auto_awesome_motionไฟล์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (2 ไฟล์)

chrome_reader_modeเรื่อง

คุณธรรม - จริยธรรม : ระเบียบวาระแห่งชาติ เพื่อการอยู่ร่วมกันในสังคม

chrome_reader_modeคำอธิบาย

ผู้เขียนได้เขียนจุดประกายแนวคิดเกี่ยวกับการสร้างพลังขับเคลื่อนเรื่องคุณธรรม - จริยธรรม : ระเบียบวาระแห่งชาติ เพื่อการอยู่ร่วมกันในสังคม ในวารสารคุณธรรม ปีที่1 ฉบับที่1 เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2544

chrome_reader_modeบทคัดย่อ

จัดประกาย โดย ศ.นพ.ประเวศ วะสี # คุณธรรม-จริยธรรม : ระเบียบวาระแห่งชาติ เพื่อการอยู่ร่วมกันในสังคม ## บอกกล่าว คุณหมอประเวศ วะสี ท่านได้เสนอแนวคิดเกี่ยวกับการสร้างพลังขับเคลื่อนเรื่อง คุณธรรม-จริยธรรม ว่าอาจจะเป็นเพราะขาดวิธีสื่อสารที่จะทำให้เกิดพลัง บทความนี้เป็นความ พยายามในการสื่อสาร ปัญหาใหญ่อยู่ที่วิถีคิด ระหว่างวิถีคิดแบบองค์รวม กับวิถีคิดแบบแยกส่วน และนำเสนอให้คุณธรรม-จริยธรรม เป็นวาระแห่งชาติซึ่งเป็นเรื่องที่น่าสนใจมาก ท่านที่สนใจ บทความฉบับเต็มสามารถหาอ่านได้ในเว็บไซต์ของศูนย์คุณธรรมที่ www.moralcenter.or.th * ความเป็นทั้งหมด (องค์รวม) กับส่วนย่อย สังคมจะมีพลังสร้างสรรค์ อยู่ที่ความเข้าใจเรื่อง "ความเป็นทั้งหมด" (The Whole) หรือ "องค์รวม" กับ "ส่วนย่อย" (Parts) สรรพสิ่งประกอบด้วย "ส่วนย่อย" กับ "องค์รวม" แต่ที่สำคัญที่เราควรรู้ก็คือ แม้องค์รวมจะประกอบด้วยส่วนย่อย แต่คุณสมบัติของ องค์รวมไม่เหมือนคุณสมบัติของส่วนย่อยเลย เช่น "ความเป็นคน" นั้นแหละเป็นคุณสมบัติของ ความเป็นองค์รวม ซึ่งไม่เหมือนกับคุณสมบัติของตัวไต้ไส้พุงเลย 8 วารสารคุณธรรม - ความเป็นทั้งหมดกำหนดส่วนย่อย เรามักจะคุ้นเคยกับการบวกเลข เช่น $1+1 = 2$ หรือ $2+2 = 4$ นี้เขาเรียกว่าระบบที่ง่ายและเป็นเส้นตรง (simple and linear) แต่ในระบบที่ซับซ้อนมันไม่เป็นเส้นตรง เช่น ตับ+ไต+ปอด+หัวใจ+...ไม่ใช่ = ตัวเลขใดตัวเลขหนึ่ง เพราะ "ความเป็นคน" นั้นเป็นคนละมิติกับผลบวกของอวัยวะ ที่นำมาพูดในที่นี้ก็เพราะเราคุ้นเคยอยู่กับทำย่อย ๆ แบบแยกส่วน โดยไม่คำนึงถึงความเป็นทั้งหมดหรือองค์รวม คิดว่า $1+1$ แล้วมันจะเป็น $2$ ความเป็นองค์รวมจึงไม่มี แล้วก็ติดขัด ขัดแย้ง วิกฤตรุนแรง เราคิดแบบแยกส่วนเสียจนเคยชิน จึงไปเอาสิ่งอื่นๆ เป็นตัวตั้งทั้งหมด แต่ไม่ได้เอาศีลธรรมหรือการอยู่ร่วมกันเป็นตัวตั้ง โลกจึงวิกฤตศีลธรรม และวิกฤตมากขึ้นเรื่อยๆ จะพ้นวิกฤตได้ก็ต้องเปลี่ยนวิถีคิดใหม่ มาเป็นการคิดแบบองค์รวม โดยเอาศีลธรรมหรือการอยู่ร่วมกันเป็นตัวตั้ง - ความเป็นทั้งหมดของสังคมคือศีลธรรม ร่างกายที่เป็นมะเร็งแล้วดำรงอยู่ไม่ได้ ฉันใด สังคมที่ขาดศีลธรรมก็ดำรงอยู่ไม่ได้ ฉันนั้น นั่นคือ จะหักโค่นลงหรือวิกฤต เรื่องของสังคม จะไปดูหรือทำกันเฉพาะส่วนย่อยเป็นส่วนๆ เช่น เศรษฐกิจ การค้าขายเงินทอง จีดีพี อะไรเท่านั้นไม่ได้ ไม่ได้แปลว่าส่วนย่อยไม่สำคัญ แต่ต้องดูกันที่องค์รวมของสังคมคือศีลธรรม หรือการอยู่ร่วมกันอย่างถูกต้อง - ศีลธรรม (การอยู่ร่วมกัน) ต้องเป็นตัวตั้งของการพัฒนา การเอาเงินเป็นตัวตั้งคือการคิดแบบแยกส่วน ไม่ใช่คิดแบบองค์รวม การเอาตลาดเป็นตัวตั้ง เอาการค้าเสรีเป็นตัวตั้ง จะนำไปสู่ความผิดพลาดหมด ตราบใดที่ไม่เอาการอยู่ร่วมกันเป็นตัวตั้ง ถ้าจะคิดใหม่ทำใหม่กัน ก็ต้องเปลี่ยนที่ตัวตั้ง มิฉะนั้นก็จะคิดเก่าทำเก่าอยู่นั่นแหละ คือคิดแบบแยกส่วน เอาเงินเป็นตัวตั้ง แล้วก็จะไปทำลายการอยู่ร่วมกัน หรือศีลธรรม การอยู่ร่วมกันหรือศีลธรรม ต้องเป็นหัวใจของการพัฒนาทุกชนิด เราคิดแบบแยกส่วนเสียจนเคยชิน จึงไปเอาสิ่งอื่นๆ เป็นตัวตั้งทั้งหมด แต่ไม่ได้เอาศีลธรรมหรือการอยู่ร่วมกันเป็นตัวตั้ง โลกจึงวิกฤตศีลธรรม และวิกฤตมากขึ้นเรื่อยๆ จะพ้นวิกฤตได้ก็ต้องเปลี่ยนวิถีคิดใหม่ มาเป็นการคิดแบบองค์รวม โดยเอาศีลธรรมหรือการอยู่ร่วมกันเป็นตัวตั้ง วารสารคุณธรรม 9 # ความเสื่อมทางศีลธรรมเกิดจากสมองเสียสมดุล ในสมัยเมื่อมนุษย์มีวิถีชีวิตร่วมกัน ที่กล่าวถึงวิถีคิดเชิงวัฒนธรรมและศาสนธรรม หรือวิถีคิดเชิงศีลธรรมนั้น แน่นอนที่ได้ยิน ส่วนของสมองที่เป็นโครงสร้างของการคิดทางศีลธรรมจะต้องโตและทำงานมาก อาจจะเรียกว่า "ศูนย์ศีลธรรม" ในสมอง แต่ต่อมาเมื่อมนุษย์ไปสี่ย่านวิถีคิดมาเป็นแบบคิดเชิงเหตุผลหรือวิทยาศาสตร์ ความคม-ชัด-ลึก ทำให้ตัดขาดจากความคิดเชิงศีลธรรม จึงเข้าไปสู่วิถีคิดเชิงอำนาจนิยม เงินนิยม ศูนย์การคิดในสมอง ซึ่งเป็น "ศูนย์แห่งเหตุผลนิยม อำนาจนิยม เงินนิยม ก็โตขึ้นเหนือศูนย์ศีลธรรม สมองของมนุษย์ก็ไม่ได้สมดุล อีกต่อไป โดยมี "ศูนย์โก่ง" ใหญ่กว่า "ศูนย์ศีลธรรม" การคิดเชิงศีลธรรมจึงลดน้อยถอยลง แม้ปัญหาจะรุนแรงมาก เพราะเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างดังกล่าว แต่ไม่ได้หมายความว่าหมดหวัง ความหวังอยู่ที่ธรรมชาติได้มีแท้ของมนุษย์ # ธรรมชาติเดิมแท้ของมนุษย์ ในทางพระพุทธศาสนา จิตเดิมแท้นั้นประภัสสร ความไม่ดีนั้นจรมาเหมือนมลภาวะจริงๆ แล้ว มนุษย์ทุกคนมีเมล็ดพันธุ์แห่งความดีซ่อนอยู่ในหัวใจ ถ้ามีการรดน้ำพร่วนดินใส่ปุ๋ยให้ถูกต้อง เมล็ดพันธุ์นี้ก็จะงอกและเติบโตแผ่ไพศาลได้ วิธีการที่จะส่งเสริมศีลธรรม คือการกระตุ้นธรรมชาติเดิมแท้ อันเป็นธรรมชาติแห่งความดีให้เติบโตขึ้น "ศูนย์ศีลธรรม" ในสมองของมนุษย์ ต้องโตอย่างได้ดุลกับ "ศูนย์ความเก่ง" # ทำไมศีลธรรมเป็นอุดมการณ์ของชาติ ในเมื่อศีลธรรมเป็นองค์รวมของประเทศ อันได้แก่การอยู่ร่วมกันอย่างถูกต้องของคนทั้งหมด ก็ต้องทำให้ศีลธรรมเป็นอุดมการณ์ของชาติ อุดมการณ์ของชาติที่คนไทยให้กันมาคือ ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ วิธีการที่จะส่งเสริมศีลธรรม "คือการกระตุ้นธรรมชาติเดิมแท้อันเป็นธรรมชาติแห่งความดีให้เติบโตขึ้น "ศูนย์ศีลธรรม" ในสมองของมนุษย์ ต้องโตอย่างได้ดุลกับ "ศูนย์ความเก่ง" ศีลธรรมมีความหมายใกล้เคียงกับประชาชนและความยุติธรรม เพราะหมายถึงการอยู่ร่วมกันอย่างถูกต้องของคนทั้งหมด ในที่นี้กำลังเสนอว่า ศีลธรรมคือชาติ เพราะการอยู่ร่วมกันอย่างถูกต้องของคนทั้งหมดคือองค์รวมของชาติ หรือชาติ ถ้าเช่นนั้น อุดมการณ์ของชาติก็คือ ศีลธรรม ศาสนา พระมหากษัตริย์ เราอาจเขียนว่า ชาติ (=ศีลธรรม) ศาสนา พระมหากษัตริย์ ก็ได้ # มรรค ๘ แห่งการส่งเสริมคุณธรรม-จริยธรรม วาระแห่งชาติหรือแห่งมนุษยชาติคือการอยู่ร่วมกัน ตามที่กล่าวมาเป็นลำดับ วารสารคุณธรรม 10 คุณธรรม-จริยธรรม คือการเป็นผู้มีจิตใจสูง ไม่เห็นแก่ตัวฝ่ายเดียว แสดงออกโดย การไม่เบียดเบียน มีความเมตตากรุณา มุ่งช่วยเหลือผู้อื่นให้พ้นทุกข์ เมื่อศีลธรรมเป็นอุดมการณ์ของชาติ คุณธรรม-จริยธรรม ก็ต้องเป็นระเบียบวาระแห่งชาติ นั่นคือการพัฒนาทุกชนิดต้องมุ่งไปส่งเสริมให้มนุษย์มีจิตใจสูง ดังในรูป 1. ผู้ปกครองมีทศพิธราชธรรม 2. ครอบครัวอบอุ่น 3. ชุมชนเข้มแข็ง 4. การมีสัมมาชีพเต็มพื้นที่ 5. การมีสปิริตแห่งการเป็นอาสาสมัครเพื่อสังคมเต็มแผ่นดิน 6. ส่งเสริมการพัฒนาจิตเป็นวิถีชีวิต 7. การศึกษาที่เข้าถึงความดี 8. การสื่อสารความดี สรุป การอยู่ร่วมกันคือศีลธรรม วิถีคิดตั้งเดิมของมนุษย์เป็นวิถีคิดเชิงศีลธรรม มนุษย์ปัจจุบัน ได้เปลี่ยนวิถีคิดใหม่ โดยเอาความเก่งเป็นตัวตั้ง ทำให้โครงสร้างสมองเสียสมดุล ทำให้ปัญหา ทางศีลธรรมเป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่รุนแรง ยากต่อความเข้าใจและการแก้ไข