auto_awesome_motionไฟล์ดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (2 ไฟล์)

chrome_reader_modeเรื่อง

ปฏิรูปประเทศไทย – ปฏิรูปการศึกษา

chrome_reader_modeคำอธิบาย

เอกสารนี้มีเนื้อหาสำคัญเกี่ยวกับระบบการศึกษา ซึ่งเป็นระบบที่ใหญ่มาก และการศึกษาเป็นการพัฒนาคน การศึกษาจึงควรเป็นจุดคานงัดประเทศไทย ให้หลุดออกจากหลุมดำแห่งวิกฤตการณ์เรื้อรังไปสู่ความเจริญที่แท้จริงทุกๆด้าน ทั้งทางเศรษฐกิจ จิตใจ สังคม วัฒนธรรม สิ่งแวดล้อม สุขภาพ ปัญญา ประชาธิปไตย แต่ในความเป็นจริงกลับไม่เป็นเช่นนั้น ระบบการศึกษาไทยใช้เงินมากแต่คุณภาพต่ำ ตั้งแต่ประถมถึงอุดมศึกษา แม้แต่มหาวิทยาลัยก็ไม่เป็นหัวรถจักรทางปัญญาที่พาชาติออกจากวิกฤต

chrome_reader_modeบทคัดย่อ

# ปฏิรูปประเทศไทย - ปฏิรูปการศึกษา ## ประเวศ วะสี ๑. การศึกษาควรจะเป็นจุดคานงัดประเทศไทย ระบบการศึกษาเป็นระบบที่ใหญ่มาก และ การศึกษาเป็นการพัฒนาคน การศึกษาจึงควรเป็นจุดคานงัดประเทศไทย ให้หลุดออกจากหลุมดำแห่ง วิกฤตการณ์เรื้อรัง ไปสู่ความเจริญที่แท้จริงทุกๆด้าน ทั้งทางเศรษฐกิจ-จิตใจ-สังคม-วัฒนธรรม- สิ่งแวดล้อม-สุขภาพ-ปัญญา-ประชาธิปไตย แต่ในความเป็นจริงกลับไม่เป็นเช่นนั้น ระบบการศึกษาไทย ใช้เงินมากแต่คุณภาพต่ำ ตั้งแต่ประถมถึงอุดมศึกษา แม้แต่มหาวิทยาลัยก็ไม่เป็นหัวรถจักรทางปัญญาที่พา ชาติออกจากวิกฤต มีความพยายามปฏิรูปการศึกษากันมาหลายครั้ง แต่ก็ไม่ได้ผลอะไรจริงจัง เพราะแก้ที่ปลายเหตุ ไม่ได้ แก้ที่ต้นเหตุ คราวนี้มีสภาปฏิรูปแห่งชาติ และเรื่องที่จะปฏิรูป ๑๑ เรื่อง มีเรื่องการศึกษาอยู่ด้วยเป็นเรื่อง สำคัญและมีผู้สมัครเป็น สปช. ในกลุ่มการศึกษามากที่สุด กระบวนการปฏิรูปการศึกษาคราวนี้ควรจะจับ ต้นเหตุของปัญหาการศึกษา ๒. ต้นเหตุของวิกฤตการศึกษาไทย ต้นเหตุของวิกฤตการศึกษาไทยมี ๓ อย่าง คือ (๑.)แนวคิดการศึกษาแบบอาณานิคม (๒.)ระบบการศึกษา ที่เป็นระบบปิดแบบไซโล และรวมศูนย์อำนาจ (๓.)กระบวนการเรียนรู้ ที่เน้นการถ่ายทอดและท่องจำเนื้อหาวิชา ซึ่งจำกัดและคับแคบ ไม่พัฒนาคน ให้เต็มตามศักยภาพของความเป็นมนุษย์ ถ้าจะปฏิรูปก็ต้องแก้ต้นเหตุทั้ง ๓ คือปฏิรูปแนวคิดการศึกษา ปฏิรูประบบและปฏิรูปการเรียนรู้ ก่อนปฏิรูปต้องเข้าใจปัญหาทั้ง ๓ ซึ่งขยายความพอเป็นสังเขปดังนี้ (๑) แนวคิดการศึกษาแบบอาณานิคมเป็นไฉน ในสมัย ร.๕ มหาอำนาจยุโรปเข้ามาคุกคามยึดประเทศ ต่างๆเป็นอาณานิคม คนไทยตกใจกลัวมาก ซึ่งก็น่ากลัวจริงๆ คิดว่าคนยุโรปมีความรู้ เราไม่มีความรู้ ก็ คิดการศึกษาสมัยใหม่ขึ้นแบบ "ต่อท่อความรู้" จากยุโรปมาไทยซึ่งก็จำเป็นในระยะแรก แต่ทำอย่าง นั้นมากเกินและนานเกิน จนทำให้เห็นว่า การศึกษาคือการท่องวิชา หรือการศึกษาที่เอาวิชาเป็นตัว ตั้ง จนเป็นวิสัย ๑ การศึกษาที่เอาวิชาเป็นตัวตั้ง เป็นการแยกตัว ออกจากชีวิตจริงปฏิบัติจริงของสังคมไทย ทำให้ระบบการศึกษาเป็นระบบที่อยู่นอกสังคม ไม่รู้ร้อนรู้หนาวกับสังคม ไม่ร่วมทุกข์ร่วมสุข ไม่ร่วมแก้ปัญหาจึงอ่อนแอเพราะแค่ท่องวิชา