auto_awesome_motionไฟล์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (2 ไฟล์)

chrome_reader_modeเรื่อง

ปฏิรูปประเทศไทย : รายการเรื่องที่ควรปฏิรูป

chrome_reader_modeคำอธิบาย

พิมพ์ครั้งที่ 3 พ.ศ. 2553 พิมพ์ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2554

chrome_reader_modeบทคัดย่อ

ปฏิรูป ประเทศไทย รายการเรื่องที่ควรปฏิรูป ประเวศ วะสี # ปฏิรูปประเทศไทย รายการเรื่องที่ควรปฏิรูป ประเวศ วะสี # ปฏิรูปประเทศไทย รายการเรื่องที่ควรปฏิรูป ผู้เขียน ศ.นพ.ประเวศ วะสี พิมพ์ครั้งแรก กันยายน ๒๕๕๓ จำนวน ๕,๐๐๐ เล่ม พิมพ์ครั้งที่ ๒ กันยายน ๒๕๕๓ จำนวน ๑๐,๐๐๐ เล่ม ## จัดพิมพ์และเผยแพร่ สำนักงานปฏิรูป ## ปก/รูปเล่ม วัฒนสินธุ์ สุวรัตนานนท์ ## พิมพ์ที่ บริษัท ที คิว พี จำกัด ## สำนักงานปฏิรูป (สปร.) ๑๒๖/๑๔๖ ชั้น ๔ อาคาร ๑๐ ชั้น สถาบันบำราศนราดูร ซอยติวานนท์ ๑๔ ถนนติวานนท์ อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี ๑๑๐๐๐ โทรศัพท์ ๐-๒๙๖๕-๙๕๓๑-๓ โทรสาร ๐-๒๙๖๕-๙๕๓๔ website : http://www.reform.or.th ตู้ ปณ. ๑๖ ปทฝ. กระทรวงสาธารณสุข อ.เมือง จ.นนทบุรี ๑๑๐๐๔ ## ๑. วิกฤตใหญ่ประเทศไทย ความสร้างสรรค์ใหม่ๆ ประเทศไทยสะสมปัญหาเชิงโครงสร้างมากขึ้นเรื่อย ๆ จนปัญหาทุกด้านมาบรรจบกัน เกิดเป็นวิกฤตใหญ่ประเทศไทย หรือที่เรียกกันว่า วิกฤตสุด ๆ ในปัจจุบัน อันดูเหมือนไม่มีทางออก สังคมปัจจุบันไม่เหมือนสังคมโบราณที่เข้าใจง่ายตรงไปตรงมา แต่สังคมปัจจุบันเปลี่ยนสภาพไปโดยสิ้นเชิงกลายเป็นระบบที่ซับซ้อน (Complex system) ในระบบที่ซับซ้อนนี้ความโกลาหล (Chaos) จะเกิดขึ้นเป็นประจำไม่ใช่ข้อยกเว้น เพราะเหตุอะไรแม้เล็กน้อยใกล้หรือไกล ก็บานปลายขยายเป็นเรื่องใหญ่ได้ทันทีทันใด ที่เรียกว่าปรากฏการณ์ผีเสื้อกระพือปีก ในสภาพใหม่ที่ซับซ้อนและยากนี้ ประเทศไทยไม่มีความรู้และทักษะในการจัดการใหม่ ที่จะธำรงบูรณภาพของประเทศไว้ได้ จึงแตกกระจายวุ่นวาย ขัดแย้ง รุนแรง ในสภาวะใหม่เช่นนี้ การทะเลาะเบาะแว้งการต่อสู้แบบเก่า ๆ บริภาษวิทยาไม่สามารถพาสังคมไทยออกจากวิกฤตได้ ประเทศต้องการความ ประเวศ วะสี | ๓ สร้างสรรค์ใหม่ที่ไปพ้นภพภูมิเก่า ๆ ซึ่งเป็นเรื่องยากที่ตามปรกติทำไม่ได้ # แต่วิกฤตการณ์ทำให้ทำเรื่องที่ตามปรกติทำไม่ได้ ## ผู้รู้จึงกล่าวว่าวิกฤตเป็นโอกาส เพราะวิกฤตก่อให้เกิดความตื่นตัวของผู้คนจำนวนมาก ตามปรกติสังคมไทยมีความเนือยชา เพราะอยู่ในภูมิประเทศที่อุดมสมบูรณ์และมีภัยทางธรรมชาติน้อย ความเนือยชาทำให้อ่อนแอ ประเทศที่ยากลำบากกว่าเขาต้องดิ้นรนต่อสู้ทำให้แข็งแรงและแซงหน้าเราไป เช่น ฮ่องกง ไต้หวัน เกาหลี สิงคโปร์ เวียดนาม วิกฤตใหญ่ประเทศไทยจึงมีคุณที่กระตุ้นให้คนไทยตื่นตัวคิดค้นหาทางออก โดยจะเรียกว่าปฏิรูปประเทศไทย ปฏิวัติประชาธิปไตยหรืออะไรอื่นก็ตาม จุดสำคัญคือต้องเข้าใจที่รากและลำต้นของปัญหา ไม่ใช่เพียงกล่าวหาหรือทะเลาะกันในระดับปัจเจกบุคคล บุคคลมีความสำคัญ ไม่ใช่ไม่สำคัญ แต่ถ้าไม่แก้ไข ถึงระดับรากฐานของปัญหา ก็ไม่สามารถแก้วิกฤตได้จริงและถาวร เพราะรากฐานของปัญหายังอยู่ก็ก่อให้เกิดปัญหาต่อไปเรื่อย ๆ และมากขึ้น การปฏิรูปประเทศไทยจึงควรที่จะมุ่งไปที่รากฐาน