แต่ไม่ใช่แก้ไข ไม่ได้ เพราะธรรมชาติพื้นฐานของมนุษย์นั้นคือความดี แต่ธรรมชาตินี้ถูกบดบังด้วยวิถีคิดใหม่ ที่ไม่ใช่วิถีคิดเชิงศีลธรรม ต้องยกศีลธรรมหรือการอยู่ร่วมกันเป็นองค์รวมของชาติ แทนที่การคิดและทำแบบ แยกส่วนแล้วไปเอาส่วนย่อยขึ้นมาเป็นตัวตั้งของการพัฒนาความคิดและการพัฒนาใดๆ ที่ไม่ได้ เอาการอยู่ร่วมกัน หรือศีลธรรมเป็นตัวตั้ง น่าจะนำไปสู่ความผิดพลาดและวิกฤตในที่สุด ควรยกศีลธรรมขึ้นเป็นอุดมการณ์ของชาติ อุดมการณ์ที่ว่า ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ นั้น ถ้าดูให้ลึกๆ แล้ว ชาติจะใกล้เคียงกับการอยู่ร่วมกันของคนทั้งชาติหรือศีลธรรมมากที่สุด ฉะนั้น วิธีหนึ่งที่จะยกศีลธรรมเป็นอุดมการณ์ของชาติ ก็คือ การขยายความคำว่าชาติว่าคือ ศีลธรรม เป็นศีลธรรม ศาสนา พระมหากษัตริย์ หรือชาติ (-ศีลธรรม) ศาสนา พระมหากษัตริย์ คุณธรรม-จริยธรรม เป็นคุณสมบัติของความเป็นมนุษย์ เป็นเครื่องมือของศีลธรรมหรือ อุดมการณ์ของชาติ คุณธรรม-จริยธรรมจึงควรเป็นระเบียบวาระของชาติเพื่อการอยู่ร่วมกัน ได้ เสนอมรรค ๘ แห่งการส่งเสริมคุณธรรม-จริยธรรม ตั้งแต่คุณธรรม-จริยธรรม ของผู้ปกครอง หรือทศพิธราชธรรมไปจนถึงระบบการสื่อสารที่เป็นส่วนหนึ่งของมรรค 8 หรือความดี 8 ประการ วารสารคุณธรรม 11 จุดประกาย โดย ศ.นพ.ประเวศ วะสี # คุณธรรม-จริยธรรม : ระเบียบวาระแห่งชาติ เพื่อการอยู่ร่วมกันในสังคม ## บอกกล่าว คุณหมอประเวศ วะสี ท่านได้เสนอแนวคิดเกี่ยวกับการสร้างพลังขับเคลื่อนเรื่อง คุณธรรม-จริยธรรม ว่าอาจจะเป็นเพราะขาดวิธีสื่อสารที่จะทำให้เกิดพลัง บทความนี้เป็นความ พยายามในการสื่อสาร ปัญหาใหญ่อยู่ที่วิถีคิด ระหว่างวิถีคิดแบบองค์รวม กับวิถีคิดแบบแยกส่วน และนำเสนอให้คุณธรรม-จริยธรรม เป็นวาระแห่งชาติซึ่งเป็นเรื่องที่น่าสนใจมาก ท่านที่สนใจ บทความฉบับเต็มสามารถหาอ่านได้ในเวบไซต์ของศูนย์คุณธรรมที่ www.moralcenter.or.th * ความเป็นทั้งหมด (องค์รวม) กับส่วนย่อย สังคมจะมีพลังสร้างสรรค์ อยู่ที่ความเข้าใจเรื่อง "ความเป็นทั้งหมด" (The Whole) หรือ "องค์รวม" กับ "ส่วนย่อย" (Parts) สรรพสิ่งประกอบด้วย "ส่วนย่อย" กับ "องค์รวม" แต่ที่สำคัญที่เราควรรู้ก็คือ แม้องค์รวมจะประกอบด้วยส่วนย่อย แต่คุณสมบัติของ องค์รวมไม่เหมือนคุณสมบัติของส่วนย่อยเลย เช่น "ความเป็นคน" นั่นแหละเป็นคุณสมบัติของ ความเป็นองค์รวม ซึ่งไม่เหมือนกับคุณสมบัติของตัวโต้ไส้พุงเลย 8 วารสารคุณธรรม

shareแบ่งปันเนื้อหา