auto_awesome_motionไฟล์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (2 ไฟล์)

chrome_reader_modeเรื่อง

อุดมทัศน์ทางการศึกษาของ ดร.เอกวิทย์ ณ ถลาง

chrome_reader_modeคำอธิบาย

คำมุทิตาจิตถึงดร.เอกวิทย์ ณ ถลาง และได้กล่าวถึงอุดมทัศน์ทางการศึกษา และการเรียนรู้

chrome_reader_modeบทคัดย่อ

# อุดมทัศน์ทางการศึกษา ของ ดร.เอกวิทย์ ณ ถลาง การศึกษาคือความงอกงามอย่างหลากหลายโดยไม่มีที่สิ้นสุดตามศักยภาพแห่งความเป็นมนุษย์ เสมือนป่าใหญ่ที่มีแมกไม้นานาพันธุ์งามสะพรั่ง ไม่ใช่กระถางบอนไซ ท่านอาจารย์เอกวิทย์กับผมอยู่คนละฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ผมเป็นแพทย์แต่ท่านอาจารย์เอกวิทย์ เป็นนักการศึกษาในอุดมคติ ผู้เข้าถึงการศึกษาเพื่อความเป็นมนุษย์ แต่ท่านก็มีความกรุณาให้ผมมีการ เรียนรู้จากท่าน ผมได้เรียนรู้จากทั้งการแสดงความคิดเห็นของท่านที่เป็นข้อเขียนและวาจา รวมทั้งอวัจน ภาษา ทำให้ผมซึมซับอุดมทัศน์ทางการศึกษาของท่าน ท่านเป็นนักการศึกษาที่มีหลักคิดทางการศึกษา ท่านเห็นคุณค่าความเป็นมนุษย์ของคนทุกคน และเห็นว่ามนุษย์ทุกคนควรมีอิสระเสรีที่จะ เรียนรู้อย่างหลากหลายตามที่แต่ละคนชอบ และงอกงามอย่างไม่มีที่สิ้นสุด มีความไพบูลย์แห่งความ เป็นมนุษย์ และอยู่ร่วมกันอย่างสร้างสรรค์และเป็นสุข ระบบการศึกษาควรจะสนับสนุนความงอกงามอย่างบานสะพรั่งดังกล่าว ไม่ควรเป็นระบบที่ รวมศูนย์อำนาจ จับการศึกษาใส่กระถางแบบบอนไซดังที่เป็นอยู่ ซึ่งจำกัดศักยภาพของมนุษย์และ จำกัดศักยภาพของประเทศไทย ## การศึกษาที่จำกัดศักยภาพของมนุษย์และจำกัดศักยภาพของประเทศไทย นั่นเป็นเรื่องใหญ่มากและใหญ่ที่สุด นั่นบอกว่าปัญหาของประเทศไทยอยู่ที่ไหน การศึกษาสมัยใหม่เกิดขึ้นในสมัยที่รัฐบาลกำลังรวมศูนย์อำนาจเข้าสู่ส่วนกลาง ด้วยระบบ ราชการรวมศูนย์ เมื่อริเริ่มทำอะไรก็ต้องใส่เข้าไปในระบบราชการ ระบบราชการถูกออกแบบมาเพื่อการควบคุม ไม่ใช่เพื่อการพัฒนา การศึกษาเป็นการพัฒนา ไม่ใช่การควบคุม เมื่อถูกจับใส่ระบบราชการจึงกลายเป็นถูกบอนไซอยู่ในกระถาง ๑ มีนักการศึกษาจำนวนมากที่พยายามพัฒนาการศึกษา เช่น ดร.สิปปนนท์ เกตุทัต ดร.โกวิท วรพิพัฒน์ ดร.วิจิตร ศรีสอ้าน ดร.