auto_awesome_motionไฟล์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (3 ไฟล์)

chrome_reader_modeเรื่อง

สมคิด เลิศไพฑูรย์: อะไรที่เลิศ อะไรที่ไพฑูรย์ และสมควรคิด

chrome_reader_modeคำอธิบาย

เอกสารมุฑิตาจิตกล่าวถึง ศาสตราจารย์ดร.สมคิด เลิศไพฑูรย์ ผู้นำแนวคิดในเรื่องสัมพันธภาพ ที่สามารถเชื่อมโยงความคิดไปสู่เรื่องใหญ่ นั่นก็คือ การปฏิวัติสัมพันธ์ภาพ (Associational Revolution) อันเป็นทางที่จะเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ (Transform) ของ ประเทศไทย และโลก ซึ่งเขียนโดย ศ.นพ.ประเวศ วะสี

chrome_reader_modeบทคัดย่อ

# สมคิด เลิศไพฑูรย์ ## อะไรที่เลิศ อะไรที่ไพฑูรย์ และสมควรคิด ในหนังสือเล่มนี้ ผู้เขียนมากมายหลายท่านที่คุ้นเคยกับการทำงานของศาสตราจารย์ดร. สมคิด เลิศไพฑูรย์ อดีตอธิการบดีหมาดๆ แห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ คงจะได้เขียนแง่มุมต่างๆ อย่างหลากหลายของชีวิตและการทำงานอันยาวนานของท่านอาจารย์สมคิด ประสบการณ์ของ บุคคลใดบุคคลหนึ่งมีค่าแก่การเรียนรู้ยิ่งนัก ดังที่ มหาตมะ คานที กล่าวว่า "ถ้าคุณเรียนรู้จาก ตำราคุณได้ความรู้ แต่ถ้าคุณเรียนรู้จากประสบการณ์คุณได้ปัญญา" การศึกษาไทยเน้นการท่องตำรามากกว่าการเรียนรู้จากชีวิตจริงและปฏิบัติจริง ทำให้ อ่อนแอทั้งชาติ เพราะการศึกษาได้สร้างคนไทยที่ไม่รู้ความจริงของประเทศไทยขึ้นมาเต็มประเทศ ฉะนั้นหนังสือเล่มนี้ที่เป็นประดุจบันทึกประสบการณ์แห่งการทำงานอันยาวนาน ที่ เกี่ยวข้องกับผู้คนจำนวนมาก และเหตุการณ์ของบ้านเมือง จึงมีค่ายิ่งนักหากผู้อ่านพินิจพิเคราะห์ ว่า อะไรเลิศ อะไรไพฑูรย์ และสมควรนำไปคิดต่อก็จักก่อให้เกิดอานิสงส์ยิ่งนัก ผมเชื่อว่าทุกคนมีคุณค่า มีจุดแข็งหรือมีศักยภาพในบางแง่บางมุม และผมชอบเรียนรู้จาก คนทุกคน เราฟังใครและเรียนรู้จากใครก็เท่ากับเราให้ความเคารพต่อคนคนนั้น สัมพันธภาพด้วย ความเคารพเป็นความรู้สึกที่ดี และทำให้เราฉลาดขึ้น ผมขอพูดถึงจุดเด่นด้านเดียวของ ศาสตราจารย์สมคิด เลิศไพฑูรย์ จุดเด่นนี้เห็นโดยไม่ยาก นั่นคือสัมพันธภาพกับผู้คน สังคมไทยเป็นสังคมที่มีวัฒนธรรมเชิงอำนาจ ฉะนั้นสัมพันธภาพที่พบเห็นทั่วไปจึงเป็น สัมพันธภาพทางดิ่ง คือใช้อำนาจจากบนลงล่างที่เรียกว่าท็อปดาวน์ เช่น พ่อแม่ท็อปดาวน์กับลูก ครูกับนักเรียน นายจ้างกับลูกจ้าง ผู้บังคับบัญชากับผู้ใต้บังคับบัญชา ข้าราชการกับราษฎร หรือ แม้แต่หมอกับคนไข้ สัมพันธภาพทางดิ่งทำให้บีบคั้น และมีการเรียนรู้น้อย หรือไม่มีการเรียนรู้เลย สัมพันธภาพ ทางดิ่งก่อให้เกิดทุกขภาวะ และความไร้สมรรถภาพทางปัญญา เนื่องจากสัมพันธภาพทางดิ่งมีอยู่ กว้างขวางเต็มสังคม จึงเห็นได้ไม่ยากว่าทำไมทุกขภาวะและความไร้สมรรถนะทางปัญญาจึงมีอยู่ อย่างหนาแน่น # ประเภทของสัมพันธภาพ จึงมีผลใหญ่ต่อสังคมและประเทศชาติ ที่ผมสังเกตความสัมพันธ์ของดร.