auto_awesome_motionไฟล์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (1 ไฟล์)

chrome_reader_modeเรื่อง

ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง (ยุทธศาสตร์พลังแผ่นดิน)

chrome_reader_modeคำอธิบาย

หนังสือเล่มนี้ ได้กล่าวถึงวิธีที่จะทำให้สังคมไทยเกิดพลังแผ่นดินที่จะช่วยลดช่องว่าง ลดความเหลื่อมล้ำด้านต่างๆ ซึ่งมีเนื้อหาประกอบด้วย 1) สังคมเข้มแข็งปัจจัยที่ทำให้เศรษฐกิจดี การเมืองดี และศีลธรรมดี 2) สังคมอ่อนแอสังคมเข้มแข็ง 3) ควรรู้จักเครื่องมือฝ่าสังคมซับซ้อน 4) การเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐาน (Transformation) ที่เกิดจากกระบวนการสังคมเข้มแข็ง 5) ปกค. หรือ INN วิธีการที่ทุกคนสามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐาน (Transformation) 6) คนไทยถักทอกันทั้งแผ่นดินเพื่อพัฒนาประเทศไทย 7) ชุมชนเข้มแข็ง 8) ตำบล คือ จุดยุทธศาสตร์ของการพัฒนาประเทศ 9) การพัฒนาจังหวัดอย่างบูรณาการโดยเอาชุมชนท้องถิ่นเป็นตัวตั้ง 10) การบริหารยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง

chrome_reader_modeบทคัดย่อ

ยุทธศาสตร์ สังคมเข้มแข็ง (ยุทธศาสตร์พลังแผ่นดิน) เมื่อคนไทยถักทอกันทั้งแผ่นดิน สิ่งที่เป็นไปไม่ได้ก็เป็นไปได้ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์ประเวศ วะสี สำนักงานคณะกรรมการ สุขภาพแห่งชาติ Extract all text from the image. Instructions: - Only return the clean Markdown. - Do not include any explanation or extra text. - You must include all information on the page. Formatting Rules: - Tables: Render tables using <table>...</table> in clean HTML format. - Equations: Render equations using LaTeX syntax with inline ($...$) and block ($$...$$). - Images/Charts/Diagrams: Wrap any clearly defined visual areas (e.g. charts, diagrams, pictures) in: <figure> Describe the image’s main elements (people, objects, text), note any contextual clues (place, event, culture), mention visible text and its meaning, provide deeper analysis when relevant (especially for financial charts, graphs, or documents), comment on style or architecture if relevant, then give a concise overall summary. Describe in Thai. </figure> - Page Numbers: Wrap page numbers in <page_number>...</page_number> (e.g., <page_number>14</page_number>). - Checkboxes: Use ☐ for unchecked and ☑ for checked boxes. Extract all text from the image. Instructions: - Only return the clean Markdown. - Do not include any explanation or extra text. - You must include all information on the page. Formatting Rules: - Tables: Render tables using <table>...</table> in clean HTML format. - Equations: Render equations using LaTeX syntax with inline ($...$) and block ($$...$$). - Images/Charts/Diagrams: Wrap any clearly defined visual areas (e.g. charts, diagrams, pictures) in: <figure> Describe the image’s main elements (people, objects, text), note any contextual clues (place, event, culture), mention visible text and its meaning, provide deeper analysis when relevant (especially for financial charts, graphs, or documents), comment on style or architecture if relevant, then give a concise overall summary. Describe in Thai. </figure> - Page Numbers: Wrap page numbers in <page_number>...</page_number> (e.g., <page_number>14</page_number>). - Checkboxes: Use ☐ for unchecked and ☑ for checked boxes. &amp; Extract all text from the image. Instructions: - Only return the clean Markdown. - Do not include any explanation or extra text. - You must include all information on the page. Formatting Rules: - Tables: Render tables using <table>...</table> in clean HTML format. - Equations: Render equations using LaTeX syntax with inline ($...$) and block ($$...$$). - Images/Charts/Diagrams: Wrap any clearly defined visual areas (e.g. charts, diagrams, pictures) in: <figure> Describe the image’s main elements (people, objects, text), note any contextual clues (place, event, culture), mention visible text and its meaning, provide deeper analysis when relevant (especially for financial charts, graphs, or documents), comment on style or architecture if relevant, then give a concise overall summary. Describe in Thai. </figure> - Page Numbers: Wrap page numbers in <page_number>...</page_number> (e.g., <page_number>14</page_number>). - Checkboxes: Use ☐ for unchecked and ☑ for checked boxes. ยุทธศาสตร์ สังคมเข้มแข็ง (ยุทธศาสตร์พลังแผ่นดิน) เมื่อคนไทยถักทอกันทั้งแผ่นดิน สิ่งที่เป็นไปไม่ได้ก็เป็นไปได้ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์ประเวศ วะสี ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง (ยุทธศาสตร์พลังแผ่นดิน) ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์ประเวศ วะสี พิมพ์ครั้งที่ ๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๐ จำนวน ๕,๐๐๐ เล่ม จัดพิมพ์เผยแพร่โดย ศูนย์สนับสนุนยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ชั้น ๓ อาคารสุขภาพแห่งชาติ เลขที่ ๘๘/๓๙ ติวานนท์ ๑๔ ถนนติวานนท์ อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี ๑๑๐๐๐ โทรศัพท์ ๐ ๒๘๓๒ ๙๐๐๐ โทรสาร ๐ ๒๘๓๒ ๙๐๐๑-๒ www.nationalhealth.or.th ข้อมูลทางบรรณานุกรมของสำนักหอสมุดแห่งชาติ National Library of Thailand Cataloging in Publication Data ประเวศ วะสี. ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง .- นนทบุรี : สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.), 2560. 80 หน้า. 1. พัฒนาสังคม. I. ชื่อเรื่อง. 303.44 ISBN 978-616-7697-75-8 ออกแบบ/พิมพ์โดย สำนักพิมพ์หมอชาวบ้าน โทรศัพท์ ๐ ๒๒๗๘ ๕๕๓๓ สังคมเข้มแข็งเป็นปัจจัยให้ เศรษฐกิจดี การเมืองดี และศีลธรรมดี ชุมชนเป็นฐานของประเทศ ถ้าฐานของประเทศเข้มแข็ง จะรองรับประเทศทั้งหมดให้มั่นคง ยุทธศาสตร์ที่รองรับเป้าหมายประเทศไทย มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน คือ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง - ชุมชนเข้มแข็ง # สารบัญ ๑ สังคมเข้มแข็ง ปัจจัยที่ทำให้ เศรษฐกิจดี การเมืองดี และศีลธรรมดี ๑๐ ๒ สังคมอ่อนแอ สังคมเข้มแข็ง ๑๔ ๓ ควรรู้จักเครื่องมือฝ่าความยากของสังคมซับซ้อน ๑๘ ๔ การเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐาน (Transformation) ที่เกิดจากกระบวนการสังคมเข้มแข็ง ๒๖ ๕ ปกค. หรือ INN วิธีการที่ทุกคนสามารถสร้าง ความเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐาน (Transformation) ๓๐ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๘ # ๖ คนไทยถักทอกันทั้งแผ่นดิน เพื่อพัฒนาประเทศไทย ๓๔ # ๗ ชุมชนเข้มแข็ง ๓๘ # ๘ ตำบล คือ จุดยุทธศาสตร์ของการพัฒนาประเทศ ๔๔ # ๙ การพัฒนาจังหวัดอย่างบูรณาการ โดยเอาชุมชนท้องถิ่นเป็นตัวตั้ง ๖๒ # ๑๐ การบริหารยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๖๘ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๙ # สังคมเข้มแข็ง เศรษฐกิจดี เศรษฐกิจไม่ดี การเมืองไม่ดี ศีลธรรมไม่ดี เป็นภูเขา ๓ ลูกที่ขวางกั้นการพัฒนาประเทศไทย ทำอย่างไรๆ เราก็ก้าวข้ามภูเขา ๓ ลูก นี้ไปไม่ได้ พัฒนาเศรษฐกิจเท่าใดๆ ก็แก้ปัญหาของ คนจนไม่ได้ มิหนำซ้ำช่องว่างระหว่างคนจนกับคนรวย ยิ่งกว้างขึ้น จนกล่าวกันว่าความเหลื่อมล้ำในสังคมไทย สูงเป็นที่สามในโลก ๑๐ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # ปัจจัยที่ทำให้... การเมืองดี และศีลธรรมดี ความเหลื่อมล้ำที่มีมากเกิน นำไปสู่ปัญหาสังคมนานาชนิด เช่น อาชญากรรม ยาเสพติด โสเภณีกรรม ความขัดแย้งและความรุนแรง