หรือสมุฏฐานเบื้องลึกของวิกฤตประเทศไทยมากกว่าการรักษาตามอาการ เมื่อการปฏิรูปประเทศไทยถูกทำให้เป็นประเด็นทางการเมือง (Political issue) จึงเป็นกระแสสูงที่ผู้คนสนใจในวงกว้าง ถึงจะเห็นด้วยไม่เห็นด้วยอย่างไรก็อยู่ในกระแสเดียวกัน ปรากฏการณ์ที่มีให้เห็นก็คือ มีคนคิดเรื่อง บ้านเมืองอย่างเป็นระบบมากขึ้นเรื่อยๆ จะทำในชื่ออะไรก็แล้วแต่ เช่น ๑. "ภาพอนาคตประเทศไทย 2562" จัดทำและรวบรวมโดย คลังสมองของชาติ, ๒๕๕๒ ๒. "หลักคิดเพื่อปฏิรูปประเทศไทย" โดย ดร.วิชิตวงศ์ ณ ป้อมเพชร, ๒๕๕๓ ๓. "ปฏิรูปประเทศไทย : เศรษฐกิจ-การเมือง" โดย วิทยากรเชียงกูล, ๒๕๕๓ ๔. "สังคมวิทยาของความขัดแย้งในระบบสังคมการเมืองไทย" โดย สุนัย เศรษฐ์บุญสร้าง, เตรียมตีพิมพ์ เหล่านี้เป็นตัวอย่างของความคิดสร้างสรรค์เพื่อหาทางออกให้ประเทศ ขอให้ความคิดสร้างสรรค์เพื่อหาทางออกให้ประเทศไทยจงเพิ่มพูนไพบูลย์ขึ้น จนปัญญาร่วมของสังคมไทยมีมากถึงจุดเปลี่ยน ที่ทำให้ประเทศไทยสามารถปรับเปลี่ยนครั้งใหญ่ ออกจากวิกฤตการณ์ไปสู่ความเจริญที่แท้จริงได้ ข้อคิดเห็นและข้อเสนอข้างล่างนี้เป็นส่วนน้อยส่วนหนึ่งเท่านั้นของกระแสความพยายามของคนไทยในการปรับเปลี่ยนประเทศไทย ๔ | ปฏิรูปประเทศไทย : รายการเรื่องที่ควรปฏิรูป ประเวศ วะสี | ๕ # ๒. สาเหตุของ วิกฤตการณ์ประเทศไทย ความทุกข์ของบุคคลพระพุทธเจ้าทรงวิเคราะห์เหตุปัจจัยที่ผลักดัน กันต่อ ๆ มา ถึง ๑๒ ขั้นตอน ที่เรียกว่า ปฏิจจสมุปบาท เริ่มจากอวิชชา หรือความโง่เขลาหรือความไม่รู้ ปฏิจจสมุปบาทแห่งความทุกข์ของชาติ หรือวิกฤตการณ์ประเทศไทยก็อาจมองถึงมูลราก หรือเหตุปัจจัยพื้นฐาน ที่ส่งต่อหรือประกอบกันทำให้เกิดความทุกข์ของชาติหรือวิกฤตการณ์ ประเทศไทยได้ทำนองเดียวกัน ต่อไปนี้คือสาเหตุ ๑๒ ประการ ที่ประกอบกันเป็นวิกฤตการณ์ ประเทศไทย ๑. อวิชชา ความไม่รู้หรือความหลงไป การตกอยู่ในโมหภูมิ ตาม พระราชนิพนธ์เรื่อง พระมหาชนก "คนทั้งปวงตั้งแต่อุปราชจนถึงคน เลี้ยงม้า ล้วนตกอยู่ในโมหภูมิ โดยเฉพาะพวกอำมาตย์" ความไม่รู้ ความหลงไป ความขาดปัญญาย่อมเป็นต้นตอของปัญหาทั้งปวง ประเวศ วะลี | ๗ ยุทธศาสตร์ทางปัญญาจึงจำเป็น ซึ่งอย่างน้อยจะต้องปฏิรูประบบการศึกษา ปฏิรูประบบการสื่อสาร ปฏิรูประบบการวิจัย ๒. ความเป็นสังคมทางดิ่ง (Vertical society) ซึ่งหมายถึงสังคมที่มีความสัมพันธ์ระหว่างสังคมข้างบนที่มีอำนาจกับสังคมข้างล่างที่ไม่มีอำนาจ สังคมทางดิ่งจะมีสมรรถนะในการเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงน้อย ผู้คนมีพฤติกรรมทางลบมาก มีความไม่เป็นธรรมสูง ผู้คนไม่รักกัน และไม่รักส่วนรวม* สังคมทางดิ่งมีการเรียนรู้น้อย เพราะผู้มีอำนาจก็จะใช้อำนาจมากกว่าใช้ความรู้และไม่ต้องการให้ผู้อยู่ใต้อำนาจเรียนรู้ คนมีอำนาจจะโกงมาก คนไม่มีอำนาจก็จะแสวงหาการอุปถัมภ์และความคุ้มครองจากผู้มีอิทธิพล แย่งชิงกันเอาใจนาย สังคมทางดิ่งทำให้คนคิดแคบและใฝ่ต่ำ สังคมที่มีโครงสร้างแบบนี้เศรษฐกิจจะไม่ดี การเมืองจะไม่ดี และศีลธรรมจะไม่ดี** และจะไม่มีวันดี ตราบใดที่โครงสร้างสังคมยังเป็นทางดิ่งอยู่ ประชาธิปไตยที่แท้จริงและมีอัตถประโยชน์ (Making democracy work) จะมีได้ก็ต่อเมื่อสังคมมีโครงสร้างทางราบ (Horizontal society) ที่ผู้คนมีความเสมอภาคมีศักดิ์ศรีแห่งความเป็นมนุษย์ มีศักยภาพที่จะรวมตัวร่วมคิดร่วมทำกันเต็มพื้นที่ทางสังคม นั่นคือ เกิดความเป็นประชาสังคม (Civil society) ฉะนั้นการปฏิรูปประเทศไทยต้องปฏิรูปโครงสร้างสังคมให้เป็นประชาสังคม ซึ่งจะเป็นจุดคานงัดให้อย่างอื่น ๆ ดีขึ้น \* ดู อคิน รพีพัฒน์ "สังคมไทยสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์" \*\* ดู Robert Putnam "Making Democracy work" ๔ | ปฏิรูปประเทศไทย : รายการเรื่องที่ควรปฏิรูป ๓. วิธีคิดและจิตสำนึก สังคมทางดิ่งหรือสังคมอำนาจจะบีบให้คนเห็นแคบ คิดแคบ เกิดสภาพจิตเล็ก คิดและเห็นแก่ตัวหรือพวกตัวในวงแคบ ๆ แต่บัดนี้เราเป็นสังคมใหญ่ การไม่เห็นทั้งหมดและคิดเพื่อคนทั้งหมด ทำให้ระบบการอยู่ร่วมกันด้วยปรกติสุขเป็นไปไม่ได้ เหมือนระบบร่างกายที่จะเป็นปรกติได้ เซลล์ทุกเซลล์ อวัยวะทุกอวัยวะต้องคำนึงถึงระบบทั้งหมด ถ้าจะมีเซลล์ของอวัยวะใดไม่คำนึงถึงระบบทั้งหมด อยากจะเติบโตหรือโกยเข้าตัวมันเป็นเอกเทศ นั่นคือเซลล์มะเร็ง มะเร็งจะรบกวนความเป็นปรกติของร่างกายจนเจ็บป่วยและมีชีวิตอยู่ไม่ได้ ในสังคมใหญ่แต่คนมีจิตเล็ก มันไม่เข้ากัน ทำให้สังคมเสมือนป่วยเป็นมะเร็ง ในการปฏิรูปจึงจำเป็นต้องสร้างจิตสำนึกใหม่ให้เป็นจิตใหญ่ ที่เห็นแก่ทั้งหมดคิดเพื่อทั้งหมด ๔. ขาดเป้าหมายร่วม เมื่อจิตเล็กเห็นแต่แก่ตัวและพวกตัวโดยแคบ ๆ สังคมไทยจึงขาดเป้าหมายร่วม มีแต่เป้าหมายของบุคคล หมู่พวก องค์กร สถาบัน แตกต่างและทอนกำลังกัน ถ้าทุกคนและทุกภาคส่วนมีเป้าหมายร่วมจะเกิดพลังมหาศาล ประดุจแสงพลังน้อย ๆ ที่มาจูนคลื่นให้ตรงกัน กลายเป็นแสงเลเซอร์ที่มีพลังมาก ในการปฏิรูปประเทศไทยต้องรณรงค์ให้คนไทยร่วมสร้างทิศทางประเทศไทยและเป้าหมายร่วม เมื่อมหาชนร่วมสร้างทิศทางและเป้าหมายร่วมของประเทศ มหาชนก็จะร่วมกันขับเคลื่อนไปตามทิศทางและสู่เป้าหมายนั้น ๕. การรวมศูนย์อำนาจการปกครองทำให้ฐานของประเทศอ่อนแอ การปกครองที่รวมศูนย์อำนาจไว้ที่กระทรวง ทบวง กรม ทำให้ชุมชน ประเวศ วะสี | ๙ ท้องถิ่นอ่อนแอ เมื่อรูปแบบของประเทศอ่อนแอ สังคมทั้งหมดก็ไม่มั่นคง และรวม อีกทั้งยังทำให้เกิดความขัดแย้งระหว่างอำนาจรัฐรวมศูนย์กับ วัฒนธรรมท้องถิ่นทำให้เกิดปัญหาความไม่เป็นธรรมต่างๆ รวมทั้งความ รุนแรง เช่น ที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ การปฏิรูปคราวนี้ต้องกระจาย อำนาจไปให้ชุมชนท้องถิ่นดูแลตัวของตัวเองให้เข้มแข็งทุกด้านที่มี ผู้เรียกว่า**เทศาภิวัฒน์** หรือการอภิวัฒน์ที่เอาพื้นที่เป็นตัวตั้ง เมื่อฐาน ของประเทศเข้มแข็งก็จะรองรับสังคมทั้งหมดให้มั่นคง ๖. ขาดความเป็นธรรมในการจัดการการใช้ทรัพยากร เช่น ที่ดิน ป่าไม้ แหล่งน้ำ ภาษี กฎหมาย คนมีอำนาจกับคนไร้อำนาจจะเข้าถึง ทรัพยากรของชาติต่างกัน ก่อให้เกิดความเหลื่อมล้ำมากเกิน นำไปสู่ ความขัดแย้งทางสังคมและการเมือง ต้องปฏิรูปการจัดสรรการใช้ ทรัพยากรอย่างเป็นธรรมและยั่งยืน ปฏิรูประบบภาษีเพื่อความเป็นธรรม ๗. ระบบความยุติธรรมที่ไม่ทั่วถึง ด้อยคุณภาพและขาดประสิทธิภาพ ทำให้เกิดปัญหาการเข้าไม่ถึงความยุติธรรม ที่สะสมความแค้นในสังคม ๘. ระบบการศึกษาที่ทำให้ชาติอ่อนแอ เพราะเป็นการศึกษาที่อยู่ นอกสังคมไม่รู้ร้อนหนาวกับสังคม ไม่ร่วมทุกข์ร่วมสุข