สมคิด เลิศไพฑูรย์ ต่อบุคคลต่างๆ ไม่เป็นทางดิ่ง แต่เป็น ทางราบ นั่นคือมีความเสมอภาค สนใจ มีไมตรีจิต รับฟัง แลกเปลี่ยน และอธิบาย พยายามอย่าง มากที่จะอธิบาย จากประสบการณ์การเป็นแพทย์ ผมสังเกตว่าถ้าสัมพันธภาพระหว่างแพทย์กับ คนไข้เป็นแบบทางดิ่ง คือหมอเอาแต่สั่งลูกเดียว ไม่ฟังคำอธิบาย คนไข้จะหายยาก หรือเกิดความ ผิดพลาดได้ง่าย แต่ถ้าหากหมอคิดว่าคนไข้เป็นคนเสมอตน ตั้งใจฟังและอธิบาย คนไข้จะหายเร็ว หายง่าย บางคนไม่ต้องใช้ยาก็หายแล้ว เพราะฉะนั้นสัมพันธภาพทางราบแบบสมคิด เลิศไพฑูรย์ คงจะช่วยให้ปัญหาหรือ "โรค" หลายอย่างที่เกิดขึ้นได้เสมอในการบริหารมหาวิทยาลัย ไม่กำเริบหรือหายไปได้ การบริหาร มหาวิทยาลัยท่ามกลางความขัดแย้งระหว่างประชาคมมหาวิทยาลัยกับระบบภายนอก เป็นเรื่อง ยากลำบาก ดังที่ท่านอาจารย์สัญญา ธรรมศักดิ์ เคยเล่าให้ผมฟัง และอาจารย์ป่วย อึ้งภากรณ์ ประสบขณะดำรงตำแหน่งอธิการบดี พอถึงตรงนี้ทำให้ผมอดกล่าวถึงศาสตราจารย์กษาน จาติก วณิช อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล ในช่วงก่อน ๖ ตุลาคม ๒๕๑๙ ไม่ได้ ช่วงนั้นนักศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดลขึ้นชื่อว่าก้าวหน้า (เอียงซ้าย) ที่สุด ท่านอาจารย์กษาน เป็นคนอนุรักษ์นิยม แต่ ใจกว้าง ท่านไม่ได้เกลียดหรือรังเกียจนักศึกษา ทำให้ผ่านวิกฤตไปได้ นักศึกษาที่เข้าป่าหลายคน กลับมาเรียนต่อจบเป็นแพทย์ พยาบาล และวิชาชีพอื่น ผมก็เคยเป็นคนหนุ่มใจร้อน แต่ก็สังเกตเห็นว่ามีผู้ใหญ่ดีๆ ที่ทำงานปิดทองหลังพระ ทำให้ บ้านเมืองไม่ถึงกับเกิดมิคสัญญีกลียุค แม้ยังติดอยู่ในสภาวะวิกฤตอย่างยาวนาน ผมเชื่อว่าปัจจัย สำคัญที่สุดที่ทำให้เราออกจากวิกฤตไม่ได้คือ "โครงสร้างอำนาจ" ทิศทางใหญ่ที่สุดของประเทศไทยคือ ปฏิรูปโครงสร้างอำนาจ ไม่ใช่การบริหารงานประจำ แบบรูตีน (routine) ไปเรื่อยๆ หรือถ้าจะเรียกว่าปฏิวัติก็ต้องเป็น การปฏิวัติสัมพันธภาพ (Associational Revolution) จากสัมพันธภาพทางดิ่งเป็นสัมพันธภาพทางราบ ในสังคมที่ซับซ้อนหลาย มิติ เช่นปัจจุบันการใช้อำนาจหรือสัมพันธภาพทางดิ่งใช้ไม่ได้ผลแล้ว ยิ่งใช้ยิ่งก่อทุกขภาวะและการ ไร้สมรรถภาพทางปัญญา แต่สัมพันธภาพด้วยความเสมอภาค ไมตรีจิต และการเรียนรู้ ก่อให้เกิดสุขภาวะ พลังทาง สังคม และสมรรถนะทางปัญญา สุขภาวะ พลังทางสังคม และสมรรถนะทางปัญญา ถ้าทำให้มีมาก จะเป็นพลังที่พาคนไทยออกจากสภาวะวิกฤตเรื้อรัง อาศัยจุดแข็งของศาสตราจารย์ดร.สมคิด เลิศไพฑูรย์ ในเรื่องสัมพันธภาพ อาจโยงเราไปคิด สู่เรื่องใหญ่ คือ การปฏิวัติสัมพันธ์ภาพ (Associational Revolution) อันเป็นทางที่จะเปลี่ยนใหญ่ (Transformat) ประเทศไทย และโลกด้วย ดังนี้ ประเวศ วะสี PQET สมคิด เลิศไพฑูรย์: อะไรที่เลิศ อะไรที่ไพฑูรย์ และสมควรคิด ประเวศ วะสี

shareแบ่งปันเนื้อหา