ที่ใดมีความเหลื่อมล้ำมากจะมีความเสื่อมเสียทางศีลธรรมสุดๆ ต่อให้มีการสอนศีลธรรมเท่าใดๆ ก็แก้ปัญหาศีลธรรมไม่ได้ เราพยายามพัฒนาประชาธิปไตยกันมาเกือบ ๑๐๐ ปีก็ไม่สำเร็จ มีรัฐธรรมนูญตั้ง ๒๐ ฉบับ ก็ไม่ช่วยให้การเมืองดีขึ้น เศรษฐกิจดี การเมืองดี ศีลธรรมดี เป็นผลของสังคมเข้มแข็ง เราอยากได้ผล แต่ไม่ทำเหตุ จึงไม่ได้ผล รัฐธรรมนูญอย่างเดียว ไม่สามารถทำให้การเมืองดีได้ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๑๑ โปรดดูตัวอย่าง ประเทศอิตาลี ประเทศเดียวกันใช้ รัฐธรรมนูญเดียวกัน แต่แตกต่างกันเหมือนสองประเทศ **ภาคเหนือ** แถวมิลาน โทเรโน เศรษฐกิจดี การเมืองดี ศีลธรรมดี **ภาคใต้** แถวชิซิลี ซาดิเนีย เศรษฐกิจไม่ดี การเมืองไม่ดี ศีลธรรมไม่ดี **ทำไม** ประเทศเดียวกัน รัฐธรรมนูญเดียวกัน จึงแตกต่าง กันประดุจหน้ามือกับหลังมือ การวิจัย โดย Robert Putnam (โรเบอร์ต พุทนัม) จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด (ดูหนังสือของเขาชื่อ "Making Democracy Work : Civic Tradition in Modern Italy) พบ ว่า สังคมภาคเหนือกับภาคใต้ไม่เหมือนกัน **ภาคเหนือสังคมเข้มแข็ง** **ภาคใต้สังคมอ่อนแอ** **ภาคเหนือ :** ผู้คนมีความเสมอภาคและรวมตัวร่วมคิด ร่วมทำกัน เป็นสังคมเข้มแข็ง **ภาคใต้ :** มีความสัมพันธ์เชิงอำนาจในแนวดิ่ง เป็น สังคมอ่อนแอ มีบางเมืองที่เคร่งศาสนา แต่ ศีลธรรมก็ไม่ดี ถ้าสังคมอ่อนแอ ๑๒ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ดังที่ ประเทศไทยก็เป็นเมืองพุทธ และพุทธศาสนาก็เป็น ของดี แต่มีความเสื่อมเสียทางศีลธรรมเต็มไปหมด เพราะ ประเทศไทยเหมือนภาคใต้ของอิตาลีที่สังคมอ่อนแอ **สรุปแนวคิด** เศรษฐกิจ การเมือง และศีลธรรม จะไม่มี วันดี ต่อให้พยายามอย่างไรๆ ตราบใดที่สังคมอ่อนแอ **สังคมเข้มแข็ง** จึงเป็นยุทธศาสตร์สำคัญที่สุดที่จะพา ประเทศก้าวข้ามอุปสรรคที่ขวางกั้นการพัฒนาประเทศ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๑๓ # สังคมอ่อนแอ ## สังคมอ่อนแอ คือ (๑) สังคมที่สัมพันธ์กันด้วยอำนาจทางดิ่ง (ตามรูป ก) (๒) สังคมแบบตัวใครตัวมัน (ตามรูป ข) ในสังคมทางดิ่ง จะมีการเรียนรู้น้อย เพราะใช้อำนาจ ผู้คนมีพฤติกรรมเบี่ยงเบน คนมีอำนาจจะโกงมาก คนไม่มีอำนาจจะแสวงหาอุปถัมภ์ วิ่งเต้นเส้นสาย นินทาว่าร้าย ซ่อนข้อมูล เฉื่อยงาน ขโมยของหลวง ไม่รักส่วนรวม สังคมทางดิ่ง จึงเป็นสังคมที่ไม่มีพลังสร้างสรรค์ เศรษฐกิจ การเมือง และศีลธรรมจึงไม่ดี ๑๔ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # สังคมเข้มแข็ง (ก) สังคมทางดิ่งที่สัมพันธ์กันด้วยอำนาจ จากบนลงล่าง (ข) สังคมแบบตัวใครตัวมัน ไม่สานสัมพันธ์กัน (ค) สังคมที่มีความเสมอภาค และรวมตัวร่วมคิดร่วมทำ ในรูปและเรื่องต่างๆ เต็ม ประเทศ เป็นสังคมเข้มแข็ง รูปที่ ๑ สังคมอ่อนแอ (ก) (ข) สังคมเข้มแข็ง (ค) ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๑๕ สังคมที่ผู้คนมีความเป็นปัจเจกสุดโต่ง แบบตัวใครตัวมัน ไม่เอื้ออาทรต่อกัน ไม่รวมตัวร่วมคิดร่วมทำ จึงเป็นสังคมที่ไม่มี พลัง สังคมเข้มแข็ง เป็นสังคมที่มีความเสมอภาค มีการรวมตัว ร่วมคิดร่วมทำ ในรูปและเรื่องต่างๆ เต็มสังคม เป็นสังคมที่ผู้คน มีความสุขและมีพลังสร้างสรรค์สูง ทำอะไรสำเร็จได้ง่าย เศรษฐกิจ การเมือง และศีลธรรมจึงดี ## อปริหานิยธรรม (ธรรมะเพื่อความเจริญถ่ายเดียว) คือธรรมะเพื่อสังคมเข้มแข็ง เมื่อพระพุทธองค์ประทับที่เขาคิชฌกูฏ นครราชคฤห์ เป็น ครั้งสุดท้าย หมวดธรรมะที่ทรงสอนมากที่สุด มีชื่อว่า "อปริหานิย- ธรรม" ซึ่งแปลเป็นไทยกันว่า "ธรรมะเพื่อความเจริญถ่ายเดียว" ถ้าตามรูปศัพท์ก็แปลว่า "ธรรมะเพื่อความไม่ฉิบหาย" อปริยหานิยธรรมมี ๗ ข้อ ถ้าดูเพียง ๒ ข้อแรกก็จะเห็น ว่า เป็น "ธรรมะเพื่อสังคมเข้มแข็ง" ๒ ข้อนั้น คือ ๑๖ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง (๑) หมั่นประชุมกันเป็นเนืองนิตย์ (๒) พร้อมเพรียงกันประชุม พร้อมเพรียงกันเลิกประชุม พร้อมเพรียงกันกระทำกิจที่พึงทำ เห็นได้ชัด นี้คือประชาธิปไตยกลุ่ม หรือการรวมตัวร่วมคิด ร่วมทำ ไม่ใช่เผด็จการหรือการใช้อำนาจทางดิ่ง เพราะถ้าใช้ อำนาจก็ไม่ต้องหมั่นมาประชุมกันเนืองนิตย์ แต่สั่งการไปเลยแบบ ในกองทัพ การมาประชุมปรึกษาหารือกันและพร้อมเพรียงกันทำกิจ ที่พึงทำ เป็นกระบวนการกลุ่มเพื่อสร้างปัญญาร่วม (collective wisdom) และพลังทางสังคม ก็คือสร้างสังคมเข้มแข็ง อันเป็น ปัจจัยแห่งความสำเร็จที่พระพุทธองค์ทรงสรรเสริญเป็นอเนก ปริยาย ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๑๗ # ๓ ควรรู้จัก ฝ่าความยาก สังคมปัจจุบันต่างจากสังคมโบราณโดยสิ้นเชิง สังคมโบราณเข้าใจง่าย ตรงไปตรงมา เช่น ถ้าพม่ายกทัพมาก็ต้องมีคนอย่างพระนเรศวรหรือพระเจ้าตากไปต่อสู้ แต่สังคมปัจจุบันเชื่อมโยงยาวไกลหลายมิติ อย่างซับซ้อนและเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว เป็นระบบ ซับซ้อน (complex system) ที่ยากต่อการเข้าใจ และการแก้ไข ความโกลาหล (chaos) จะเกิดขึ้นเป็นประจำโดยไม่ปรากฏสาเหตุที่เข้าใจได้ง่ายๆ หรือพยากรณ์ได้ ๑๘ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # เครื่องมือ ของสังคมซับซ้อน ไม่มีรัฐบาลใดๆ ไม่ว่าจะดีหรือเก่งเพียงใด จะสามารถ จัดการแก้ไขปัญหาจากความซับซ้อนได้ ทั่วโลกก็เช่นเดียวกัน ที่อเมริกา ประธานาธิบดีคลินตันและโอบามาก็ทำอะไรไม่ ได้ สังคมอเมริกันเกิดความเหลื่อมล้ำขนาดหนักและถึงกับเลือก คนอย่างทรัมป์เป็นประธานาธิบดี ยุโรปก็เช่นเดียวกันที่เผชิญวิกฤตความซับซ้อนจนเกิด กระแสชาตินิยมเอียงขวา หรือถึงกับเป็นฟาสซิสต์ใหม่ อย่างเยอรมนีซึ่งถือว่าแข็งแรงที่สุดในยุโรปในการเลือกตั้ง ที่เพิ่งผ่านไป ก็เลือกสมาชิกพรรคขวาจัดที่อาจเป็นนาซีใหม่ เข้า มาในสภามากเป็นอันดับสาม อันก่อให้เกิดความวิตกกังวล เมื่อ หวนนึกถึงพรรคนาซีของฮิตเลอร์ที่ครองอำนาจในสภาเมื่อ ๗๐ ปีก่อน ฯลฯ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๑๙ รูปที่ ๒ ในสภาพที่ซับซ้อนและยาก วิธีการเก่าๆ ใช้ไม่ได้ผล วิธีการใหม่ (?) คืออะไร ๒๐ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง เราควรเข้าใจว่า ปัญหาปัจจุบันซึ่งล้วนซับซ้อนและยาก อันแทนด้วยขมวดเส้นยุ่งๆ (รูปที่ ๒) เครื่องมือหรือวิธีการเก่าๆ ใช้ไม่ได้ผล เช่น การใช้อำนาจ เงิน วาทกรรม การวิพากษ์วิจารณ์ การเรียกร้อง การใช้ความ รุนแรง หรือแม้แต่การใช้ความรู้ ประเทศไทยและโลกใช้วิธีเหล่านี้มาหมดแล้ว ควรทบทวน ความจำว่า ย้อนหลังไป ๒ ทศวรรษ มักจะมีกองทัพคนจนยกมา ล้อมพระนคร นำโดยบำรุง คะโยธา เพื่อเรียกร้องให้รัฐบาลแก้ ปัญหา คงไม่ใช่รัฐบาลไม่อยากแก้ปัญหาเรื่องความเหลื่อมล้ำ แต่ ปัญหามันซับซ้อนและยากเกินจนไม่มีรัฐบาลใดแก้ได้ ตอนหลังบำรุง คะโยธา เห็นว่ายกทัพคนจนมาก็ไม่ได้ผล ได้ยุติและผันตัวเองไปเป็นนายก อบต. ในจังหวัดกาฬสินธุ์ แล้วอะไรคือเครื่องมือ (?) ที่จะฝ่าความยากของ ความซับซ้อนได้ ต้องเรียนรู้ตรงนี้ให้ดีๆ เพราะถ้าเราเข้าใจ เราจะฝ่าความ ยากของความซับซ้อนไปสู่ความสวัสดีได้ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๒๑ ควรเข้าใจว่า การพัฒนาในโลกนี้ล้วนไม่ประสบความสำเร็จ มีผู้หญิงนอร์เวย์คนหนึ่งชื่อ Turid Sato (ทูริด ซาโต้) เคยทำงานกับธนาคารโลก และวิเคราะห์โครงการที่ธนาคารโลกให้ความช่วยเหลือประเทศต่างๆ ประมาณ ๕,๐๐๐ โครงการ เธอพบว่า ที่รายงานว่าโครงการประสบความสำเร็จ แท้ที่จริงแล้วประชาชนที่โครงการนั้นๆ ไปทำการพัฒนา ไม่ได้ดีขึ้น ทูริด ซาโต้ จึงแสวงหาจนพบกระบวนทัศน์ใหม่ในการพัฒนา (New Development Paradigm) คนอังกฤษชื่อ Robert Chamber (โรเบอร์ต แซมเบอร์) ไปวิจัยว่า ทำไมการพัฒนาต่างๆ จึงไม่ประสบความสำเร็จ เขาสรุปว่า เป็นเพราะ "ใช้ความรู้"! ตรงนี้ ท่านอาจจะงง ว่าทำไมใช้ความรู้ย่อมดีกว่าทำโดยไม่ใช้ความรู้ แต่โรเบอร์ต แซมเบอร์ ยังพูดไม่จบ เขาว่า "ใช้ความรู้โดยไม่เรียนรู้ ทำให้ไม่สำเร็จ" ใช้ความรู้ หมายถึงใช้ความรู้สำเร็จรูปที่เคยเรียนมา เช่น นิติศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ วิทยาศาสตร์ เป็นต้น ๒๒ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง แต่สถานการณ์ความเป็นจริงนั้นซับซ้อนและมีความ จำเพาะ ที่ถ้าเพียงแต่ใช้ความรู้สำเร็จรูป โดยไม่เรียนรู้จาก สถานการณ์จริง