ไม่ร่วมแก้ปัญหา จึงอ่อนแอเพราะการศึกษาเอาวิชาเป็นตัวตั้ง ไม่ได้เอาชีวิตและการอยู่ ร่วมกันเป็นตัวตั้ง ควรปฏิรูประบบการศึกษาให้เสริมความเข้มแข็งของ ชุมชนท้องถิ่นให้ส่งเสริมการสร้างสัมมาชีพเต็มพื้นที่ ให้สร้างจิตสำนึก ใหม่ และสร้างปัญญาที่พาชาติออกจากวิกฤต ๙. ระบบการสื่อสารที่ยังไม่เป็นพลังของชาติ การสื่อสารที่ดีจะ สร้างพลังทางจิตสำนึก สร้างพลังทางสังคม พลังทางปัญญาและพลัง ทางสุนทรียธรรม อันเป็นสมรรถนะของชาติ ที่ทำให้พ้นวิกฤตและมี ความเจริญอย่างแท้จริง การปฏิรูประบบการสื่อสารมีความจำเป็น ๑๐. ระบบทุนนิยมที่ขาดความเป็นธรรม ระบบทุนนิยมที่เติบโตและ เชื่อมโยงกับโลกาภิวัตน์อย่างเข้มข้น ยังขาดความเป็นธรรมที่คำนึงถึง ชีวิตและการอยู่ร่วมกันน้อย ก่อให้เกิดการทำลายจิตวิญญาณ สังคม สิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมอย่างรุนแรง ทำให้ช่องว่างและความเหลื่อม ล้ำขยายมากขึ้น การที่ทุนเข้าไปสู่การเมืองทำให้เกิดธนาธิปไตย ก่อให้ เกิดการเมืองที่ด้อยคุณภาพ อันมีผลกระทบใหญ่ทางลบต่อการพัฒนา ประเทศ ๑๑. ระบบราชการที่ด้อยคุณภาพ ระบบราชการที่วางไว้เมื่อ ๑๐๐ ปี เศษ มาบัดนี้เก่าคร่ำคร่าล้าสมัย ไม่มีสมรรถนะในการบริหารจัดการใน สภาพใหม่ที่ซับซ้อนและยาก ทั้งนี้เพราะระบบราชการเป็นระบบอำนาจ จึงมีและใช้ปัญญาน้อย แถมยังถูกคร่อมด้วยระบบการเมือง ที่นักการ เมืองสั่งซ้ายหันขวาหันได้ทั้งกระทรวง ดังที่รัฐมนตรีคนเดียวสามารถ โยกย้ายผู้ว่าราชการจังหวัด อธิบดี และปลัดกระทรวงได้ ตามอำเภอใจ และตามผลประโยชน์ ทำให้ข้าราชการหมดศักดิ์ศรีหมดศักยภาพและ มัวหมองด้วยเรื่องคอร์รัปชั่น ระบบราชการจึงเป็นหลักของบ้านเมืองใน ยามยากไม่ได้ ความล้มเหลวของระบบราชการเป็นสาเหตุสำคัญของ วิกฤตใหญ่ประเทศไทย ๑๐ | ปฏิรูปประเทศไทย : รายการเรื่องที่ควรปฏิรูป ประเวศ วะสี | ๑๐ ๑๒. ระบบการเมืองที่ด้อยคุณภาพ ระบบการเมืองที่ดำรงอยู่ทำให้ได้ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองที่มีความสุจริตน้อย มีความรู้ความสามารถน้อย ใช้อำนาจมากกว่าปัญญาและความดี ระบบการเมืองที่ด้อยคุณภาพเป็นปัจจัยหลักของวิกฤตการณ์ของบ้านเมือง ปัญหาของระบบการเมืองด้อยคุณภาพไม่ได้เกิดขึ้นลอย ๆ แต่เกิดจากปัญหาทั้ง ๑๑ ประการข้างต้นนั่นแหละที่มารวมลงในปัญหาที่ ๑๒ สาเหตุทั้ง ๑๒ อย่างนี้เป็นปัจจัยแก่กันและกันทำนองปฏิจจสมุปบาทของความทุกข์ เป็นห่วงโซ่ของเหตุปัจจัยของความทุกข์ของชาติ โดยสรุปประเทศไทยขาดแกนแห่งคุณค่า (Core Value) และแกนแห่งสมรรถนะ (Core competency) ที่จะรักษาบูรณภาพของประเทศไว้ได้จึงวิกฤตใหญ่ ๓. เรื่องที่ควรปฏิรูป เรื่องที่ควรปฏิรูปอาจแบ่งเป็น ๓ ประเภท * เรื่องตามสาเหตุ * เรื่องตามประเด็น * เรื่องที่ควรปฏิรูปตามลำดับก่อนหลัง ดังต่อไปนี้ ๓.๑ เรื่องที่ควรปฏิรูปตามสาเหตุ ๑๒ ประการ ตามที่กล่าวในตอน ๒ และแสดงในตารางที่ ๑ เรื่องที่ควรปฏิรูปตามสาเหตุ ๑๒ ประการนี้อาจเพิ่มเติมได้อีกตามที่เห็นสมควร ตามที่เว้นที่ว่างไว้ในตารางหรือบางเรื่องก็สามารถแตกออกเป็นระบบย่อยออกไปอีกก็ได้ เช่น ในระบบความยุติธรรมก็มีระบบตำรวจซึ่งมีเสียงเรียกร้องมาก หรือในระบบราชการก็มีระบบป้องกันประเทศด้วย หรือในระบบทรัพยากรก็มีเรื่องที่ดิน ป่าไม้ สิ่งแวดล้อม พลังงาน เป็นต้น ส่วนการปฏิรูประบบสุขภาพเดิมเข้าไปเป็นเรื่องที่ ๑๓ เพราะเกี่ยวข้องและเป็นผลจากทุกเรื่อง ๑๒ | ปฏิรูปประเทศไทย : รายการเรื่องที่ควรปฏิรูป ประเวศ วะสี | ๑๓ ๓.๒ เรื่องที่ควรปฏิรูปตามประเด็น สุดแล้วแต่สังคมเห็นว่ามีประเด็น ใดที่ควรปฏิรูป เช่น เรื่องปฏิรูปที่ดิน การขจัดคอร์รัปชั่น การปฏิรูปตำรวจ ฯลฯ ตามที่ยกตัวอย่างไว้ในตารางที่ ๒ รายการนี้สามารถเพิ่มเติมได้ ตามความต้องการของสังคม การปฏิรูปตามประเด็นนี้จะไปเกี่ยวข้อง กับการปฏิรูปตามสาเหตุอยู่มาก เช่น การขจัดคอร์รัปชั่นเกี่ยวข้องกับ การกระจายอำนาจ ความเข้มแข็งของภาคประชาสังคม ความเข้มแข็ง ของสื่อมวลชน การปฏิรูประบบราชการ การสร้างจิตสำนึกใหม่ เป็นต้น จึงเขียนเรื่องตามประเด็นไว้ในแนวตั้งเพื่อตัดกับแนวนอนของการปฏิรูป ตามสาเหตุหรือตามโครงสร้าง เกิดเป็น Matrix <table><tr><td>ตารางที่ ๑ เรื่องที่ควรปฏิรูป</td><th colspan="2">ปฏิรูปตามประเด็น (เช่น)</th></tr><tr><td>ปฏิรูปตามสาเหตุ</td><td></td><td></td></tr><tr><td>๑. ปฏิรูประบบปัญญา : ระบบการศึกษา ระบบการสื่อสาร ระบบการวิจัย</td><td></td><td></td></tr><tr><td>๒. ปฏิรูปโครงสร้างสังคม สู่ประชาสังคม</td><td></td><td></td></tr><tr><td>๓. ปฏิรูปวิธีคิดและจิตสำนึก</td><td></td><td></td></tr><tr><td>๔. สร้างทิศทางและเป้าหมายร่วม สร้างการอยู่ร่วมกันอย่างเป็นธรรม</td><td></td><td></td></tr><tr><td>กระจายอำนาจการปกครอง-สร้างฐานของประเทศให้แข็งแกร่ง-เทศาภิวัฒน์</td><td></td><td></td></tr><tr><td>๕. ปฏิรูปการใช้ทรัพยากรอย่างเป็นธรรม</td><td></td><td></td></tr><tr><td>๖. ปฏิรูประบบความยุติธรรม</td><td></td><td></td></tr><tr><td>๗ ปฏิรูประบบการศึกษา</td><td></td><td></td></tr><tr><td>๘. ปฏิรูประบบการสื่อสาร</td><td></td><td></td></tr><tr><td>๙. ปฏิรูประบบเศรษฐกิจให้เป็นธรรม</td><td></td><td></td></tr><tr><td>๑๐. ปฏิรูประบบราชการ</td><td></td><td></td></tr><tr><td>๑๑. ปฏิรูประบบการเมือง</td><td></td><td></td></tr><tr><td>๑๒. ปฏิรูประบบสุขภาพ</td><td></td><td></td></tr></table> ประเวศ วะสี | ๑๕ | ปฏิรูปประเทศไทย : รายการเรื่องที่ควรปฏิรูป ๑๔ ๓.๓ เรื่องที่ควรปฏิรูปตามลำดับก่อนหลัง เรื่องที่ควรปฏิรูปใน ตารางที่ ๑ นั้น ควรมีกลุ่มหรือสถาบันทำงานทางวิชาการเพื่อเตรียม ความพร้อมทุกเรื่อง เมื่อเรื่องใดพร้อมก็ผลักดันไปสู่การปฏิบัติ ส่วนเรื่อง ที่ควรปฏิรูปเป็นลำดับต้นนั้น อาศัยหลักการหลายอย่าง เช่น เป็นเรื่องที่ เป็นจุดคานงัดเมื่อทำแล้วได้ผลมากหลายอย่าง เป็นเรื่องที่จับอารมณ์ ความรู้สึกของสังคม เป็นเรื่องที่มีความพร้อมทางวิชาการ และเป็นเรื่อง ที่ทำให้สำเร็จได้โดยไม่ยากเกิน ส่วนเรื่องที่สำคัญมากแต่ยากสุด ๆ ต้อง ใช้เวลามากก็ต้องทำไปเป็นลำดับ เรื่องที่ควรปฏิรูปในลำดับต้นอาจมีได้ดังต่อไปนี้ ๑. กระจายอำนาจสู่ชุมชนท้องถิ่น-สร้างฐานของประเทศให้ แข็งแกร่ง-เทศาภิวัฒน์ ๒. ปฏิรูปเพื่อคุณภาพชีวิตของเกษตรกรและผู้ใช้แรงงาน ๓. ปฏิรูปที่ดิน ๔. ปฏิรูประบบภาษี-ปฏิรูประบบสวัสดิการสังคม ๕. ปฏิรูประบบการเงินการคลังเพื่อความเป็นธรรม ๖. ปฏิรูประบบเศรษฐกิจเพื่อความเป็นธรรม ๗. ปฏิรูประบบความยุติธรรม ๘. ปฏิรูประบบการสื่อสาร ๙. ปฏิรูประบบอำนาจรัฐ ๑๐. ปฏิรูประบบปัญญาของประเทศ รายการนี้สามารถปรับได้ เรื่องใดอื่นถ้ามีความพร้อมทางวิชาการก็ เลื่อนขึ้นมาอยู่ลำดับต้นที่จะผลักดันไปสู่การปฏิบัติ ต่อไปนี้จะขยายความทั้ง ๑๐ เรื่อง พอเป็นสังเขป ๑. กระจายอำนาจไปสู่ชุมชนท้องถิ่น- สร้างฐานของประเทศให้แข็งแกร่ง-เทศาภิวัฒน์ ชุมชนท้องถิ่นคือฐานของประเทศ ถ้าฐานของประเทศแข็งแรง จะรองรับสังคมทั้งหมดให้มั่นคง การพัฒนาอย่างบูรณาการจะเกิดขึ้นได้ ต่อเมื่อเอาพื้นที่เป็นตัวตั้ง (เทศาภิวัฒน์) ไม่ใช่เอากรมเป็นตัวตั้ง เมื่อ ชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็งจะเห็นการพัฒนาอย่างบูรณาการอย่างน้อย ๘ เรื่องเข้ามาด้วยกันคือ เศรษฐกิจ-จิตใจ-สังคม-วัฒนธรรม-สุขภาพ-การ ศึกษา-ประชาธิปไตย เกิดเป็นสังคมศานติสุข ถนนทุกสายจึงควรไป หนุนเสริมและเชื่อมกับการพัฒนาที่ฐานของประเทศ หรือการอภิวัฒน์ โดยเอาพื้นที่เป็นตัวตั้ง (เทศาภิวัฒน์) ชุมชนเข้มแข็งจะดูแลการพัฒนา ทุกเรื่องไปได้ประมาณ ๘๐ เปอร์เซ็นต์ ๒. การปฏิรูปเพื่อคุณภาพชีวิตของเกษตรกรและผู้ใช้แรงงาน เกษตรกรและผู้ใช้แรงงานเป็นคนส่วนใหญ่ของประเทศและยัง ขาดความมั่นคงในชีวิต ถ้าคนส่วนใหญ่ยังขาดความมั่นคง ประเทศจะ มั่นคงได้อย่างไร การปฏิรูปคราวนี้จึงต้องปฏิรูปเชิงระบบเพื่อคุณภาพ ชีวิตของเกษตรกรและผู้ใช้แรงงานอย่างยั่งยืน ซึ่งต้องคิดถึงเครื่องมือ เชิงสถาบันด้วย ภาคธุรกิจมีเครื่องมือเชิงสถาบันเป็นอันมาก เช่น กฎหมาย ธนาคาร ตลาดหลักทรัพย์ ระบบการศึกษา (ทั้งหมดนั่นแหละ ๑๖ | ปฏิรูปประเทศไทย : รายการเรื่องที่ควรปฏิรูป ประเวศ วะสี | ๑๗ คือเครื่องมือของภาคธุรกิจ) ฉันใด ภาคเกษตรกร และผู้ใช้แรงงานก็ ควรมีเครื่องมือเชิงสถาบันไม่ยิ่งหย่อนกว่ากัน ถ้าหากทิศทางอนาคต ประเทศไทยจะถือเอาการอยู่ร่วมกันอย่างเป็นธรรมเป็นเป้าหมาย ๓. ปฏิรูปที่ดิน ควรจัดสรรให้ประชาชนมีที่ดินเพื่อที่อยู่อาศัยและทำเกษตร พอเพียง หรือเกษตรยังชีพหรือเกษตรยั่งยืนมากที่สุด ประมาณครอบครัวละ ๕-๖ ไร่ จะเกิดความมั่นคงในชีวิต ความมั่นคงทางอาหาร ความมั่นคง ทางสิ่งแวดล้อม ความมั่นคงทางเศรษฐกิจโดยรวมและความมั่นคงทาง สังคม หากคนจำนวนมากที่สุดมี ๒ อาชีพ อาชีพหนึ่งเป็นอาชีพมั่นคง คือ การทำเกษตรยังชีพ กับอีกอาชีพหนึ่งสุดแต่ความรู้ความชำนาญ อาชีพ หลังนี้อาจไม่มั่นคง เพราะความผันผวนของตลาด เช่น เกิดตกงาน ขาดทุนย่อยยับ ซึ่งก็ยังมีหลังพิง คือ มีบ้านอยู่มีอาหารกิน เพราะมีที่อยู่ อาศัยและที่ทำกิน ที่ดินของรัฐก็ดี ที่ดินของ ธกส. ก็ดี ที่ดินของเอกชน รายใหญ่ก็ตาม ควรมีการจัดการไปให้ประชาชนได้ใช้ทำกินมากที่สุด ด้วยมาตรการหลายอย่าง เช่น กฎหมาย การขึ้นภาษีทรัพย์สิน การซื้อ ด้วยพันธบัตรระยะยาว เป็นต้น ทั้งนี้ต้องอาศัยจิตสำนึกใหม่ของทุกฝ่าย ว่าเราต้องสร้างการอยู่ร่วมกันอย่างเป็นธรรม บ้านเมืองจึงจะพ้นวิกฤต ๔. ปฏิรูประบบภาษี-ปฏิรูประบบสวัสดิการสังคม ควรปฏิรูประบบภาษีให้มีความเป็นธรรม แล้วนำเงินที่ได้ไป สร้างระบบสวัสดิการสังคมตั้งแต่ครรภ์มารดาจนถึงเชิงตะกอน จากการ วิจัยของทีดีอาร์ไอเพียงปฏิรูประบบภาษีแบบเบาะ ๆ ก็จะได้เงินเพิ่ม