auto_awesome_motionไฟล์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (2 ไฟล์)

chrome_reader_modeเรื่อง

นายกรัฐมนตรีคนใหม่กับสังคมไทย

chrome_reader_modeคำอธิบาย

การกล่าวถึงนายกรัฐมนตรีคนใหม่ที่ได้รับการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 6 มกราคม 2544 โดยหน้าที่สำคัญของนายกรัฐมนตรีคนใหม่ คือการเป็นผู้ชี้ทิศทางว่าชาติจะเดินไปทางไหน รวมถึงการนำคนในชาติเป็นผู้ร่วมกำหนดทิศทางของชาติร่วมกัน การกล่าวถึง สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา ที่ทำให้ประเทศขับเคลื่อนไปข้างหน้าได้

chrome_reader_modeบทคัดย่อ

พยากรณ์อนาคตประเทศไทย ๔ มกราคม ๒๕๔๔ นายกรัฐมนตรีคนใหม่ กับสังคมไทย ต้อนรับนายกฯ ใหม่สู่การแก้ไขวิกฤติชาติ บทความนี้เขียนก่อนการเลือกตั้ง ๖ มกราคม ๒๕๔๔ นายกรัฐมนตรี คนใหม่จะเป็นใครก็ตาม ผมขอเอาใจช่วยให้แก้วิกฤติชาติได้สำเร็จ การมองอนาคตมองได้หลายแบบ แบบวิเคราะห์วิจารณ์เท่านั้นไม่พอ แต่ควรไปให้ถึงการสังเคราะห์และการจัดการ กล่าวคือ ไม่ว่าสถานการณ์ จะเป็นอย่างไร หรือเกิดจากอะไร เราจะต้องหาวิธีการจัดการแก้ปัญหาให้ได้ อีกนัยหนึ่งคืออย่าเอาแต่บ่น คนป่วยถ้าป่วยนานเกินและรักษาไม่ได้ผลจะเกิดเรื่องใหญ่ สังคม ไทยป่วยมานาน มีหมอรักษาหลายคนแล้ว อาการมีแต่ทรงกับทรุด ๑ พยากรณ์อนาคตประเทศไทย ๔ มกราคม ๒๕๔๔ ในช่วงของนายกรัฐมนตรีคนใหม่เป็นช่วงวิกฤติ ถ้ายังแก้ปัญหาไม่ สำเร็จน่ากลัวจะเกิดเรื่องใหญ่ โดยเฉพาะปัญหาเรื่องคนจนและการแย่งชิง ทรัพยากรในชนบทเป็นเรื่องที่บีบคั้นสุดสุด คนข้างบนขาดความเข้าใจใน เรื่องนี้ คนจนไทยอดทนสูง แต่ทุกอย่างมีขีดจำกัด เราไม่อยากเห็นภาพที่ เกิดขึ้นในบางประเทศ ที่พูดเรื่องนี้ก็เพราะไม่อยากให้เกิดขึ้น จะได้ช่วยกันป้องกันไม่ให้ไป ถึงจุดนั้น จุดนั้นก็คือ คนจนลุกขึ้นมาไล่ฆ่าคนรวย ปัญหาวิกฤติมีหลายอย่าง เช่น วิกฤติเศรษฐกิจ วิกฤติคอร์รัปชัน วิกฤติความยากจนและการแย่งชิงทรัพยากรในชนบท วิกฤติสิ่งแวดล้อม วิกฤติ คนวัยฉกรรจ์ ๓ อย่างคือ ยาเสพติด-เอดส์-อุบัติเหตุ วิกฤติสังคมเป็นโรค ภูมิคุ้มกันบกพร่อง ปัญหาเหล่านี้เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ซับซ้อน จึงยากต่อการแก้ไข แต่ถ้าแก้ไขไม่ได้ สังคมก็จะวิกฤติมากขึ้น จำเป็นที่คนไทยจะต้องร่วมกันทำความเข้าใจปัญหาเชิงโครงสร้าง และนายกรัฐมนตรีต้องเป็นผู้นำในการที่จะทำให้สังคมไทยเข้าใจ ปัญหาโดยถูกต้อง จะได้แก้ปัญหาได้ ## หน้าที่สำคัญที่สุดของนายกรัฐมนตรี หน้าที่ที่สำคัญที่สุดของนายกรัฐมนตรีคือ เป็นผู้ชี้ทิศทางว่าชาติจะ เดินไปทางไหนกัน เคยมีคนอเมริกันกล่าวว่า "หน้าที่ของประธานาธิบดีนั้น น้อยที่สุดคือเรื่องบริหาร ใหญ่ที่สุดคือการชี้ทิศทางของประเทศ" เมื่อผู้นำชี้ทิศทาง และเป็นทิศทางที่ได้รับความเห็นพ้อง กลไกต่าง ๆ ในชาติก็จะทำงานไปในทิศทางเดียวกัน ร่างกายของเรามีความหลากหลายสุดประมาณ แต่มีบูรณาการ เป็นหนึ่งเดียวกัน ไม่ชำแหละออกเป็นส่วน ๆ ของที่ถูกชำแหละเป็นส่วน ๆ เช่น สุกร หรือโค คือสิ่งไม่มีชีวิต ๒ พยากรณ์อนาคตประเทศไทย ๔ มกราคม ๒๕๔๔ ## ชีวิตคือการบูรณาการเป็นหนึ่งเดียวกัน ขณะนี้สังคมไทยเสมือนถูกชำแหละเป็นส่วน ๆ ไปคนละทิศคนละทาง พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต) เปรียบเทียบว่า คนไทยเหมือนไก่อยู่ในเช่งรอถูกนำไปฆ่า แต่ยังจิกตีกันอยู่ร่ำไป ขาดวัตถุประสงค์ร่วมกันที่จะบินออกจากเช่ง ถ้ามีวัตถุประสงค์ร่วมกันและพร้อมใจกันก็จะบินออกจากเช่งได้ คนไทยตกอยู่ในสภาวะวิกฤติ หรือถูกเช่งครอบอยู่ แต่จิกตีกันร่ำไป ขาดวัตถุประสงค์ร่วมกันจึงออกจากสภาวะวิกฤติไม่ได้ นายกรัฐมนตรีคนใหม่และคนไทยควรเข้าใจประเด็นนี้ แล้วสร้างวัตถุประสงค์ร่วมกันว่าชาติจะไปทางไหน เป็นทิศทางร่วมกัน ที่คนไทยจะรวมพลังฝ่าวิกฤติออกไปสู่การสร้างความร่มเย็นเป็นสุข นายกรัฐมนตรีจึงไม่ควรเป็นคนหยุมหยิม โบ้ยปัญหา (pass the buck) ว่าเป็นเรื่องของคนนั้นคนนี้ หรือกระทรวงนั้นกระทรวงนี้ ประธานาธิบดีทรูแมนมีจารึกข้อความตั้งอยู่ที่โต๊ะทำงานในทำเนียบขาว ความว่า "The buck stops here" อันหมายความว่า ปัญหาสิ้นสุดกันที่นี่ ไม่มีการโบ้ยไปที่อื่นอีกแล้ว ถ้านายกรัฐมนตรีเป็นนักโบ้ยปัญหา สังคมไทยจะขัดแย้งกันมากขึ้น และคนไทยจะตีกันตาย หน้าที่ที่สำคัญที่สุดของนายกรัฐมนตรีคือการเป็นผู้นำที่รวมคนไทยต่อสู้และกำหนดทิศทางของชาติ ## คนไทยกำหนดอนาคตของตนเอง คนที่ตกเป็นทาสหรือเชลย ประเทศที่ตกเป็นเมืองขึ้น ย่อมกำหนดอนาคตของตนเองไม่ได้ ปลาที่ตายแล้วลอยไปตามน้ำสุดแต่กระแสน้ำจะพัดไปทางไหน แต่คนเป็นคนที่มีเสรีภาพ ประเทศที่มีอิสรภาพและมีศักดิ์ศรี ควรจะต้องกำหนดอนาคตของตนเองได้ว่าเราต้องการสังคมเช่นไร ๓ พยากรณ์อนาคตประเทศไทย ๔ มกราคม ๒๕๔๔ อาจจะคิดว่าต่างคนต่างมองไม่มีทางจะเห็นร่วมกันได้ แต่ที่จริงมีจุด ร่วมที่คนทั้งหมดเห็นร่วมกันได้เสมอ เรามักจะไปเริ่มที่จุดต่างแล้วก็ทะเลาะ อย่างตกลงกันไม่ได้ แต่ที่จริงคนทั้งหลายมีจุดร่วมกันมากกว่าต่างกัน เราควรจะเริ่มที่ จุดร่วมแล้วค่อย ๆ วิเคราะห์ออกมาเป็นแนวทางหรือยุทธศาสตร์ เช่น "ร่วมสร้างสังคมไทยที่ร่มเย็นเป็นสุข" คนไทยทุกคนคงต้องการสังคมไทยที่ร่มเย็นเป็นสุข คงจะเห็นร่วมกัน เมื่อเห็นร่วมกันก็มาช่วยกันคิดว่าสังคมไทยที่จะร่มเย็นเป็นสุขได้จะต้อง ประกอบด้วยอะไร และเช่นเดียวกัน เริ่มจากหลักใหญ่ ๆ ที่เห็นพ้องกันได้ เช่น เป็นสังคมที่เข้มแข็ง - ทางน้ำใจไมตรี - ทางปัญญา - ทางสังคมและวัฒนธรรม - ทางเศรษฐกิจ - ทางสิ่งแวดล้อมและทรัพยากร - ทางความยุติธรรมในสังคม เป็นต้น สิ่งเหล่านี้เป็นหลักใหญ่ ๆ ที่เห็นพ้องร่วมกันได้ เมื่อร่วมกันคิดได้ก็ จะมีน้ำใจไมตรีต่อกัน และร่วมกันคิดในสิ่งที่ยากกว่าขึ้นไป นายกรัฐมนตรีควรจะนำและร่วมกับคนไทยในการกำหนดอนาคต ของตนเอง นายกรัฐมนตรีกับ "สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา" ประเทศไทยเผชิญปัญหาเชิงโครงสร้างที่สลับซับซ้อน ใหญ่และ ๔ พยากรณ์อนาคตประเทศไทย ๔ มกราคม ๒๕๔๔ ยากที่จะแก้ไขได้ และแก้ไขไม่ได้ตามโครงสร้างเก่า ๆ ที่คุ้นเคย จำเป็นต้องมี เครื่องมือใหม่ "สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา" คือเครื่องมือเคลื่อนเรื่องยาก ๆ ที่ ตามปกติเคลื่อนไม่ได้ เรื่องที่ยากที่สุดอย่างหนึ่งที่ใช้ "สามเหลี่ยมเขยื้อน ภูเขา" เคลื่อนสำเร็จก็คือ การเขียนรัฐธรรมนูญขึ้นใหม่ทั้งฉบับเพื่อการปฏิรูป การเมือง "สามเหลี่ยม" นี้ประกอบด้วย ๑. การสร้างความรู้จริงในเรื่องนั้น ๆ ๒. การเคลื่อนไหวทางสังคม ๓. การเชื่อมโยงกับการเมือง ดังในรูปข้างล่างนี้ ๑. การสร้างความรู้จริงในเรื่องนั้น ๆ ๒. การเคลื่อนไหวทางสังคม ๓. การเชื่อมโยงกับการเมือง "สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา" ทั้ง ๓ เรื่องอ่อนแอและไม่เชื่อมโยงกัน จึงทำให้ทำอะไรสำเร็จได้ยาก กล่าวคือ ๑. มีความอ่อนแอทางวิชาการ มหาวิทยาลัยทั้งหมดอ่อนแอ หา ผู้ที่เข้าใจภาพรวมของประเทศเกือบไม่ได้เลย เพราะสอนตามสาขาแยกย่อย ไม่วิจัยสร้างความรู้ในลักษณะที่จะนำไปแก้ปัญหาได้ ๒. การเคลื่อนไหวทางสังคมมีน้อย ที่มีบ้างก็ไม่เชื่อมโยงกับความรู้ จริง ถ้าปราศจากความรู้จริงสังคมเคลื่อนได้ยาก หรือเคลื่อนแล้วเพี้ยนไปทาง อื่น สังคมต้องเคลื่อนด้วยความรู้จึงจะมีพลังนำไปสู่การแก้ปัญหายาก ๆ ได้ ๕ พยากรณ์อนาคตประเทศไทย ๔ มกราคม ๒๕๔๔ ๓. การเมืองถึงจะมีอำนาจก็แก้ปัญหายาก ๆ ไม่ได้ ถ้าไม่เชื่อมโยงกับองค์ประกอบอีก ๒ มุม แต่การเมืองก็เป็นองค์ประกอบที่สำคัญของโครงสร้างที่ขาดไม่ได้ เพราะลำพัง ๑. กับ ๒. ก็แก้ปัญหาไม่ได้เหมือนกัน ถ้านายกรัฐมนตรีเข้าใจ และนำการเมืองเข้ามากระตุ้นและเชื่อมโยงกับองค์ประกอบที่ ๑. และ ๒. ก็จะทำให้ "สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา" สมบูรณ์ มีพลังไปแก้ปัญหายาก ๆ ได้ กล่าวคือ นายกรัฐมนตรีกำหนดยุทธศาสตร์ ๒ ยุทธศาสตร์เพื่อสร้าง "สามเหลี่ยม" คือ ๑. ยุทธศาสตร์ทางปัญญาแห่งชาติ ๒. ยุทธศาสตร์พลังทางสังคม หรือยุทธศาสตร์พลังแผ่นดิน ดังจะได้กล่าวต่อไป **ยุทธศาสตร์ทางปัญญาแห่งชาติ** นี้คือองค์ประกอบหนึ่งใน "สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา" ชาติจะเข้มแข็งได้ต้องมีความเข้มแข็งทางปัญญา สามารถสร้างความรู้ขึ้นมาในทุกตารางนิ้วของแผ่นดิน และสามารถวิจัยสร้างความรู้ที่ต้องการใช้งานได้ ต้องมีคนไทยจำนวนมากพอที่เห็นภาพรวมทั้งของโลกและของไทยรู้เท่าทันประโยชน์และโทษของความรู้และเทคโนโลยีที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว เพื่อทำให้สังคมไทยกำหนดท่าทีที่ถูกต้องต่อสิ่งต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น ไม่ตกเป็นเหยื่อ แต่ไม่พลาดการใช้ประโยชน์อย่างเหมาะสม ท่ามกลางความอ่อนแอทางปัญญาอย่างทั่วถึงเช่นปัจจุบัน ควรมีการสร้างเครื่องมือเฉพาะหน้าของนายกรัฐมนตรี เช่น สภาวิชาการแห่งชาติ (National Academic Council) โดยคัดเลือกนักวิชาการระดับยอดที่สามารถเข้าใจภาพรวมของโลกและของประเทศที่มีอิสระ จำนวนไม่กี่คน ทำหน้าที่ให้คำปรึกษาในเรื่องยุทธศาสตร์ทางปัญญา ที่นายกรัฐมนตรีจะรับไปสั่งการและจัดทรัพยากร ๖ พยากรณ์อนาคตประเทศไทย ๔ มกราคม ๒๕๔๔ สนับสนุน ให้มีการสร้างความรู้ที่จำเป็นแก่การแก้ปัญหาและพัฒนาชาติใน เรื่องที่สำคัญ ๆ โดยรวดเร็ว ## ยุทธศาสตร์พลังสังคม (ยุทธศาสตร์พลังแผ่นดิน) นี้คือองค์ประกอบที่ ๒ ใน "สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา" สำหรับปัญหาเชิงโครงสร้างทางสังคมที่ซับซ้อนและยากลำพังอำนาจ รัฐไม่มีทางแก้ปัญหาได้ ไม่ว่ารัฐบาลใด ๆ ต้องใช้พลังอำนาจทางสังคม พลัง อำนาจทางสังคมเกิดจากการรวมตัวร่วมคิดร่วมทำของคนไทยในทุกพื้นที่ ในทุกองค์กร และในทุกเรื่อง ในการรวมตัวร่วมคิดร่วมทำเป็นประชาคมหรือ ประชาสังคมนี้ จะมีพลัง ๓ ประการเข้ามาผนวกกันคือ * พลังธรรมะ หรือพลังทางจิตวิญญาณ * พลังแห่งการเรียนรู้ * และพลังแห่งการจัดการ เมื่อมีการรวมตัวร่วมคิดร่วมทำของคนไทยทั้งแผ่นดิน ประกอบด้วย พละ ๓ ดังกล่าว จะเกิดเป็นพลังแผ่นดิน หรือภูมิพละ สังคมไทยจะเข้มแข็ง และแก้ปัญหาได้ทุกชนิด นายกรัฐมนตรีควรให้ภาครัฐเข้ามาทำความเข้าใจและส่งเสริม ยุทธศาสตร์พลังสังคม โดยอาจออกคำสั่งนายกรัฐมนตรีเรื่องยุทธศาสตร์ พลังแผ่นดินในการเอาชนะวิกฤติชาติ ## ท่าทีและบทบาทของสังคมไทยต่อนายกรัฐมนตรี นายกรัฐมนตรีไม่อาจแก้ปัญหาวิกฤติชาติได้โดยลำพัง โดยไม่ได้รับ ความสนับสนุนจากสังคม ไม่ว่านายกรัฐมนตรีจะเป็นใคร สังคมไทยควร จะให้โอกาส และขอให้นายกรัฐมนตรีกับสังคมไทยร่วมมือกันอย่างจริงจัง และจริงใจเพื่อแก้วิกฤติชาติ อย่าติดอยู่ในอดีตมากเกินจนก้าวไปในอนาคตไม่ได้ ๗ พยากรณ์อนาคตประเทศไทย ๔ มกราคม ๒๕๔๔ อดีตมีรากลึกและโครงสร้างที่ทำให้เกิดอะไรต่ออะไรอันยากต่อการ สะสาง การร่วมกันทำสิ่งใหม่ที่ดีง่ายกว่า อยากให้คนไทยเข้าใจว่า "โครง- สร้างกำหนดคุณสมบัติ" อย่ามองเรื่องความดีความชั่วเป็นคุณสมบัติตายตัว ของบุคคล น้ำประกอบด้วย ไฮโดรเจน (H) ๒ อะตอม และออกซิเจน (O) ๑ อะตอม มีสูตรว่า H2O ความเป็นน้ำไม่ใช่คุณสมบัติของไฮโดรเจนหรือของออกซิเจนเลย เป็นคุณสมบัติใหม่ที่เกิดจากโครงสร้าง H2O ถ้าเรามองอะไรเป็นเรื่องของบุคคลแบบตายตัว เราคงไม่มีทางออก ที่เสนอมาทั้งหมดนี้อาศัยหลัก "โครงสร้างกำหนดคุณสมบัติ" แน่นอน เราต้องการได้นักการเมืองดี ๆ แต่จะได้นักการเมืองอย่างใดก็มี เหตุปัจจัยที่ทำให้เป็นเช่นนั้น และไม่ว่านักการเมืองจะเป็นอย่างไร ถ้ามี การสร้าง "โครงสร้าง" ที่เหมาะสมก็ทำเรื่องที่ดี ๆ ได้ ได้เสนอโครงสร้าง "สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา" ซึ่งพิสูจน์มาแล้วว่า สามารถทำให้เรื่องดี ๆ ยาก ๆ เกิดขึ้นได้ ไม่ว่านักการเมืองจะเป็นอย่างไร ก็ตาม เพราะฉะนั้น เป็นหน้าที่ของนักวิชาการและสังคมด้วยที่จะประกอบ โครงสร้าง "สามเหลี่ยม" แต่ถ้านายกรัฐมนตรีคนใหม่จะเข้าใจเรื่องนี้ แล้ว เป็นผู้นำประกอบโครงสร้าง "สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา" เสียเอง สังคมไทย ก็จะมีพลังในการแก้วิกฤติชาติได้ ขอให้นายกรัฐมนตรีคนใหม่และสังคมไทยร่วมมือกันทำงานสร้าง พลังแผ่นดิน ให้คนไทยทั้งประเทศรวมตัวร่วมคิดร่วมทำให้สังคมไทยเข้ม- แข็ง ฝ่าวิกฤติและสร้างสังคมไทยที่ร่มเย็นเป็นสุขได้ ๔ มกราคม ๒๕๔๔ ๘ pQET นายกรัฐมนตรีคนใหม่ กับสังคมไทย ประเวศ วะสี

shareแบ่งปันเนื้อหา