จะไม่มีทางฝ่าความยากไปสู่ความสำเร็จ การเรียนรู้ในสถานการณ์จริง คือ การเรียนรู้ในการปฏิบัติ การเรียนรู้ในการปฏิบัติต่างจากการเรียนรู้ที่ลอยตัวหรือ การเรียนรู้แบบไม่ปฏิบัติ เช่น การท่องวิชา ซึ่งเป็นการเรียนรู้ที่ไม่ สมจริงหรือการเรียนรู้แบบหยิบโหย่ง แต่ในการปฏิบัติที่พยายามที่จะให้เกิดผลสำเร็จนั้น เป็นการเรียนอย่างจริงจังและยิ่งยวด ที่ต้องใส่ใจต่อสถานการณ์ ความเป็นจริงทุกแง่ทุกมุม ไม่ว่าความเป็นจริงนั้นจะซ้ำซ้อนหรือ มีเงื่อนงำความจำเพาะอย่างไร ก็ต้องตามรู้ความเป็นจริงและ เงื่อนงำนั้นทุกแง่ทุกมุม มิฉะนั้น การปฏิบัติก็ไม่นำไปสู่ความ สำเร็จ ในปัญหาที่ซับซ้อนและยาก มีคนและสถาบันที่เกี่ยวข้อง อยู่จำนวนมาก คนที่เกี่ยวข้องทั้งหมดมีความสำคัญต่อความสำเร็จหรือ เป็นอุปสรรคต่อการแก้ปัญหา เพราะฉะนั้น การเรียนรู้คนเดียวก็ ทำให้สำเร็จไม่ได้ ต้องการ “การเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติ” (Interactive learning through action) ของคนทั้งหมดที่ เกี่ยวข้อง ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๒๓ "การเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติ" ทำให้เกิดพลังมหาศาล ในการฝ่าความยากไปสู่ความสำเร็จ และนี่คือกระบวนทัศน์ใหม่ในการพัฒนาที่กล่าวถึง ตอนต้น ฉะนั้น ที่เรียกว่า การรวมตัวร่วมคิดร่วมทำ หรือสังคม เข้มแข็งนั้น คือ "การเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติ" ซึ่งเป็น เครื่องมือสำคัญที่สุดในการฝ่าความยากไปสู่ความ สำเร็จ ในหนังสือชื่อ "คำตอบอยู่ที่อำนาจขององค์กรประชาชน : ปฏิรูปสังคมไทยต้องเริ่มที่นี่" ซึ่งมีประชา หุตานุวัตร และ วราภรณ์ หลวงมณี เป็นบรรณาธิการ ได้รวบรวมกรณีตัวอย่าง ของปัญหายากๆ ไว้เกือบ ๒๐ เรื่อง ที่แก้ไขได้ด้วยการเรียนรู้ ร่วมกันของผู้ที่เกี่ยวข้อง ในวงการสาธารณสุข กระบวนการพัฒนาคุณภาพ โรงพยาบาลก็ดี กระบวนการที่เรียกว่า R2R (From Routine to Research) หรือการทำให้งานประจำเป็นการวิจัยก็ดี ใช้กระบวนการเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติ ทำให้เกิดความสุข และพลังสร้างสรรค์มหาศาล ๒๔ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ฉะนั้น กระบวนการสังคมเข้มแข็ง ไม่ใช่เรื่องเหะหะตื้น เขิน แต่เป็นเรื่องของพลังสร้างสรรค์มหาศาลที่ทำให้ฝ่าความยาก ไปสู่ความสำเร็จ พร้อมๆ กับก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงขั้น พื้นฐาน (transformation) แก่ผู้เกี่ยวข้องทุกคน ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๒๕ # การเปลี่ยนแปลง ที่เกิดจาก การเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐานใน โลกทัศน์ - วิธีคิด - จิตสำนึก อันจะทำให้มนุษย์ก้าวข้ามข้อจำกัด (tran- scend) ของความไม่เจริญไปสู่ความเจริญนั้น ปรากฏว่า ทำไม่สำเร็จโดยวาทกรรมทางการเมือง แต่การรวมตัวร่วมคิดร่วมทำหรือการเรียน รู้ร่วมกันในการปฏิบัติ ก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ขั้นพื้นฐานอย่างน้อย ๘ ประการ ดังต่อไปนี้ คือ (๑) เกิดการเคารพศักดิ์ศรีความเป็นคน ของคนทุกคนที่เกี่ยวข้องอย่างเท่า เทียมกัน ตามปกติมีความเหลื่อมล้ำ ในศักดิ์ศรีของความเป็นคน การมี ๒๖ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # ขั้นพื้นฐาน (Transformation) กระบวนการสังคมเข้มแข็ง ศักดิ์ศรีเท่าเทียมกันจึงเป็นการเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐาน นี้คือความเสมอภาค (๒) เกิดการเคารพความรู้ในตัวคนทุกคนที่เกี่ยวข้อง หลุดออกจากมายาคติที่เคารพแต่ความรู้ในตำรา ถ้าเคารพความรู้แต่ในตำรา คนส่วนน้อยเท่านั้นจะมีเกียรติ คนส่วนใหญ่จะไม่มีเกียรติ ถ้าคนส่วนใหญ่ในชาติไม่มีเกียรติ ชาติก็ไม่มีพลัง (๓) เกิดความจริงใจและเอื้ออาทรต่อกัน ในสัมพันธภาพทางดิ่ง ผู้คนจะไม่มีความจริงใจต่อกัน (๔) เกิดความเชื่อถือไว้วางใจกัน (trust) อันมีค่าอย่างยิ่ง ซึ่งอำนาจและเงินสร้างไม่ได้ แต่เกิดจากกระบวนการสังคมเข้มแข็ง ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๒๗ (๕) เกิดสามัคคีธรรม หรือพลังทางสังคมจากการพร้อม เพรียงกันทำกิจที่พึงทำ (๖) เกิดปัญญาร่วม (collective wisdom) นวัตกรรม และความเป็นอัจฉริยะกลุ่ม (group genius) โดย การเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติทุกคนจะกลายเป็น คนเก่งหมดและเก่งร่วมกัน (๗) พลังสร้างสรรค์มหาศาลที่เกิดขึ้นจากทั้ง ๖ หัวข้อ ข้างต้นทำให้ฝ่าความยากไปสู่ความสำเร็จได้ (๘) ทั้งหมดเกิดความสุขประดุจบรรลุนิพพาน คนที่ใช้คำว่า "เกิดความสุขประดุจบรรลุนิพพาน" คือ จิตแพทย์อเมริกันชื่อ Scott Peck (สกอตต์ เพ็ค) หมอเพ็ครักษาคนอเมริกันที่มีความทุกข์จำนวนมากจน รักษาไม่หวาดไม่ไหว เขาพบว่าต้องช่วยสร้างการรวมตัวร่วมคิด ร่วมทำ ที่เขาใช้คำว่า "สร้างความเป็นชุมชน" (community building) เมื่อรวมตัวร่วมคิดร่วมทำสำเร็จ ทุกคนมีความสุขประดุจ บรรลุนิพพาน สกอตต์ เพ็ค ให้ชื่อหนังสือของเขาว่า "A World Waiting To Be Born" โลกที่กำลังรอที่จะเกิดขึ้น ๒๘ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง คือ โลกแห่งความเป็นชุมชน หรือโลกแห่งสังคมเข้มแข็ง เพราะฉะนั้น กระบวนการสังคมเข้มแข็ง จึงเป็นกระบวน- การที่สร้างพลังแห่งความสุขและความสร้างสรรค์มหาศาล ในการ เปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐานจากความไม่เจริญ (อนาริยะ) ไปสู่ความ เจริญ (อาริยะ) ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็งจึงเป็นยุทธศาสตร์ที่จะเชื่อมร้อย ทุกยุทธศาสตร์ไปสู่การสร้างประเทศไทยที่มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๒๙ # ปกค. หรือ INN การเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐาน (trans- formation) ไม่มีอำนาจใหญ่โตสามารถ ทำให้เกิดได้ แต่ทุกคนทำได้ เพราะ ....... ทุกคนมีเซลล์สมองคนละ ๑๐๐,๐๐๐ ล้านตัวเท่ากัน และมีศักยภาพของ ความเป็นมนุษย์ มีมายาคติต่างๆ ในสังคม เช่น เชื้อชาติ ศาสนา เศรษฐกิจ วิชาความรู้ ตำแหน่ง สถานภาพ ทางสังคม ที่ทำให้คนส่วนใหญ่รู้สึกด้อยในศักดิ์ศรี และศักยภาพของความเป็นมนุษย์ ประดุจติดอยู่ ในคุกที่มองไม่เห็น ถ้าออกจากคุกไปสู่อิสรภาพ ทุกคนจะมี ความสุขและพลังสร้างสรรค์มหาศาล ๓๐ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # วิธีการที่ทุกคนสามารถ สร้างความเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐาน (Transformation) วิธีออกจากคุกและระเบิดพลังศักยภาพของความเป็นมนุษย์ คือ **ปกค.** หรือ **INN** ดังนี้ (๑) **ป = ปัจเจกบุคคล (Individual)** แต่ละคนเกิดสำนึกในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของตนเอง โดยเกิดขึ้นเองก็ตาม หรือโดยการชักนำของกัลยาณมิตรหรือโดยการสื่อสารก็ตาม จะเกิดความปิติสุข ซึมซ่านทั่วสรรพางค์กาย และลงมือทำอะไรดีๆ ที่ตนชอบ (๒) **ก = กลุ่ม (Nodes)** คนที่มีจริตหรือวัตถุประสงค์ตรงกันมารวมตัวร่วมคิด ร่วมทำ เป็นกลุ่มสร้างสรรค์หรือชุมชนอย่างหลากหลาย การรวมตัวร่วมคิดร่วมทำหรือกระบวนการกลุ่ม คือ การเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติ ซึ่งก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๓๑ การเมือง ราชการ การศึกษา ธุรกิจ ศาสนา (ก) สังคมแท่งอำนาจทางดิ่ง (ข) ปกค. (INN) สังคมเครือข่ายคล้ายสมอง รูปที่ ๓ สังคมทางดิ่ง (ก) และสังคมเครือข่าย (ข) ๓๒ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ขั้นพื้นฐาน ดังกล่าวในตอนที่ ๔ เป็นกลุ่มที่มีความสุข ประดุจบรรลุนิพพาน มีพลังทางปัญญาและพลังทางสังคม (๓) ค = เครือข่าย (Networks) ป และ ก ดังกล่าวใน (๑) และ (๒) เข้ามาเชื่อมโยง กันเป็นเครือข่าย ปกค. หรือ INN นี้เมื่อทำมากเข้าๆ สังคมก็จะเปลี่ยนจาก สังคมที่มีแต่แท่งอำนาจ (ตามรูป ๓ ก) กลายเป็นสังคมเครือข่าย คล้ายสมอง (ตามรูป ๓ ข) ที่ผู้คนมีความเสมอภาค มีศักยภาพ มีความสุข ประดุจ บรรลุนิพพาน และมีพลังสร้างสรรค์มหาศาล เป็นสังคมเข้มแข็ง สังคมเครือข่ายจะมีชีวิตของตนเอง เรียนรู้จากกัน ขยาย ตัวและเพิ่มคุณภาพขึ้นเรื่อยๆ ปกค. หรือ INN ได้รับการพิสูจน์ด้วยการลองทำมาแล้ว ว่าทำได้ง่าย เกิดความสุขจริง เกิดความสร้างสรรค์จริง ควรที่คนไทยจะเรียนรู้ลองปฏิบัติ ได้รับผลจากการปฏิบัติ แนะนำเพื่อนมนุษย์ และสื่อสารให้เพื่อนคนไทยเกิดสำนึกใน ศักดิ์ศรีและศักยภาพในความเป็นมนุษย์ของตนเอง และช่วยกัน สร้างสังคมเครือข่ายหรือสังคมเข้มแข็งให้เต็มประเทศ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๓๓ # คนไทยถักทอ เพื่อพัฒนา ตามที่ได้อธิบายมาทั้ง ๕ ตอนข้างต้น คนไทยสามารถถักทอกันทั้งแผ่นดิน เพื่อพัฒนา ประเทศไทย เมื่อถักทอกันก็จะเกิดความสุขและพลัง สร้างสรรค์มหาศาลเป็นพลังแผ่นดิน หรือภูมิพละ ที่จะสร้างประเทศไทยให้เป็นประเทศที่น่าอยู่ที่สุด การถักทอกันทั้งแผ่นดิน มีได้ดังนี้ (๑) ในทุกพื้นที่ ๘๐,๐๐๐ หมู่บ้าน ๘,๐๐๐ ตำบล ๗๖ จังหวัด (๒) ในทุกองค์กร โรงเรียน มหาวิทยาลัย กรม กอง วัด บริษัท กองทัพ โรงพยาบาล ฯลฯ ๓๔ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # กันทั้งแผ่นดิน ประเทศไทย (๓) ในทุกประเด็น * นโยบายสาธารณะ * ความมั่นคง เศรษฐกิจ * สิ่งแวดล้อม การพัฒนา * คุณภาพเด็กและเยาวชน * ความยุติธรรม ฯลฯ (๔) ในทุกกลุ่ม * จิตอาสากับ การพัฒนาประเทศไทย * พระสงฆ์กับ การพัฒนาประเทศไทย * นักธุรกิจกับ การพัฒนาประเทศไทย * ศิลปินกับ การพัฒนาประเทศไทย ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๓๕ สตรีกับการพัฒนาประเทศไทย คนรุ่นใหม่กับ การพัฒนาประเทศไทย ฯลฯ ที่กล่าวโดยหัวข้อทั้ง ๔ น่าจะครอบคลุมแผ่นดินไทย ทั้งหมด ถ้าขาดเหลืออะไรท่านสามารถเติมได้เต็มที่ ควรสังเกตว่า การตัดขาดหรือชำแหละออกเป็นส่วนๆ เช่น ชำแหละโค ชำแหละสุกร ทำให้สิ้นชีวิต ชีวิต คือการที่ทุกส่วนเชื่อมโยงกัน เช่น สมอง หัวใจ ตับ ปอด ฯลฯ ประเทศไทยที่แล้วมา เพราะเป็นระบบอำนาจควบคุม จึง ขาดกันเป็นส่วนๆ เช่น หน่วยงานที่อยู่ในพื้นที่เดียวกัน แต่สังกัด ต่างกรมก็ไม่เชื่อมโยงกันในพื้นที่ โรงเรียนก็อยู่ส่วนโรงเรียน ไม่เชื่อมโยงกับชุมชน มหาวิทยาลัยไม่เชื่อมโยงกับโรงเรียน และไม่เชื่อมโยงกับ ชุมชนท้องถิ่น นี่คือการพัฒนาแบบแยกส่วนหรือตัดขาด จึงไม่มีพลัง ๓๖ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ในขณะที่คนจนจำนวนมากไม่มีเวลาเลี้ยงลูกและดูแล ผู้สูงอายุ เรามีนิสิตนักศึกษามหาวิทยาลัยเป็นแสนๆ คนที่ตัดขาด จากสังคม ถ้านิสิตนักศึกษาเหล่านี้ไปช่วยคนจนเลี้ยงลูกและดูแล ผู้สูงอายุ จะเป็นการเรียนรู้จากการลงมือปฏิบัติจริง ซึ่งดีกว่าท่อง หนังสือเฉยๆ โดยไม่ปฏิบัติ และเราสามารถพัฒนาคุณภาพเด็ก และคุณภาพผู้สูงอายุได้ทั้งหมดทีเดียว เพราะฉะนั้น การถักทอหรือเชื่อมต่อกันทางสังคมจึงเป็น เรื่องที่มีประโยชน์มากจริงๆ คนไทยถักทอกันทั้งแผ่นดินได้จะ เป็นการปฏิวัติสัมพันธภาพ (Associational Revolution) ที เดียว ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๓๗ # ๗ ชุมชน ## ชุมชนเป็นฐานของประเทศ ถ้าฐานของประเทศแข็งแรง ประเทศ ทั้งหมดก็จะมั่นคง กระบวนการชุมชนเข้มแข็งประกอบด้วย ### (๑) การก่อตัวของสภาผู้นำชุมชน ในหมู่บ้านหนึ่งๆ มีผู้นำตามธรรมชาติ ประมาณ ๔๐-๕๐ คน เช่น ผู้นำกลุ่มอาชีพ ต่างๆ ผู้นำกลุ่มสตรี ปราชญ์ชาวบ้าน ครู พระ ศิลปิน ผู้นำกองทุน ผู้นำเหล่านี้ร่วมกับผู้นำที่เป็นทางการ ซึ่งมีหมู่บ้านละ ๓ คน คือผู้ใหญ่บ้าน ๑ คน สมาชิกสภา อบต. ๒ คน ก่อตัวกันขึ้นเป็น สภาผู้นำชุมชน ๓๘ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # เข้มแข็ง สภาผู้นำชุมชน คือ องค์กรชุมชน การก่อตัวขึ้นเอง (self-organized) มีคุณภาพสูงกว่า โดยการแต่งตั้ง เพราะการแต่งตั้งอาจผิดฝาผิดตัวได้ง่าย แต่ การก่อตัวขึ้นเองนั้นทำโดยคนที่มีคุณสมบัติเหมาะสมและ ตั้งใจจริง ผู้นำตามธรรมชาตินี้ปรากฏตัวขึ้นเองจากการทำงาน ร่วมกัน โดยเป็นคนที่ชาวบ้านเห็นว่า หนึ่ง เป็นคนเห็นแก่ส่วนรวม สอง เป็นคนสุจริต สาม เป็นคนมีปัญญา สี่ เป็นคนสื่อสารเก่ง ห้า เป็นที่ยอมรับของคนทั่วไป ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๓๙ คุณสมบัติทั้ง ๕ ประการนี้ไม่แน่ว่าผู้นำโดยการเลือกตั้งหรือแต่งตั้งจะมี ผู้นำตามธรรมชาติจึงมีคุณภาพสูงมาก (๒) ทำการสำรวจข้อมูลชุมชน สภาผู้นำชุมชนทำการสำรวจข้อมูลชุมชน ขั้นตอนนี้สำคัญมาก จะข้ามไปมิได้ การรู้ข้อมูลทำให้เกิดความคิด (๓) ทำแผนชุมชน จากข้อมูลชุมชนจะเกิดความคิดว่าควรต้องทำอะไรบ้าง สภาผู้นำชุมชนทำแผนชุมชน บางแห่งก็เรียกว่า แผนแม่บทชุมชน โดยมากแผนชุมชนจะเป็นแผนพัฒนาอย่างบูรณาการ แต่จะเน้นหนักหรือตั้งเป้าหมายอย่างใดก็ได้แล้วแต่ชุมชนจะเห็นร่วมกัน (๔) เสนอสภาประชาชน สภาประชาชนหรือสภาชุมชน หมายถึงที่ประชุมของคนทั้งหมู่บ้าน เนื่องจากหมู่บ้านมีขนาดเล็ก มีประชากร ๕๐๐-๑,๐๐๐ คน จึงใช้ประชาธิปไตยทางตรงได้ คือ คนทั้งหมดมาประชุมออกเสียง ไม่ต้องส่งตัวแทน ประชาธิปไตยชุมชนจึงมีคุณภาพสูง ๔๐ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง สภาชุมชนจะตัดทอน เพิ่มเติม ดัดแปลงแผนชุมชน อย่างไรก็สุดแต่ที่ประชุม แต่ในที่สุดสภาประชาชนมีมติ รับรองแผนชุมชน (๕) คนทั้งชุมชนขับเคลื่อนการพัฒนาตามแผนชุมชน เนื่องจากคนทั้งชุมชนมีส่วนร่วมในการทำแผน เขาจึง เข้าใจและสามารถปฏิบัติตามแผนได้ ต่างจากแผนที่ทาง ราชการทำและยัดเยียดลงไป เมื่อคนทั้งชุมชนขับเคลื่อนการพัฒนาตามแผน ทุกสิ่ง ทุกอย่างก็ดีขึ้นเป็นลำดับ เกิดการพัฒนาอย่างบูรณาการ ## การพัฒนาอย่างบูรณาการประกอบด้วย เศรษฐกิจ(๑) - จิตใจ(๒) - สังคม(๓) - สิ่งแวดล้อม(๔) - วัฒนธรรม(๕) - สุขภาพ(๖) - การศึกษา(๗) - ประชาธิปไตย(๘) อย่างเชื่อมโยงอยู่ในกันและกันทั้ง ๘ เรื่อง กระบวนการชุมชนเป็นกระบวนการประชาธิปไตยทาง ตรงดังกล่าวข้างต้น แต่ละเรื่องสามารถตั้งเป้าหมายได้ เช่น การมีสัมมาชีพ เต็มพื้นที่ การเป็นสังคมไม่ทอดทิ้งกัน โดยดูแลผู้สูงอายุ คนพิการ เด็กกำพร้า ทั้งหมดในชุมชน ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๔๑ สภาผู้นำชุมชนอาจมีทั้งระดับหมู่บ้าน อย่างเช่น ที่บ้าน หนองกลางดง จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ที่โชคชัย ลิ้มประดิษฐ์ เป็นผู้ใหญ่บ้าน หรือระดับตำบล อย่างที่มีตำบลไม้เรียง จังหวัด นครศรีธรรมราช ที่มีประยงค์ รณรงค์ ผู้ได้รับรางวัลแมกไซไซ เป็นผู้นำ สถาบันการเงินของชุมชนระดับตำบล เป็นเครื่องมือเชิง สถาบันของประชาชนที่จัดการดี มีเงินถึง ๑๐๐ กว่าล้านบาทก็มี ควรมีชุมชนที่ผลิตอาหารกินเองให้ได้มากที่สุด เพราะ การที่ประชาชนจำนวนมากที่สุดมีความมั่นคงเรื่องที่อยู่ อาศัย มีความมั่นคงเรื่องอาหาร มีครอบครัวอบอุ่น ชุมชน เข้มแข็ง เป็นฐานของความสุข ความแข็งแรง และความ มั่นคงของชาติ ถ้าเข้าใจกระบวนการชุมชนดังกล่าวข้างต้น ทุกภาคส่วน ก็สามารถเข้ามาส่งเสริมสนับสนุนในมิติต่างๆ ตั้งแต่ทางการ จัดการ ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ทางการตลาด เรื่อยไป จนกระทั่ง ระดับนโยบาย ทำให้ชุมชนเข้มแข็ง ขยายตัวเต็ม ประเทศ และยกระดับคุณภาพขึ้นไปเรื่อยๆ ชุมชนเข้มแข็งจะเป็นฐานให้การพัฒนาประเทศทุกๆ ด้าน เป็นไปได้ทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม เป็นฐานการ พัฒนาทรัพยากรคนอย่างมหาศาล ลองนึกภาพดูว่า ๔๒ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง สภาผู้นำชุมชนที่มีผู้นำธรรมชาติหมู่บ้านละ ๕๐ คน ๘๐,๐๐๐ หมู่บ้าน = ๘๐,๐๐๐ x ๕๐ = ๕ ล้านคน ผู้นำที่มีคุณภาพสูงถึง ๕ ล้านคน ช่วยกันพัฒนาฐานของ ประเทศให้เข้มแข็ง ผู้นำเหล่านี้จะเก่งขึ้นเรื่อยๆ และจำนวนหนึ่งมากพอ สมควรจะขึ้นมาเป็นผู้นำนโยบายระดับประเทศ ซึ่งเป็นผู้นำที่รู้ ความจริงประเทศไทย มีความสุจริตและความสามารถสูง ที่ผ่าน การพิสูจน์ด้วยการปฏิบัติมาแล้ว ถ้ามีสถาบันการเงินของชุมชนระดับตำบล ครบทั้ง ๘,๐๐๐ ตำบล มีทรัพย์สินในการจัดการไม่น้อยกว่า ๑๐๐ ล้านบาท ทุกตำบลรวมกัน ก็จะเป็นเงินไม่น้อยกว่า ๘,๐๐๐ x ๑๐๐ = ๘๐๐,๐๐๐ ล้านบาท ที่เป็นของประชาชน โดยประชาชน และเพื่อประชาชน ตัวอย่างชุมชนท้องถิ่นที่กำลังทำอะไรดีๆ ยังมีอีกมาก ซึ่ง ควรจะมีการวิจัย ทำแผนที่ออกมาให้รู้ทั้งหมด เพื่อการชื่นชมและ การขยายตัวต่อไป ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๔๓ # ๘ ตำบล คือ ## ๑. ถ้าฐานของประเทศแข็งแรงจะ รองรับประเทศทั้งหมดให้มั่นคง โครงสร้างใดๆ ไม่ว่าพระเจดีย์หรือพีระมิด ฐานต้องกว้างและแข็งแรงจึงจะมั่นคง สังคมก็เช่นกัน พระเจดีย์สร้างจากยอดไม่ ได้จะพังลงๆ เพราะไม่มีฐานรองรับ การพัฒนาประเทศไทยที่ผ่านมาทำประดุจ การสร้างพระเจดีย์จากยอด อะไรๆ ก็จะเอาแต่ ข้างบน ไม่ว่าเศรษฐกิจ การศึกษา หรือการเมือง จึงไม่สำเร็จ เพราะไม่มีฐานรองรับ ฐานของประเทศไทยคือชุมชนท้องถิ่น ๔๔ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # จุดยุทธศาสตร์ ของการพัฒนาประเทศ ตำบลประมาณ ๘,๐๐๐ ตำบล หมู่บ้านประมาณ ๘๐,๐๐๐ หมู่บ้าน เป็นฐานของประเทศ ชุมชนท้องถิ่นเหล่านี้ครอบคลุมทุกตารางนิ้วของประเทศ เป็นที่อยู่ร่วมกันของคนส่วนใหญ่ของประเทศ เป็นที่อยู่ของ สิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติทั้งหมด เป็นที่สืบต่อทาง วัฒนธรรม ถ้าพื้นที่ทั้งหมดมีการพัฒนาอย่างบูรณาการที่ เศรษฐกิจ - จิตใจ - สังคม - สิ่งแวดล้อม - วัฒนธรรม - สุขภาพ - การศึกษา - ประชาธิปไตย เชื่อมโยงอยู่ในกันและกัน จะเกิด ดุลยภาพ ดุลยภาพทำให้เกิดปกติภาพหรือสุขภาวะ และความ ยั่งยืน ถ้าต้องการเห็นความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ยุทธศาสตร์คือ ยุทธศาสตร์ชุมชนท้องถิ่น ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๔๕ # ตำบลเป็นจุดยุทธศาสตร์ของการพัฒนาประเทศไทย เพราะตำบลเป็นจุดเชื่อมประชาชนทั้งหมดข้างล่างกับ โครงสร้างของรัฐข้างบน ตำบลเป็นจุดที่มีองค์กรของรัฐที่ใกล้ชิดประชาชนทั้งหมด และมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั่วถึงเป็นผู้ปฏิบัติการ อนึ่ง ในขณะที่สังคมไทยกำลังเข้าไปสู่การเป็นสังคม สูงอายุ ระบบเศรษฐกิจเมืองไม่สามารถแบกรับผู้สูงอายุได้ แต่ชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็งจะดูแลผู้สูงอายุได้ทั้งหมด ด้วย คุณภาพที่ดีกว่าและต้นทุนที่ถูกกว่า เช่นเดียวกับเรื่องคุณภาพเด็ก และเยาวชน รวมทั้งเรื่องอื่นๆ อีกหลายเรื่องที่สังคมข้างบนทำไม่ ได้ ๔๖ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # ๒. เป้าหมายของตำบล เป้าหมายต่อไปนี้เป็นทั้งเป้าหมายเชิงเครื่องมือ กลไก และผลลัพธ์ ๑. ส่งเสริมให้มีสภาผู้นำ ชุมชนทุกชุมชนในตำบล - ในแต่ละชุมชนจะมีผู้นำตาม ธรรมชาติประมาณ ๔๐-๕๐ คน รวมตัวกันเป็นสภาผู้นำ ชุมชน ทำแผนชุมชนให้สภา ชุมชน คือคนทั้งหมู่บ้าน รับรอง และคนทั้งหมดร่วม กันขับเคลื่อนการพัฒนาอย่าง บูรณาการ ๒. มีสถาบันการเงินของ ชุมชนระดับตำบลใน ทุกตำบล - สถาบันการเงินของชุมชน ระดับตำบล เป็นเครื่องมือเชิง สถาบันของชุมชน เพื่อการ ออม สวัสดิการ อาชีพ การ ศึกษา ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๔๗ ที่เคยทำมาแล้ว มีเงิน สะสมถึงกว่า ๑๐๐ ล้านบาท ใน ๑ ตำบล ทั้ง ๘,๐๐๐ ตำบล จะมีเงินของชุมชนกว่า ๘๐๐,๐๐๐ ล้านบาท ๓. วัดทุกวัดเป็นศูนย์กลาง ของชุมชน - แต่ละตำบลมีวัดโดยเฉลี่ย ๕ วัด วัดควรร่วมกับชุมชน ใน การพัฒนาจิตใจ สังคม สิ่ง แวดล้อม วัฒนธรรม ผู้สูงอายุ การศึกษา ๔. โรงเรียนทุกโรงเรียนใน ตำบล บูรณาการการ เรียนรู้กับเศรษฐกิจ สังคม - โดยเฉลี่ยแต่ละตำบลมี ๕ โรงเรียน โรงเรียนควรร่วมกับ ชุมชนในการพัฒนาอย่าง บูรณาการ อาจเป็นวิสาหกิจ เพื่อสังคม ๔๘ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # ๕. สถานประกอบการใน ตำบลมีบทบาทในการ พัฒนาอย่างบูรณาการ - สถานประกอบการทั้งหมดใน ตำบล ควรเป็นแหล่งเรียนรู้ และมีบทบาทในการพัฒนา สังคมและสิ่งแวดล้อม # ๖. มีสัมมาชีพเต็มพื้นที่ - สัมมาชีพ หมายถึงอาชีพที่ไม่ เบียดเบียนตนเอง ไม่เบียด- เบียนผู้อื่น ไม่เบียดเบียน สิ่งแวดล้อม และมีรายจ่าย น้อยกว่ารายได้ การมีสัมมา- ชีพเต็มพื้นที่ เป็นปัจจัยของ ความร่มเย็นเป็นสุข และ ศีลธรรม # ๗. มีทักษะวิชาช่างทุกแขนง - การที่คนในชุมชนมีทักษะวิชา ช่างทุกแขนง ทำให้ชุมชนมี สมรรถนะ และหายจน ถนนผ่านตำบลใดตำบล นั้นดูแลซ่อมแซม มีส่วนแบ่ง รายได้ รถใครมาเสียในตำบล ดูแลให้ปลอดภัย และมีช่าง ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๔๙ ซ่อมรถให้ ช่างจากชุมชน สามารถไปทำงานในเมือง แบบเข้าไปเย็นกลับ ๘. มีตลาดชุมชนและการ จัดการท่องเที่ยวชุมชน - ตลาดชุมชน และการจัดการ ท่องเที่ยวชุมชน สามารถขยาย สินค้าชุมชน สร้างรายได้ กระตุ้นการอนุรักษ์วัฒนธรรม และสิ่งแวดล้อม และก่อให้ เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ๙. จัดการสิ่งแวดล้อมและ พลังงาน - จัดการขยะ ชุมชนมีภูมิทัศน์ สวยงามร่มรื่น อนุรักษ์ป่าต้น นำลำธาร จัดการใช้อย่างเป็น ธรรม สามารถสร้างพลังงาน ทางเลือกมากที่สุด ๕๐ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๑๐. เป็นสังคมที่คนไทยไม่ ทอดทิ้งกัน - สำรวจผู้อาจถูกทอดทิ้ง เช่น ผู้สูงอายุ เด็กกำพร้า คนพิการ จัดให้มีอาสาสมัครดูแลหมด ทุกคน โดยใช้กองทุนสุขภาพ ชุมชน และเงินสนับสนุน สวัสดิการจากสถาบันการเงิน ของชุมชนระดับตำบล ๑๑. มีองค์กรจัดการอาสา- สมัครเพื่อชุมชน - รัฐบาลควรมีนโยบายให้ นักเรียน นิสิต นักศึกษา ข้าราชการรัฐวิสาหกิจ และ พนักงานภาคธุรกิจ เป็นอาสา- สมัครเพื่อชุมชน เราจะมีคนช่วยดูแล เด็ก ผู้สูงอายุ คนพิการ เต็ม แผ่นดิน เป็นการถักทอคน ไทยเข้ามาด้วยกัน เป็นการ สร้างจิตสำนึก และการเรียน รู้ความจริงของแผ่นดินไทย ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๕๑ ๑๒. พัฒนาคุณภาพเด็ก และเยาวชนหมด ทุกคน - เด็กและเยาวชนเป็นอนาคต ของชาติ ทุกตำบลต้องสามารถ ดูแลในเรื่องพัฒนาคุณภาพ เด็ก และเยาวชนหมดทุกคน คนจนต้องมีอาสาสมัครช่วย ๑๓. ทุกตำบลเป็นตำบล ปลอดภัย - ไม่มีการข่มขืน จี้ปล้น ฆ่า อุบัติภัยบนท้องถนน อุบัติเหตุ เด็กจมน้ำตาย ทุกตำบลต้อง เป็นตำบลปลอดภัย ๑๔. นวัตกรรมระบบ สุขภาพตำบล - นอกเหนือจาก รพ.สต. ควรมี พยาบาลชุมชน ๑ คนต่อ ๒ หมู่บ้าน มีผู้ช่วยพยาบาล หมู่บ้านละ ๑ คน กินเงินเดือน อบต. กองทุนสุขภาพตำบล และสถาบันการเงินของ ชุมชนระดับตำบล สามารถ ดูแลประชาชนโดยใกล้ชิด ๕๒ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # ประดุจญาติ ทุกตำบลควรมี ศูนย์การแพทย์แผนไทย ๑ แห่ง เป็นวิสาหกิจเพื่อสังคม ## ๑๕. แหล่งเรียนรู้ตำบล - ทุกตำบลควรมีห้องสมุดตำบล พิพิธภัณฑ์ตำบล ศูนย์ศิลปะ ศูนย์กีฬา ศูนย์เรียนรู้พิเศษ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้อย่างหลากหลายเต็มตำบล ## ๑๖. มีความสามารถในการ ดึงความสนับสนุนจาก ภายนอก - แหล่งสนับสนุนจากภายนอก มีมากมายทั้งเรื่องข้อมูล ข่าวสาร ความรู้ทางวิชาการ และเทคโนโลยี กฎหมาย การอาชีพ การเงิน นโยบายตำบล ต้องสามารถดึงความสนับสนุนที่ต้องการ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๕๓ ๑๗. เป็นตำบลแห่งการทำความดี - มีตัวอย่างที่ทั้งตำบลเชื่อมโยงกัน ด้วยการทำความดี เช่น ช่วยเหลือผู้อื่น ดูแลผู้สูงอายุ ดูแลสิ่งแวดล้อม อนุรักษ์วัฒนธรรม ปฏิบัติธรรม ทุกตำบลต้องเป็นตำบลแห่งการทำความดี ถ้าตำบลสามารถบรรลุเป้าหมายทั้ง ๑๗ ข้อข้างต้น จะเป็นตำบลเข้มแข็ง มีสุขภาวะที่สมบูรณ์ เป็นตำบลน่าอยู่ที่สุด รวมกันทั้งประเทศเป็นประเทศไทยที่น่าอยู่ที่สุด ๓. ทุกภาคส่วนสนับสนุนยุทธศาสตร์ตำบล เรามีหน่วยงานต่างๆ มากมาย ทั้งภาครัฐ รัฐวิสาหกิจ ภาคการศึกษา ภาคธุรกิจ ภาคการสื่อสาร ภาคประชาสังคม เกินพอที่จะสนับสนุนตำบลได้ครบทั้ง ๘,๐๐๐ ตำบล ๕๔ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง รัฐบาลควรมีนโยบายให้ทุกภาคส่วนสนับสนุนตำบล ให้บรรลุเป้าหมายการพัฒนาอย่างบูรณาการ โดยองค์กรเล็ก สนับสนุน ๑ ตำบล องค์กรใหญ่สนับสนุนหลายตำบล ดังที่ ปตท. สนับสนุนอยู่ ๘๔ ตำบล บริษัทมิตรผลก็กำลังให้เจ้าหน้าที่ ๑๒ คน เรียนรู้งานพัฒนาตำบลอยู่ นัยว่าจะสนับสนุนจำนวนเป็นร้อย ตำบล หากองค์กรการสื่อสาร เช่น สถานีโทรทัศน์ต่างๆ สนับสนุน ตำบลจำนวนหนึ่ง จะทำให้สามารถสื่อสารเรื่องการพัฒนาชุมชน ท้องถิ่น ควรทำการตกลงกันว่า องค์กรใดจะสนับสนุนตำบลอะไร บ้าง แล้วประกาศให้สาธารณะรับรู้ องค์กรของภาคส่วนต่างๆ ที่ จะสนับสนุนตำบล มีดังนี้ กรม กอง ของกระทรวงต่างๆ บริษัทต่างๆ กองทัพ ตำรวจ ธนาคาร รัฐวิสาหกิจทั้งหมด หนังสือพิมพ์ สถานีโทรทัศน์ มหาวิทยาลัยทุกมหาวิทยาลัย มูลนิธิ สมาคม การให้ทุกองค์กรแยกกันรับผิดชอบสนับสนุนเป็นราย ตำบล เพื่อให้องค์กรแต่ละองค์กรมีโอกาสเรียนรู้การพัฒนาอย่าง บูรณาการด้วยตนเอง ทั้งนี้โดยอาจมีองค์กร เช่น พอช. สสส. มูลนิธิปิดทองหลังพระ ช่วยแนะนำ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๕๕ ตำบลทั้ง ๘,๐๐๐ ตำบล กับองค์กรทุกประเภทที่สนับสนุนตำบลจะเชื่อมโยงเป็นเครือข่ายการเรียนร่วมกันในการปฏิบัติ (Interactive learning through action) ของคนไทยทั้งประเทศที่ใหญ่สุดในประวัติศาสตร์ "การเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติ” เป็นการเรียนรู้ที่สำคัญที่สุดในการฝ่าความยากไปสู่ความสำเร็จ และก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงขั้นพื้นฐาน (transformation) แก่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง เช่น การเคารพศักดิ์ศรีและคุณค่าความเป็นคนของคนทุกคนที่เกี่ยวข้อง เกิดภราดรภาพ ความเชื่อถือไว้วางใจกัน เกิดปัญญาร่วม เกิดนวัตกรรม และเกิดความสุขประดุจบรรลุนิพพาน ๔. จัดมหกรรมการลงนามในสัญญาพัฒนาประเทศไทย ควรจัดมหกรรมลงนามในสัญญาพัฒนาประเทศไทย โดยมีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน โดยองค์กรทั้งหมดทุกภาคส่วนที่ตกลงจะสนับสนุนตำบล ในการพัฒนาอย่างบูรณาการทั้ง ๘,๐๐๐ ตำบล มาลงนามสัญญาต่อนายกรัฐมนตรี ว่าองค์กรใดจะสนับสนุนตำบลอะไรบ้าง แล้วประกาศให้รับรู้ทั่วกัน ๕๖ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง มีกระบวนการติดตามประเมินความก้าวหน้าของงาน สนับสนุนการพัฒนาตำบลทุกตำบล และรายงานต่อสาธารณชน เป็นระยะๆ โดยวิธีนี้การพัฒนาตำบลจะก้าวหน้าขยายตัวอย่าง รวดเร็ว อาจจัดให้มีการประชุมร่วมระดับจังหวัด ระดับภาค และ ระดับชาติ ๔. นั่นคือการถักทอกันเป็นพลังแผ่นดิน ไปสู่ความมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ทั้งๆ ที่มีทรัพยากรมาก แต่สังคมไทยไม่มีพลังการพัฒนา เพราะองค์ประกอบต่างๆ แยกส่วนไม่เข้ามาประกอบกัน เหมือน สังคมเครื่องหลุด รูปแบบที่เสนอในยุทธศาสตร์ตำบลนี้ คือ การถักทอทาง สังคม ที่คนไทยเข้ามาถักทอกันเพื่อพัฒนาประเทศไทย เมื่อคนไทยทุกภาคส่วนเข้ามาถักทอกันก็จะเกิด ภูมิพละ หรือพลังแผ่นดิน อันเป็นพลังมหาศาลแห่งความสำเร็จ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๕๗ เมื่อชุมชนท้องถิ่นอันเป็นฐานของประเทศเข้มแข็ง ก็จะรองรับประเทศทั้งหมดให้มั่นคง ในขณะที่เศรษฐกิจข้างบนวูบไหววิกฤตอยู่เป็นประจำ เพราะเงินที่วิ่งวนอยู่ในโลกร้อยละ ๙๙ ไม่มีเศรษฐกิจจริงรองรับ **เศรษฐกิจชุมชนเป็นเศรษฐกิจจริง** ที่บูรณาการอยู่กับชีวิต สังคม สิ่งแวดล้อม เมื่อเศรษฐกิจชุมชนเติบโตขึ้นจึงเป็นความมั่งคั่งที่แท้จริง เพราะอยู่บนฐานการมีสัมมาชีพเต็มพื้นที่และความเป็นธรรม กระบวนการชุมชนที่มีสภาผู้นำชุมชนและคนทั้งชุมชนมีส่วนร่วม คือ **ประชาธิปไตยชุมชน** ประชาธิปไตยชุมชนเป็นประชาธิปไตยทางตรง ที่มีฐานกว้างและมีคุณภาพสูงสุด จะเป็นฐานรองรับให้ประชาธิปไตยระดับชุมชนมีคุณภาพดีขึ้น ผู้นำชุมชนท้องถิ่นที่มีคุณภาพสูงจะมีเป็นล้านๆ คน เฉพาะสภาผู้นำชุมชนหมู่บ้านละ ๕๐ คน ๘๐,๐๐๐ หมู่บ้าน รวมกันก็มีถึง ๔ ล้านคนแล้ว ฐานผู้นำที่กว้างและมีคุณภาพจะเป็นพลังในการพัฒนาประเทศไทย ชุมชนที่เข้มแข็งทั้งทางสังคมและเศรษฐกิจจะสามารถดูแลผู้สูงอายุได้ทั้งหมด ๕๘ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ในขณะที่ระบบเศรษฐกิจข้างบนไม่สามารถรองรับสังคม ผู้สูงอายุได้ คุณภาพของเด็กและเยาวชนซึ่งเป็นอนาคตของชาติ ไม่มี คำตอบเลยในสังคมแบบเดิมที่มีความเหลื่อมล้ำสุดๆ แต่ชุมชนที่เข้มแข็งในการพัฒนาอย่างบูรณาการ จะ สามารถดูแลการพัฒนาคุณภาพเด็กและเยาวชนได้ทั้งหมด วิกฤตการณ์ทางศีลธรรมที่ระบาดทั่วโลก มองไม่เห็นความ หวังจากการสอนวิชาศีลธรรม แต่ชุมชนเข้มแข็งคือคำตอบ เพราะศีลธรรม คือ การอยู่ร่วมกันอย่างสันติระหว่างคน กับคน และระหว่างคนกับสิ่งแวดล้อม ชุมชนคือวิถีชีวิตร่วมกัน จึงเป็นที่อยู่ของศีลธรรม ในขณะที่สังคมข้างบนเป็นเรื่องของอำนาจ เงิน และมายา คติ จึงไม่มีที่อยู่ของศีลธรรม แม้มีการสอนวิชาศีลธรรม ศีลธรรมก็ไม่เกิดเพราะศีลธรรม ไม่ใช่วิชา แต่เป็นวิถีชีวิตร่วมกัน การศึกษาซึ่งมีปัญหามาก แต่ปฏิรูปเท่าไหร่ก็ไม่สำเร็จ เพราะระบบการศึกษาเข้าไปสู่การเป็นหิน ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๕๙ แต่ในการพัฒนาอย่างบูรณาการของชุมชน โรงเรียนที่ร่วม ในกระบวนการพัฒนาอย่างบูรณาการกับชุมชน ก็จะปฏิรูปการ เรียนรู้ไปในตัว เช่นเดียวกับการพระศาสนาที่จะปฏิรูปที่ส่วนบนยากมาก แต่ถ้าวัดเป็นศูนย์กลางของชุมชนและร่วมกับชุมชนในการ พัฒนาอย่างบูรณาการ วัดกับชุมชนต่างก็จะกำกับซึ่งกันและกัน ให้อยู่ใน ความถูกต้อง มหาวิทยาลัยซึ่งเคยอยู่กับการสอนโดยเอาวิชาเป็นตัวตั้ง ทำให้ไม่รู้ความจริงของประเทศไทย จึงขาดปัญญาทางนโยบาย ถ้ามหาวิทยาลัยมาทำงานกับตำบลตามที่เสนอใน ยุทธศาสตร์นี้ นอกจากจะนำความรู้และเทคโนโลยีไปช่วยลด ต้นทุน และเพิ่มมูลค่าให้แก่ชุมชนแล้ว ยังทำให้มหาวิทยาลัย เข้าใจความเป็นจริงของประเทศ ทำให้สามารถสังเคราะห์ นโยบายสาธารณะได้ การที่มหาวิทยาลัยจะสังเคราะห์นโยบายสาธารณะได้ จะ ทำให้มหาวิทยาลัยสามารถเป็นหัวรถจักรทางปัญญา พาชาติ ออกจากวิกฤตได้ ภาคธุรกิจซึ่งมีคนเก่งๆ และมีความสามารถในการ จัดการมากที่สุด การที่ไปร่วมในยุทธศาสตร์ตำบล ในทำนอง ๑ ๖๐ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง บริษัท ๑ ตำบล หรือ ๑ ธนาคารต่อ ๑ ตำบล จะทำให้พลังของ ภาคธุรกิจไปช่วยสร้างสัมมาชีพเต็มพื้นที่และต่อเชื่อมเศรษฐกิจ มหภาคกับเศรษฐกิจชุมชนให้เกื้อกูลกัน ซึ่งเป็นกุญแจของความ มั่งคั่งและยั่งยืน การเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติระหว่างทุกฝ่ายจะเป็น กระบวนการเรียนรู้ที่ใหญ่และสำคัญที่สุดในประเทศไทย อันก่อให้เกิดความเสมอภาค ภราดรภาพ และสามัคคีธรรม ส่งให้เกิดภูมิพละหรือพลังแผ่นดิน เพื่อสร้างประเทศไทยในฝัน ให้เป็นประเทศที่น่าอยู่ที่สุด เพื่ออนาคตของเราร่วมกัน ในอนาคตเมื่อมีรัฐบาลพลเรือนที่มาจากการเลือกตั้ง ขอ ให้รัฐบาลใหม่ดำเนินการพัฒนาประเทศด้วยยุทธศาสตร์ตำบล ตามที่เสนอมานี้ต่อไปด้วย เพราะการที่คนไทยถักทอกันพัฒนาประเทศไทย ย่อมลด ความหนักใจของรัฐบาลทุกๆ รัฐบาล และพรรคการเมืองจะพบ ว่า การพัฒนาอย่างบูรณาการจะเป็นฐานให้ประชาธิปไตย แข็งแรง ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๖๑ # การพัฒนา กุญแจของความยั่งยืนอยู่ที่การพัฒนา อย่างบูรณาการ ไม่ใช่การพัฒนาแบบแยกส่วน ทุกจังหวัดจึงควรถักทอกันพัฒนาอย่าง บูรณาการให้เต็มพื้นที่จังหวัด หลายจังหวัดได้มี การรวมตัวกันพัฒนาจังหวัด วิธีที่จะทำให้การรวมตัวกันพัฒนาอย่าง บูรณาการของจังหวัดก้าวหน้าอย่างยั่งยืน คือ การ เอาชุมชนท้องถิ่นเป็นตัวตั้ง ดังที่กล่าวในตอนที่ ๗ และ ๘ ข้างต้น โดยทำให้เกิดในทุกตำบลและ หมู่บ้านของจังหวัด ๖๒ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # จังหวัดอย่างบูรณาการ โดยเอาชุมชนท้องถิ่นเป็นตัวตั้ง การทอผ้านั้นมีทั้งเส้นตั้งและเส้นขวาง การถักทอกันเพื่อ พัฒนาพื้นที่จังหวัดก็เช่นเดียวกัน ที่มีทั้งแนวตั้งและแนวนอน ทรัพยากรเพื่อการพัฒนาในจังหวัด ทั้งแนวตั้งและแนว นอนมีมากกว่าที่เขียนไว้ในรูป (หน้า ๖๔) ประเด็นจึงอยู่ที่การ ประสานทรัพยากร เพื่อการพัฒนาทั้งหมดในจังหวัด กลไกในการทำอะไร ควรจะมีทั้งที่เป็นทางการและ ไม่เป็นทางการ ทั้งสองมีจุดแข็งและจุดอ่อนต่างกัน ถ้าเสริมกันจะสมบูรณ์ กลไกประสานงานที่เป็นทางการของจังหวัด ย่อมมีผู้ว่า ราชการจังหวัดเป็นประธาน กลไกประสานงานที่ไม่เป็นทางการเพื่อการพัฒนาจังหวัด อย่างบูรณาการ คืออะไร ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๖๓ ๖๔ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง <table><tr><td>มหาดไทย</td><td>เกษตร</td><td>สาธารณสุข พัฒนาสังคม</td></tr><tr><td rowspan="2">กองทุนหมู่บ้าน</td><td>พอช.</td><td></td></tr><tr><td></td><td>สสส. สปสช.</td></tr><tr><td rowspan="2">มหาวิทยาลัย</td><td>ธกส.