ประมาณปีละ ๓๕๐,๐๐๐ ล้านบาท ซึ่งสามารถนำไปเพิ่มสวัสดิการ สังคมได้มาก การปฏิรูประบบภาษียังทำเพิ่มขึ้นอีกได้มาก ซึ่งจะทำให้ ในอนาคตสามารถพัฒนาไปสู่ความเป็นรัฐสวัสดิการแบบประเทศใน สแกนดินเวียก็ได้ การปฏิรูประบบภาษีเป็นเครื่องมือเพื่อสร้างความ เป็นธรรมที่สำคัญมาก และจะเป็นเรื่องแรก ๆ ที่ทำได้สำเร็จในการ ปฏิรูปคราวนี้ เพราะความพร้อมของข้อมูล และการวิเคราะห์ สังเคราะห์ออกมาเป็นความรู้เชิงนโยบาย ฉะนั้นเครือข่ายทางสังคมรวม ทั้งสื่อมวลชนควรเข้ามาทำความเข้าใจ ขยายความเข้าใจ และขับเคลื่อน เรื่องปฏิรูประบบภาษี-ปฏิรูประบบสวัสดิการทางสังคมไปสู่ความสำเร็จ ๕. ปฏิรูปการเงินและการคลังเพื่อความเป็นธรรม เรื่องปฏิรูประบบภาษีที่กล่าวถึงข้างบนก็เป็นส่วนหนึ่งของการ ปฏิรูปการเงินการคลัง แต่การปฏิรูปการเงินการคลังยังทำอื่น ๆ ได้อีกมาก และเป็นเครื่องมืออันทรงพลังที่สุดที่จะปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการ ทำงานของทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคธุรกิจ ภาคประชาสังคม ภาค ชุมชนท้องถิ่น ภาคการสื่อสาร รวมถึงการสร้างจิตสำนึกใหม่ การปฏิรูป การเงินการคลัง คือเครื่องมือใหญ่ของการปฏิรูปประเทศไทย นี้เป็นจุด ยุทธศาสตร์ของการปฏิรูปประเทศไทยที่สำคัญ ๖. ปฏิรูประบบเศรษฐกิจเพื่อความเป็นธรรม ระบบเศรษฐกิจเปรียบประดุจระบบเลือดไหลเวียนที่นำอาหาร และออกซิเจนไปหล่อเลี้ยงเซลล์ทุกเซลล์ทั่วร่างกาย จะไปกักขังไว้ใช้เอง เฉพาะที่ส่วนใดส่วนหนึ่งไม่ได้ ร่างกายจะเจ็บป่วยและตาย ระบบเศรษฐกิจ ๑๘ | ปฏิรูปประเทศไทย : รายการเรื่องที่ควรปฏิรูป ประเวศ วะสี | ๑๙ ต้องมีวุฒิสภาวะ และเป็นระบบที่ทำให้ทุกภาคส่วนของสังคมแข็งแรง และยั่งยืนเพื่อการอยู่ร่วมกันอย่างเป็นธรรม การเชื่อมโยงระบบ เศรษฐกิจมหภาคกับเศรษฐกิจชุมชนอย่างเกื้อกูลกันจะทำให้เกิดการ ลงตัวไปได้มาก ๗. ปฏิรูประบบความยุติธรรม การที่มีผู้เข้าไม่ถึงระบบความยุติธรรมของรัฐ ทำให้สะสมความ แค้นไว้ในสังคม จำเป็นต้องปฏิรูประบบความยุติธรรมอย่างเร่งด่วน ๘. ปฏิรูประบบการสื่อสาร ให้ระบบการสื่อสารสามารถสร้างจิตสำนึกใหม่ สร้างทิศทาง และเป้าหมายร่วมของประเทศ กระตุ้นการรวมตัวร่วมคิดร่วมทำเพื่อให้ สังคมปรับเป็นประชาสังคม อันจะทำให้สังคมมีพลานุภาพที่จะปฏิรูป ตัวเอง รวมทั้งสร้างการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนของสังคมในการขับ เคลื่อนการปฏิรูปประเทศ นี่เป็นอีกจุดยุทธศาสตร์หนึ่งของการปฏิรูป ประเทศไทย ๙. ปฏิรูประบบอำนาจรัฐ ระบบอำนาจรัฐทั้งระบบราชการและระบบการเมืองที่ขาดความ ถูกต้องทำให้ประเทศรวมไปหมด จึงต้องมีการปฏิรูปคือปฏิรูประบบ ราชการ และปฏิรูประบบการเมืองซึ่งจะไม่กล่าวให้ยึดยาวในที่นี้เพราะ เป็นเพียงรายการของเรื่องที่ควรปฏิรูป เรื่องปฏิรูปการเมืองนั้นก็มีความเห็นต่างๆ กัน ส่วนหนึ่งก็เห็น ว่าควร top down โดยหารัฐบุรุษมาเป็นผู้นำทำการ ส่วนหนึ่งก็เห็นว่า ควร bottom up คือ สร้างความเข้มแข็งจากฐาน บางกลุ่มก็ว่าปฏิรูป การเมืองใช้ไม่ได้ต้องปฏิวัติประชาธิปไตย ถ้าปฏิวัติประชาธิปไตยได้ บ้านเมืองจะสันติ และเกิดความเจริญอย่างแท้จริงได้ ซึ่งก็น่าจะเป็น ความจริง อยู่ที่ว่าจะทำให้สำเร็จได้อย่างไร