รุ่ง แก้วแดง ดร. เอกวิทย์ ณ ถลาง ดร. นิเชต สุนทรพิทักษ์ ฯลฯ แต่ระบบรัฐเป็นมวลอำนาจมหาศาล ยากที่จะฝ่าฟันให้ทะลุไปได้ ความพยายามที่จะปฏิรูปการศึกษา หลายครั้งหลายหนึ่งไม่สำเร็จ แต่ถ้าไม่สำเร็จประเทศก็ออกจาก "หลุมดำ" แห่งวิกฤตการณ์ไม่ได้ สังคมปัจจุบันเชื่อมโยงยาว ไกล ซับซ้อนหลายมิติ เป็น "ระบบซับซ้อน" (Complexity system) ที่ยากต่อการเข้าใจและจัดการ ถ้าศักยภาพของคนไทยและศักยภาพของประเทศไทยถูกจำกัดเสียแล้ว เราจะก้าวข้ามวิกฤตการณ์ครั้ง ใหญ่ได้อย่างไร ในวาระแห่งการรำลึกถึง อาจารย์เอกวิทย์ ณ ถลาง นักการศึกษาในอุดมคติ สังคมไทยน่าจะ ทบทวนใหญ่อีกสักครั้งว่า จะทำให้สิ่งที่เป็นไปไม่ได้ เป็นไปได้ได้อย่างไร สิ่งที่เป็นไปไม่ได้ในที่นี้หมายถึง การเปิดพื้นที่ปิด หรือหงายของที่คว่ำ (อุตตานีกะโรติ) "คว่ำ" คือ ครอบไว้ "หงาย" คือ เปิดให้มีศักยภาพเต็มที่ หลักคิดอย่างหนึ่งก็คือ แทนที่จะคิดแก้ปัญหา เปลี่ยนเป็นรวมตัวกันทำสิ่งใหม่ที่ดี มีผู้รับบาง ท่านกล่าวว่า การพัฒนาไม่ใช่การแก้ปัญหา การพัฒนาคือการร่วมกันทำสิ่งใหม่ที่ดี ปัญหามักมีรากที่ยาวไกลและมีผู้เกี่ยวข้องจำนวนมาก การแก้ปัญหาจึงมีแรงต้านและแรงโต้ กลับมหาศาล ยิ่งแก้ยิ่งทะเลาะแตกแยกกันมากขึ้น เกิดปัญหาใหม่ที่ใหญ่กว่าปัญหาเก่าเสียอีก ลอง พิจารณาดูให้ดี ๆ เรา "แก้ปัญหา" ไม่สำเร็จมากมาย และบานปลายเป็นปัญหาใหม่ทับทวีมากขึ้น แต่ "สิ่งใหม่" ไม่มีศัตรู ไม่มีผู้สูญเสีย จึงร่วมได้ง่าย ของเก่าเป็นอย่างไรก็อย่าไปรื้อสร้างใหม่ ตามทฤษฎีที่ลอกเลียนมาจากฝรั่งนักคิดบางคน ฝรั่งมักคิดเชิงเผชิญหน้าแตกหัก กำลังก่อความวุ่นวาย ปั่นป่วน รุนแรงไปทั่วโลก ของเก่าก็วางไว้ก่อนแต่มาร่วมกันทำสิ่งใหม่ที่ดี ถ้าคนไทยร่วมและมีความ มุ่งมั่นร่วมกันจะมีพลังมหาศาลที่นำไปสู่ความสำเร็จ สิ่งใหม่ที่ดีในที่นี้ คือ การเรียนรู้ที่ดี สัจธรรมเรื่องนี้ คือ ๒ "การเรียนรู้ที่ดีเป็นสิ่งที่ประเสริฐที่สุดของมนุษย์ มนุษย์มีศักยภาพในการเรียนรู้สูงสุด สามารถเรียนรู้ให้บรรลุอะไรก็ได้ เป็นหน้าที่ของเราทุกคนที่จะแสวงหา และช่วยให้เพื่อนมนุษย์ได้พบการเรียนรู้ที่ดี" การเรียนรู้ที่ดีคืออะไร จึงเป็นโจทย์ปลายเปิดสำหรับทุกคน **ฐานคิด** สังคมทุกวันนี้มีมายาคติ และการปั่นข้อมูลข่าวสารเพื่อผลประโยชน์มากมาย