</td><td></td></tr><tr><td></td><td>มูลนิธิปิดทองหลังพระ SME</td></tr><tr><td>ประชาสังคม</td><td>มูลนิธิชัยพัฒนา</td><td></td></tr><tr><td></td><td></td><td>บริษัทประชารัฐรักสามัคคี (ประเทศไทย)</td></tr></table> รูปที่ ๔ การถักทอพัฒนาจังหวัด แนวตั้ง หมายถึง หน่วยงานของรัฐที่รวมศูนย์การบริหารไว้ที่ส่วนกลาง แนวนอน หมายถึง องค์กรที่ไม่ใช้อำนาจรวมศูนย์ ทั้งของรัฐ เอกชน ประชาสังคม มหาวิทยาลัย พอช. = สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน ธกส. = ธนาคารเพื่อการเกษตร สสส. = สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ สปสช. = สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ๖๔ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ถ้าตีประเด็นตรงนี้แตก จังหวัดจะมีพลังในการบูรณาการอย่างยิ่ง # มูลนิธิเพื่อจังหวัด ( ... ชื่อจังหวัด ... ) ทุกจังหวัดควรมีการตั้งมูลนิธิเพื่อจังหวัด เช่น มูลนิธิเพื่อจังหวัดกาญจนบุรี มูลนิธิเพื่อจังหวัดสุพรรณบุรี ... การใช้ชื่อมูลนิธิเพื่อจังหวัดนั้นๆ เพื่อกระตุ้นจิตสำนึกจังหวัดของชาวจังหวัดนั้นๆ ทุกคนให้มาถักทอกันเพื่อจังหวัดของตน รวมทั้งคนเก่าคนแก่ผู้มีบารมี ซึ่งเป็นชาวจังหวัดนั้นๆ ทุกจังหวัดจะมีคนเก่าคนแก่ ผู้มีบารมี ยกตัวอย่างจังหวัดสุพรรณบุรี มี * สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต) * พลเอกบุญสร้าง เนียมประดิษฐ์ อดีต ผบ. สส. * คุณสมพล เกียรติไพบูลย์ อดีตปลัดกระทรวงพาณิช * คุณประมนต์ สุธีวงศ์ อดีตประธานหอการค้าไทย ประธานมูลนิธิองค์กรต่อต้านคอร์รัปชั่น * ศาสตราจารย์คลินิก นายแพทย์อุดม คชินทร อดีต อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล * ศาสตราจารย์ นายแพทย์นิพนธ์ พวงวรินทร์ ผู้เชี่ยวชาญสาขาวิชาโรคสมองและระบบประสาท คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๖๕ ทั้งนี้ยังไม่ได้นับ พลเอกไพบูลย์ คุ้มฉายา องคมนตรี ที่กล่าวนี้ยังไม่ครบ เพียงยกตัวอย่างให้เห็นเป็นรูปธรรม ทุกจังหวัดจะมีคนเก่าคนแก่ที่มีบารมีทำนองเดียวกันทั้ง สิ้น ## มูลนิธิพัฒนาจังหวัดควรประกอบด้วย (๑) คนเก่าคนแก่ที่มีบารมีของจังหวัด (๒) คนรุ่นใหม่ของจังหวัดที่กระตือรือร้นในการพัฒนา จังหวัด (๓) ประชาคมจังหวัด ในหลายปีที่ผ่านมามีกลุ่มประชาคม ที่ทำงานพัฒนาในเรื่องต่างๆ อย่างหลากหลายและ ต่อเนื่อง รวมเรียกว่า ประชาคมจังหวัด ซึ่งมีทุก จังหวัด (๔) ผู้นำชุมชนท้องถิ่น (๕) นักธุรกิจ จากหอการค้าจังหวัดและบริษัทประชารัฐ รักสามัคคี (ประเทศไทย) กลุ่มต่างๆ เหล่านี้จะเสริมซึ่งกันและกัน ๖๖ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง คนเก่าคนแก่ผู้มีบารมีจะทำให้มีความร่วมมือจากฝ่ายต่างๆ รวมทั้งผู้ว่าราชการจังหวัด ประชาสังคม ช่วยเชื่อมโยงกับการพัฒนาในมิติต่างๆ ผู้นำชุมชนท้องถิ่นช่วยเชื่อมโยงกับชุมชนท้องถิ่น ภาคธุรกิจมีความเข้มแข็งทางการจัดการ การพัฒนาอย่างบูรณาการทั้งจังหวัดและทุกจังหวัดจะสร้างบูรณภาพและดุลยภาพให้ประเทศไทย เกิดความร่มเย็นเป็นสุข มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน เป็นประเทศที่น่าอยู่ที่สุด ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๖๗ # ๑๐ การบริหาร ยุทธศาสตร์ ต่อไปนี้เป็นการบริหารยุทธศาสตร์ ## (๑) ทำการสำรวจ (mapping) การสำรวจให้รู้สภาพที่แท้จริงของ ชุมชนท้องถิ่นทั่วประเทศ รวมทั้งการ ทำงานขององค์กรที่ส่งเสริมสนับสนุน ทั้งหมด Mapping เป็นเครื่องมือของนัก ยุทธศาสตร์ งานนี้เป็นงานใหญ่มาก น่าจะ เกินความสามารถของสภาพัฒน์ฯ ซึ่งเป็น เลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ สังคมและคณะกรรมการปฏิรูปสังคม น่า จะจำเป็นต้องตั้งสถาบันวิจัยและพัฒนา ๖๘ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # สังคมเข้มแข็ง ชุมชนท้องถิ่นที่มีความเป็นอิสระ คล่องตัว สมรรถนะสูง และทำงานได้ต่อเนื่อง เพื่อการนี้และอื่นๆ ที่จะกล่าวต่อไป ## (๒) การสื่อสารเรื่องชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็ง คณะทำงานยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ตามที่จะกล่าวถึงในข้อ (๑๔) ควรแสวงหาคนที่เหมาะสมกลุ่มหนึ่งมาทำงานยุทธศาสตร์การสื่อสารเรื่องชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็ง อย่างจริงจังและเข้มข้นทุกช่องทางการสื่อสาร คือ สื่อสิ่งพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ โซเชียลมีเดีย ละคร ภาพยนตร์ ควรสร้างนักเขียนวรรณกรรมที่เก่งๆ ที่สามารถเขียนวรรณกรรมเกี่ยวกับชุมชนท้องถิ่น วรรณกรรมที่ดีๆ จะเข้าถึงสังคมเชิงลึกและกว้างกว่าการสื่อสารแบบวิชาการ และสามารถต่อไปเป็นละครและภาพยนตร์ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๖๙ หากคนทั้งประเทศเข้าใจและเห็นคุณค่าของชุมชน ท้องถิ่นเข้มแข็ง ชุมชนท้องถิ่นก็จะเกิดพลัง และการ สนับสนุนเชิงนโยบาย และอื่นๆ ก็จะเกิดขึ้นอย่างง่าย คณะทำงานยุทธศาสตร์การสื่อสารฯ ต้องสามารถ ประสานองค์กรสื่อต่างๆ ทั้งของรัฐและเอกชน (๓) เพิ่มทรัพยากรให้ชุมชนท้องถิ่น รัฐต้องจัดสรรที่ดินให้ชุมชนสามารถผลิตอาหารกิน เองได้มากที่สุด และเพิ่มรายได้ให้ท้องถิ่น การมีทรัพยากร เพิ่มขึ้นจะทำให้ชุมชนท้องถิ่นแข็งแรงมากขึ้น (๔) แก้ไขกฎหมาย กฎระเบียบ คำสั่ง แก้ไขกฎหมาย กฎระเบียบ คำสั่ง ที่เป็นอุปสรรคต่อ การกระจายอำนาจไปสู่ชุมชนท้องถิ่นและองค์กรในท้อง- ถิ่น เช่น โรงเรียน โรงพยาบาล และที่ไม่เอื้ออำนวยต่อการ ที่หน่วยงานของรัฐจะสนับสนุนสังคมเข้มแข็ง (๕) สร้างวิทยากรกระบวนการชุมชน (community organized) สร้างวิทยาการกระบวนการชุมชนให้พอเพียง เนื่องจากชุมชนทั่วประเทศมีจำนวนมาก และผู้ใช้ แรงงานทั้งหมดก็ต้องการการรวมตัวร่วมคิดร่วมทำและมี ๗๐ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง สถาบันการเงินของกลุ่มในทำนองเดียวกันด้วย จึงจำเป็นต้องมีวิทยากรกระบวนการชุมชนจำนวน มาก ควรจะมีสถาบันการฝึกอบรมวิทยากรกระบวนการ ชุมชนอย่างเป็นทางการ ซึ่งอาจรวมเป็นกิจการหนึ่งของ สถาบันวิจัยและพัฒนาชุมชนท้องถิ่น ดังกล่าวในข้อ (๑) ก็ได้ ทั้งนี้โดยความเป็นเจ้าของร่วมขององค์กรที่ส่งเสริม ความเข้มแข็งขององค์กรชุมชนท้องถิ่นอยู่แล้ว เช่น พอช. สสส. กรมพัฒนาชุมชน ธกส. มีกลุ่มประชาสังคมที่ชำนาญเรื่องนี้และมีจิตใจที่จะ ประสานงานสูง เช่น ปรีดา คงแป้น และคณะ ซึ่งเหมาะ ที่จะเข้ามาประสานงานในเรื่องนี้ มหาวิทยาลัยมีนักศึกษาปริญญาโททางสังคมศาสตร์ สาขาต่างๆ จำนวนมาก ถ้านักศึกษาเหล่านี้ทำวิทยานิพนธ์ จากการปฏิบัติจริงในการส่งเสริมกระบวนการจัดองค์กร ของผู้ใช้แรงงาน ก็จะเกิดประโยชน์มหาศาล (๖) การวิจัยเพื่อส่งเสริมความเข้มแข็งของชุมชน ท้องถิ่น รัฐต้องมีนโยบายให้สภาวิจัยแห่งชาติ สกว. กระทรวง วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ส่งเสริมสนับสนุนการวิจัย ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๗๑ เพื่อความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่น โดยคณะทำงาน ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็งต้องประสานให้ demand กับ supply สอดคล้องกัน (๗) การศึกษากับความเข้มแข็งของชุมชนท้องถิ่น การปฏิรูปการศึกษาประเด็นหนึ่ง คือ ในแต่ละ จังหวัดให้โรงเรียนและสถาบันการศึกษาทั้งหมดร่วมกับ ชุมชนท้องถิ่นและภาคธุรกิจ สร้างสัมมาชีพเต็มพื้นที่ ต้องทำให้แนวคิด ๑ มหาวิทยาลัย ๑ จังหวัด เป็น จริง นั่นคือ มีมหาวิทยาลัยอย่างน้อยหนึ่งแห่ง ที่ทำงาน กับพื้นที่ ๑ จังหวัด โดยมีส่วนร่วมในการพัฒนาจังหวัด อย่างบูรณาการโดยเอาชุมชนท้องถิ่นเป็นตัวตั้ง รัฐบาลต้องมีนโยบายให้การศึกษาในมหาวิทยาลัย ทุกประเภทมีหลักสูตรชุมชนศึกษาภาคปฏิบัติ โดยให้นิสิต นักศึกษาไปใช้เวลาปฏิบัติงานในชุมชน ๓ เดือน หลักสูตรนี้จะเชื่อมมหาวิทยาลัยกับชุมชนเข้าสู่การ เรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติ (๘) วัดเป็นศูนย์กลางของชุมชน ทั่วประเทศมีวัดอยู่ ๓๗,๐๐๐ แห่ง โดยเฉลี่ยแต่ละ ตำบลมีวัดอยู่ ๕ แห่ง รัฐบาลควรร่วมมือกับมหาเถรสมาคมพัฒนานโยบาย ๗๒ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ให้วัดเป็นศูนย์กลางของชุมชน ซึ่งขณะนี้มีพระสงฆ์ที่ทรง ความรู้ทางธรรมและการพัฒนาอยู่ไม่ใช่น้อย คณะทำงานยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็งสามารถ ประสานให้เกิดเครือข่ายพระสงฆ์กับการพัฒนาชุมชน โดยทำงานร่วมกับผู้นำชุมชนท้องถิ่นและภาคประชา- สังคม โดยการสนับสนุนจากพระผู้ใหญ่ วัดจะเป็นพลังมหาศาลในการพัฒนาชุมชน ชุมชนที่ เข้มแข็งก็จะมีปฏิสัมพันธ์ที่ทำให้พระสงฆ์อยู่ในพระธรรม วินัย เป็นการปฏิรูปการพระศาสนาไปด้วยในตัว (๙) ภาคธุรกิจกับชุมชนเข้มแข็ง ภาคธุรกิจมีพลังมาก ควรมียุทธศาสตร์ที่ทำให้ภาค ธุรกิจเข้ามามีบทบาทสร้างเสริมชุมชนเข้มแข็ง ทั้งนี้โดย ร่วมมือกับสภาหอการค้าไทย บริษัทประชารัฐรักสามัคคี (ประเทศไทย) และตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (๑๐) หน่วยงานภาครัฐทั้งพลเรือนและกองทัพกับ ชุมชนเข้มแข็ง ภาครัฐทั้งพลเรือนและกองทัพเป็นทรัพยากรเพื่อ การพัฒนามหาศาล โดยมีความรู้และเทคโนโลยีด้านต่างๆ และมีงบประมาณ แต่ไม่มีวัฒนธรรมการทำงานร่วมกับ ชุมชน ยกเว้นภาคสาธารณสุข ซึ่งมีโรงพยาบาลชุมชนและ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๗๓ รพ.