่มต้นจากศูนย์ ถ้าอาศัยหมู่ป่าโมเดล กระตุ้นความเข้าใจในกระบวนการอาริย พัฒนา อาริยพัฒนาก็สามารถเกิดได้เต็มประเทศ ทั้งในเชิงพื้นที่ เชิงองค์กร และเชิงประเด็น อาริย พัฒนาหมู่ป่าโมเดลจึงเป็นเครื่องมือพาประเทศไทยออกจากสภาวะวิกฤตเรื้อรัง ซึ่งเสมือนติดอยู่ใน ถ้ำมา ๑๐๐ ปี หรือที่ว่าคนไทยเหมือนไก่อยู่ในเข่งจิกตีกันร่ำไป บัดนี้ถึงเวลาที่คนไทยจะรวมตัวกัน บินออกจากเข่ง โดยอาศัยตัวอย่างยุทธการพาหมู่ป่าออกจากถ้ำ ๗ ๕. สื่อสารมวลชนกับการทำให้อาริยพัฒนามีความเป็นสาธารณะ ดังที่กล่าวข้างต้น ความเป็นสาธารณะที่เกิดจากการสื่อสารอย่างทั่วถึง เป็นเครื่องกำหนด พฤติกรรมของทุกฝ่าย รวมถึงผู้มีอำนาจ ให้อยู่ในร่องในรอย เป็นองค์ประกอบที่สำคัญของอาริย พัฒนา เรามีสื่อสารมวลชนทั้งทางสื่อสิ่งพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ และโซเชียลมีเดีย มากมายมหาศาล การสื่อสารทั้งหมดถ้ารวมพลังกัน จะเป็นพลังมหึมาของอาริยพัฒนา เรามีกองทุนที่จะสนับสนุนสื่อ หลายกองทุน ฉะนั้นถึงเวลาแล้วที่สื่อทั้งหมดจะรวมตัวทำความเข้าใจ "อาริยพัฒนาหมูป่า โมเดล" แล้วส่งเสริมให้คนทั้งประเทศเข้าใจอาริยพัฒนา กระตุ้นเตือนให้มีการใช้กระบวนทัศน์ ใหม่ในการพัฒนาแก้ปัญหาต่างๆ และสร้างความเป็นสาธารณะให้กับการแก้ปัญหาที่สำคัญๆ ของ ประเทศ ยกตัวอย่างเพียงอย่างเดียว อุบัติเหตุจราจรปีหนึ่งๆ คร่าชีวิตคนไทยประมาณ ๒๐,๐๐๐ คน เราจะปล่อยให้เป็นอย่างนี้ต่อไปได้อย่างไร อะไรๆ ที่สำคัญต่อประโยชน์สุขของมหาชนแต่ทำ ไม่ได้ อาริยพัฒนาหมูป่าโมเดลจะทำให้สิ่งที่เป็นไปไม่ได้เป็นไปได้ ไม่มีอะไรที่จะทานพลังของความถูกต้องที่คนไทยทั้งประเทศรวมใจ โดยก้าวข้ามความ แบ่งแยกทุกประเภท พลังของสื่อสารมวลชนจะทำให้ประเทศไทยยุคศรีอาริยะมาถึงเร็วขึ้น --- ๘ PQET อาริยพัฒนา - หมูป่าโมเดล พาคนไทยทั้งประเทศออกจากถ้ำ ประเวศ วะสี

shareแบ่งปันเนื้อหา