ผมคิดว่าต้องใช้พหุมรรคให้ บรรจบและหนุนเสริมกัน ๑๐. ปฏิรูประบบปัญญาของประเทศ ความเนือยชาทางปัญญาเป็นปฐมเหตุของวิกฤตการณ์ของชาติ จำเป็นต้องปฏิรูประบบปัญญาของประเทศโดยเร่งด่วน ทั้งเรื่องระบบ การศึกษา ระบบการสื่อสาร การสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ และการยก เครื่องระบบการวิจัยของประเทศ ๒๐ | ปฏิรูปประเทศไทย : รายการเรื่องที่ควรปฏิรูป ประเวศ วะสี | ๒๑ # ๔. การดำเนินการต่อไป ๑. ที่ยกร่างเสนอรายการเรื่องที่ควรปฏิรูปมาในที่นี้ เป็นการก่อโครงขึ้น เพื่อให้ง่ายต่อการตัดทอนเพิ่มเติมหรือยุบรวม ซึ่งจะเชิญผู้รู้มาช่วย ทำให้สมบูรณ์ขึ้นแล้วเผยแพร่สู่สาธารณะ ๒. ไม่มีใครผูกขาดการปฏิรูป ทุกคนทุกภาคส่วนมีสิทธิที่จะคิด ปรับปรุงเปลี่ยนแปลงให้ประเทศไทยดีขึ้น โดยจะใช้คำว่าปฏิรูปหรือไม่ใช้ ก็ได้ จะใช้รายการเรื่องที่ควรปฏิรูปหรือไม่ใช้ก็ได้ แต่หวังว่ารายการเรื่อง ที่ควรปฏิรูป อาจมีประโยชน์อยู่บ้างในการเป็นฐานให้คิดต่อ ๓. ควรมีกลุ่มหรือประชาคมปฏิรูปจับเรื่องใดเรื่องหนึ่งอย่างจริงจัง โดยต้องสามารถทำงานทางวิชาการได้ ซึ่งประกอบด้วยข้อมูลเกี่ยวกับ เรื่องนั้น ๆ แล้ววิเคราะห์ สังเคราะห์ออกมาเป็นความรู้เชิงนโยบายที่มี พลังและพร้อมปฏิบัติ แล้วผลักดันไปสู่การปฏิบัติได้ ต้องตระหนักว่าข้อ เรียกร้องกับความรู้เชิงนโยบายไม่เหมือนกัน ข้อเรียกร้องสิ่งที่ยาก ๆ ส่วนมากไม่มีใครปฏิบัติได้ เพราะขาดการวิเคราะห์สังเคราะห์เป็นเชิง นโยบายพร้อมปฏิบัติ ส่วนราชการและพรรคการเมืองยังขาดความ ประเวศ วะสี | ๒๓ สามารถในการสังเคราะห์นโยบายที่ดี ฉะนั้นประชาคมปฏิรูปในแต่ละ เรื่องควรสร้างความสามารถหรือแสวงหาความช่วยเหลือในการสังเคราะห์ นโยบายเรื่องนั้น ๆ ให้ได้ เพื่อผลักดันไปสู่ความสำเร็จ **คณะกรรมการ จัดสมัชชาปฏิรูป**จะเป็นกลไกหนึ่งที่สนับสนุนการสังเคราะห์นโยบายให้ แก่กลุ่มและเครือข่ายต่าง ๆ ที่ต้องการเพราะในการจัดประชุมสมัชชา ปฏิรูปต้องมีข้อเสนอเชิงนโยบายพร้อมเครื่องมือของนโยบาย มหาวิทยาลัยแต่ละมหาวิทยาลัยควรจะเป็นประชาคมปฏิรูปเรื่องใด เรื่องหนึ่ง หรือแม้หลายเรื่องก็ได้ องค์กรและสถาบันอื่น ๆ ทั้งของรัฐและ เอกชนก็อยู่ในฐานะที่จะจับเรื่องใดเรื่องหนึ่งขึ้นมาทำงานทางวิชาการ และขับเคลื่อนไปสู่การปฏิบัติด้วยตนเอง หรือเชื่อมโยงกับคณะกรรมการ ปฏิรูปทั้งสองคณะก็ได้ ๔. ในระยะเวลา ๓ ปี ของวาระการทำงานคณะกรรมการปฏิรูปทั้งสอง คณะไม่สามารถทำได้ทุกเรื่อง แต่จะประสานกันเลือกทำเป็นบางเรื่อง ให้สำเร็จเป็นการนำร่อง ซึ่งประชาคมปฏิรูปกลุ่มต่าง ๆ สามารถดำเนิน ต่อได้สะดวกขึ้น การปฏิรูปประเทศไทยเป็นกระบวนการต่อเนื่องยาวนาน เพื่อร่วมกันสร้างประเทศไทยให้เป็นประเทศที่น่าอยู่ที่สุด จิตสำนึกว่าประเทศไทยคือครอบครัวใหญ่เดียวกันของเรา เรามี เป้าหมายร่วมกันที่จะสร้างประเทศไทยให้เป็นประเทศที่น่าอยู่ที่สุด โดย เป็นประเทศที่มีความก้าวหน้าบนฐานของความดี ความงาม ความเข้มแข็ง ความพอเพียง ความสมดุล และสันติภาพ จะทำให้การปฏิรูปประเทศไทย สามารถสร้างความเป็นธรรม ลดความเหลื่อมล้ำ เพื่อประโยชน์สุขแห่ง มหาชนชาวสยามได้สำเร็จ ๒๔ | ปฏิรูปประเทศไทย : รายการเรื่องที่ควรปฏิรูป ปฏิรูป ประเทศไทย

shareแบ่งปันเนื้อหา