สต. อยู่เต็มพื้นที่ และมีกฎหมาย กฎระเบียบต่างๆ ที่เป็นอุปสรรค ถ้าทำตามข้อ (๒) ข้างต้นอีกทั้งมีกฎหมายและนโยบายให้หน่วยงานภาครัฐมีบทบาทสร้างเสริมความเข้มแข็งของชุมชน ฐานของประเทศจะแข็งแรง ประเทศจะมั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน (๑๑) สปิริตแห่งการเป็นอาสาสมัครเต็มประเทศกับภาคประชาสังคม รัฐบาลควรมีนโยบายสร้างสปิริตแห่งการเป็นอาสาสมัครให้เต็มแผ่นดิน โดยอนุญาตให้ข้าราชการ พนักงานรัฐวิสาหกิจนักเรียน นิสิต นักศึกษา ใช้เวลาปีละ ๒ สัปดาห์ เป็นอาสาสมัครเพื่อสังคม ประเด็นอยู่ที่มีการจัดการที่ดี การมีอาสาสมัครเต็มแผ่นดินจะทำให้เกิดสังคมคนไทยไม่ทอดทิ้งกัน และถักทอกันเพื่อคนไทยและประเทศไทย เป็นสังคมเข้มแข็งและพลังแผ่นดิน ส่งเสริมให้มีภาคประชาสังคมที่เข้มแข็งเพื่อสร้างสัมพันธภาพทางราบให้มากที่สุด ๗๔ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง # (๑๒) ส่งเสริมและเผยแพร่วิธีการ ปกค. หรือ INN เนื่องจากวิธีการ ปกค. หรือ INN เป็นวิธีที่ประชาชน ทุกคนทำได้ และนำไปสู่ความสุขและการเปลี่ยนแปลงขั้น พื้นฐานตามที่กล่าวถึงในตอนที่ ๕ คณะทำงานยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็งควรส่งเสริม และเผยแพร่วิธี ปกค. (INN) อย่างกว้างขวาง # (๑๓) จัดประชุมสมัชชาพลังแผ่นดิน (สังคมเข้มแข็ง ชุมชนเข้มแข็ง) จัดประชุมทั้งระดับจังหวัดและระดับชาติ เพื่อเป็น เครื่องมือติดตามความก้าวหน้าและพัฒนานโยบาย โดย จัดสมัชชาพลังแผ่นดินระดับชาติในต้นปี ๒๕๖๑ เพื่อ เป็นการสมโภชเปิดตัวยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็งอย่างยิ่ง ใหญ่ # (๑๔) คณะทำงานยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็งและการ ออกระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี สำหรับกลไกที่จะขับเคลื่อนยุทธศาสตร์พลังแผ่นดิน หรือสังคมเข้มแข็ง ควรพิจารณาดังนี้ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๗๕ ขณะนี้มีคณะกรรมการยุทธศาสตร์และคณะ กรรมการปฏิรูปทางสังคม ๒ คณะ ซึ่งมีนายเอ็นนู ซื่อสุวรรณ และนายปิติพงศ์ พึ่งบุญ ณ อยุธยา เป็น ประธานแต่ละคณะ โดยที่ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็งจะ เป็นเครื่องมือสำคัญของทั้ง ๒ คณะ (ที่จริงต่อคณะอื่นๆ ทั้งหมดด้วย) ควรมี**คณะทำงานยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง** เป็น ส่วนหนึ่งของคณะกรรมการทั้ง ๒ หรือเป็นเอกเทศก็ได้ โดยมีคนที่เข้าใจเรื่องสังคมเข้มแข็งและเชี่ยวชาญทางการ ทำงานเชิงยุทธศาสตร์เป็นคณะทำงาน โดยมีสำนักงาน คณะทำงานที่เป็นอิสระเป็นเลขานุการ ซึ่งอาจพัฒนามา จาก**ศูนย์สนับสนุนยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง** ที่ สช. ตั้ง ขึ้นมาก็ได้ โดยที่ต้องระวังว่า ข้อเสนอของคณะกรรมการแผน ยุทธศาสตร์และคณะกรรมการปฏิรูปชุดต่างๆ ถ้าเป็นแต่ แผนจะเหมือนแผนแห่งชาติทั้งหลาย ที่ยังไม่มีผลสัมฤทธิ์ เพราะไม่มีการปฏิบัติบ้าง ปฏิบัติไม่ตรงบ้าง หรือปฏิบัติ ไม่เป็นบ้าง คราวนี้ต้องไม่เป็นอย่างนั้น ควรมีการออกระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ตั้งคณะ กรรมการและสำนักงานยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็งให้มี ความแข็งแรง และทำงานต่อเนื่องได้อย่างน้อย **๕ ปี** ๗๖ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง สำนักงานคณะทำงานยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็งต้อง ทำงานเชิงเป็นหน่วยสัมฤทธิศาสตร์ (Delivery Science Unit) คือ สามารถใช้ศาสตร์และศิลป์หลายอย่างเข้ามา ประกอบกันให้เกิดผลสำเร็จได้จริง อนาคตบ้านเมืองอยู่ ตรงนี้จริงๆ ฉะนั้นต้องทำให้สำนักงานคณะทำงานยุทธศาสตร์ เข้มแข็งเป็นหน่วยสัมฤทธิศาสตร์ได้จริงๆ และเป็นฐานให้ พัฒนาเครือข่ายหน่วยสัมฤทธิศาสตร์ในเรื่องต่างๆ ขึ้นมา เป็นเครื่องมือให้ยุทธศาสตร์ การปฏิรูป และการพัฒนา ในเรื่องที่สำคัญๆ ประสบผลสัมฤทธิ์ ที่กล่าวมาทั้งหมด จะเห็นได้ว่า ถ้าคนไทยถักทอกัน เต็มประเทศจะเกิดพลังแผ่นดิน (ภูมิพละ) ที่ทำให้สิ่งที่เป็น ไปไม่ได้เป็นไปได้ คนไทยสามารถร่วมกันสร้างประเทศไทยที่น่าอยู่ที่สุด โดยที่ในช่วงนี้คนไทยทั้งประเทศคิดตรงกันมากที่สุด คือ คิดถึงพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช พระผู้เสด็จสวรรคต เมื่อ ๑๓ ตุลาคม ๒๕๕๙ โดยที่พระปรมาภิไธย ภูมิพล หมาย ถึง พลังแผ่นดิน และตลอดเวลา ๗๐ ปีที่ทรงครองราชย์ ได้ ทรงงานหนักและแนะนำสั่งสอนประชาชนในเรื่องดีๆ เป็น อเนกปริยาย เพื่อประโยชน์สุขแห่งมหาชนชาวสยาม ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง ๗๗ มหาชนชาวสยามสมควรที่จะแปรความรักและคิดถึง พระองค์ท่านเป็นการถักทอกันด้วยไมตรีจิต เพื่อสร้างสังคม เข้มแข็งทั้งแผ่นดิน คนไทยร่วมกันสร้างพลังแผ่นดินจักเป็นปฏิบัติบูชา ต่อพระภูมิพลที่ดีที่สุด เพื่อลูกหลานของเราจะได้อยู่ร่วมกัน ด้วยความร่มเย็นเป็นสุขบนผืนแผ่นดินนี้สืบไป ๗๘ ยุทธศาสตร์สังคมเข้มแข็ง Extract all text from the image. Instructions: - Only return the clean Markdown. - Do not include any explanation or extra text. - You must include all information on the page. Formatting Rules: - Tables: Render tables using <table>...</table> in clean HTML format. - Equations: Render equations using LaTeX syntax with inline ($...$) and block ($$...$$). - Images/Charts/Diagrams: Wrap any clearly defined visual areas (e.g. charts, diagrams, pictures) in: <figure> Describe the image’s main elements (people, objects, text), note any contextual clues (place, event, culture), mention visible text and its meaning, provide deeper analysis when relevant (especially for financial charts, graphs, or documents), comment on style or architecture if relevant, then give a concise overall summary. Describe in Thai. </figure> - Page Numbers: Wrap page numbers in <page_number>...</page_number> (e.g., <page_number>14</page_number>). - Checkboxes: Use ☐ for unchecked and ☑ for checked boxes. Extract all text from the image. Instructions: - Only return the clean Markdown. - Do not include any explanation or extra text. - You must include all information on the page. Formatting Rules: - Tables: Render tables using <table>...</table> in clean HTML format. - Equations: Render equations using LaTeX syntax with inline ($...$) and block ($$...$$). - Images/Charts/Diagrams: Wrap any clearly defined visual areas (e.g. charts, diagrams, pictures) in: <figure> Describe the image’s main elements (people, objects, text), note any contextual clues (place, event, culture), mention visible text and its meaning, provide deeper analysis when relevant (especially for financial charts, graphs, or documents), comment on style or architecture if relevant, then give a concise overall summary. Describe in Thai. </figure> - Page Numbers: Wrap page numbers in <page_number>...</page_number> (e.g., <page_number>14</page_number>). - Checkboxes: Use ☐ for unchecked and ☑ for checked boxes. ถ้าคนไทยถักทอกันเต็มประเทศจะเกิดพลังแผ่นดิน ที่ทำให้สิ่งที่เป็นไปไม่ได้เป็นไปได้ คนไทยสามารถร่วมกันสร้างประเทศไทยที่น่าอยู่ที่สุด เพื่อลูกหลานของเราจะได้อยู่ร่วมกัน ด้วยความร่มเย็นเป็นสุขบนผืนแผ่นดินนี้สืบไป www.nationalhealth.or.th FB : สช

shareแบ่งปันเนื้อหา