ประดุจ ขยะความคิด ทำให้ยากที่ผู้คนจะมีฐานคิดที่ถูกต้อง ฐานคิดเป็นทิศทางที่จะเดินไป ถ้าฐานคิดทิศที่ไปผิดก็จะเข้ารกเข้าพง ฐานคิดการศึกษาปัจจุบัน คือเอาวิชาเป็นตัวตั้ง เรียนวิชาอะไร สอบวิชาอะไร ได้ปริญญาวิชาอะไร **ฐานคิดทางพุทธเอาความจริงตามธรรมชาติเป็นตัวตั้ง** ธรรมชาติเป็นสิ่งที่ยิ่งใหญ่ที่สุด เป็นเหตุเป็นผลที่สุด และฉลาดที่สุด เช่น ธรรมชาติสร้างมนุษย์ ซึ่งเป็นระบบที่วิจิตรที่สุดในจักรวาลขึ้นมาได้ อันเป็นสิ่งที่ไม่มีใครสร้างได้ ๑๐ ไอน์สไตน์ก็สร้างไม่ได้ พระพุทธเจ้าจึงทรงเคารพธรรม(ชาติ) การเรียนรู้ทางพุทธเอาชีวิตเป็นตัวตั้ง ชีวิตกับการเรียนรู้อยู่ที่เดียวกัน ชีวิตคือการเรียนรู้ การ เรียนรู้คือชีวิต ไม่ได้คิดแบบแยกส่วนอย่างการศึกษาปัจจุบัน ที่แยกชีวิตและการเรียนรู้ออกจากกัน การเรียนรู้ไปเอาวิชาเป็นตัวตั้ง ชีวิตตั้งแต่เกิดมาก็ต้องเรียนรู้แล้ว เรียนรู้ที่จะดูดนม ที่จะร้องเมื่อหิว เพื่อเคลื่อนไหว .... เป็น การเรียนรู้ตลอดชีวิต **ชีวิตต้องเรียนรู้ให้ทำเป็น คิดเป็น ตัดสินใจเป็น จัดการเป็น อยู่ร่วมกันเป็น และมีจิตใจสูง โดยการปฏิบัติไม่ใช่การท่องวิชา** การเรียนรู้จากการปฏิบัติ ทำให้เกิดปฏิบัติปัญญา ไม่ใช่เพียงท่องจำวิชา การเรียนรู้ร่วมกันก็ ต้องเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติ การเรียนรู้ร่วมกันในการปฏิบัติ (Interactive learning through action) เป็นการเรียนรู้ที่สำคัญที่สุด ที่จะทำให้เกิดสิ่งดี ๆ ตามมาในทุกมิติ เป็น Transformative learning ที่น่าจะช่วยกันทำความเข้าใจ ๓ # ปูชา จะ ปูชะนียานัง บูชาคนที่ควรบูชา เป็นมงคลอันสูงสุด ท่านอาจารย์เอกวิทย์ ณ ถลาง เป็นสัตตบุรุษ เป็นบุคคลที่ควรบูชา ท่านจากไปแต่สังขารร่างกาย ตามกฎอนิจจังของธรรมชาติ แต่วิญญาณเพื่อการศึกษาของท่านยังอยู่ ผู้แสวงหาการเรียนรู้ที่ดี พึงถือท่านเป็นกัลยาณมิตร ท่านคงจะปิติยินดีในสุคติภาพ ที่ได้ทราบว่าเพื่อนคนไทยช่วยกันขับเคลื่อนการเรียนรู้ที่ดีให้เป็นพลังแผ่นดิน ในการสร้างสรรค์ประเทศไทยให้มีความถูกต้องดีงาม เป็นที่ภาคภูมิใจของคนไทยร่วมกันทั้งแผ่นดิน ด้วยคารวะอาลัย ประเวศ วะสี ๔ PQET อุดมทัศน์ทางการศึกษาของ ดร.เอกวิทย์ ณ ถลาง ประเวศ วะสี

shareแบ่งปันเนื้อหา