และไม่เป็นพลังในการแก้ปัญหาเศรษฐกิจ-จิตใจ-สังคม-วัฒนธรรม-สิ่งแวดล้อม-สุขภาพ-ปัญญา-ประชาธิปไตย อะไรที่แยกส่วนจะนำไปสู่วิกฤตเสมอ การศึกษาที่แยกส่วนจากชีวิตจริงปฏิบัติจริงของสังคมไทยนำไปสู่สภาวะวิกฤตทั้งของระบบการศึกษาเองและของสังคม ในทางพระพุทธศาสนานั้นไม่แยกชีวิตกับการศึกษา ทั้งสองอยู่ที่เดียวกัน ชีวิตคือการศึกษา การศึกษาคือชีวิต ในขณะที่การศึกษาที่เอาวิชาเป็นตัวตั้งนั้นคับแคบและบีบคั้น การศึกษาที่เอาชีวิตเป็นตัวตั้งเปิดกว้าง หลากหลายรอบด้าน เชื่อมโยง ไม่มีที่สิ้นสุด ในการปฏิรูปการศึกษาจึงควรปฏิรูปแนวคิดว่า การศึกษาคือการสอนให้ท่องวิชาหรือท่องหนังสือ ไปเป็นการศึกษาที่เอาชีวิตเป็นตัวตั้ง โดยส่งเสริมการเรียนรู้ในทุกพื้นที่ของชีวิต (๒) ระบบการศึกษาที่เป็นระบบปิด แบบไซโล และรวมศูนย์อำนาจ การศึกษาที่เอาวิชาเป็นตัวตั้ง <table><tr><td>อุดม</td><td></td><td>วัฒนธรรม</td><td>ศาสนธรรม</td></tr><tr><td>มัธยม</td><td></td><td>สังคม</td><td>สิ่งแวดล้อม</td></tr><tr><td>ประถม</td><td></td><td>ความเป็นจริง</td><td>ของสังคมไทย</td></tr><tr><td></td><td></td><td>เศรษฐกิจ</td><td>สุขภาพ</td></tr><tr><td></td><td></td><td>การเมือง</td><td></td></tr></table> ระบบการศึกษาที่เอาวิชาเป็นตัวตั้งจากประถมไป อุดม แบบแท่งไซโล ลอยตัวจากความเป็นจริงของสังคมไทย รูปที่ ๑ แท่งไซโลทางการศึกษาที่ลอยตัวจากความเป็นจริงของสังคมไทย ได้กำหนดระบบการศึกษาจากประถมไปมัธยมไปอุดม แบบเป็นแท่งไซโล ทางการศึกษามีพระบ.ประถมศึกษาที่บังคับเด็กทั้งหมดมาเข้าระบบการศึกษาแบบแท่งไซโล ทำให้การจราจรในเส้นทางการศึกษานี้แออัดยัดเยียดบีบคั้น การติวกลายเป็นการศึกษาหลัก การสอบเข้าและความกระเสือกกระสนทุรนทุรายให้ได้เข้าโรงเรียนดีๆเป็นความทุกข์ยากของนักเรียนและผู้ปกครองทั่วแผ่นดิน การศึกษากลายเป็นการค้าแบบ "จ่ายครบจบแน่" ทำให้วิชาการอ่อนแอไปหมดทั้งครูบาอาจารย์และนักเรียน มี ๒ การได้ปริญญาเป็นรูปแบบ แต่ขาดสาระ คนที่มีปริญญาแต่ทำงานไม่เป็น ไม่อดทน ไม่รับผิดชอบ ระบบ การศึกษาแทนที่จะเป็นแบตเตอรี่ที่ให้พลัง กลับกลายเป็นตุ้มถ่วง ระบบราชการเป็นระบบรวมศูนย์อำนาจที่เน้นการควบคุม ระบบราชการคือกระทรวงศึกษาธิการ ที่เน้นการรวมศูนย์และควบคุม ไม่เข้ากับธรรมชาติของการศึกษา ซึ่งเป็นความงอกงามอย่างหลากหลายไม่ มีที่สิ้นสุด ประดุจป่าใหญ่มีไม้นานาพันธุ์ การควบคุมคือการจับใส่กระถางบอนไซ ในการปฏิรูปจึงจำเป็นต้องปฏิรูประบบการศึกษาและกระจายอำนาจการจัดการการศึกษาออกไป (๓) กระบวนการเรียนรู้ มนุษย์มีศักยภาพในการเรียนรู้สูงมากหรือสูงที่สุด สามารถเรียนรู้ให้บรรลุอะไรก็ได้ แต่การเรียนที่เน้นการสอนให้ท่องวิชาที่ใช้กันตั้งแต่อนุบาลจนถึงมหาวิทยาลัยนั้น เป็นการจำกัดศักยภาพ ของมนุษย์เป็นอย่างยิ่ง ทำให้เราผลิตคนที่ทำงานไม่เป็น คิดไม่เป็น อยู่ร่วมกันไม่เป็น ขาดทักษะชีวิตที่จะ อยู่และอยู่ร่วมกันด้วยดีในสังคมปัจจุบัน จึงควรมีการปฏิรูปการเรียนรู้ให้มีกระบวนการเรียนรู้ที่ดีที่พัฒนาคนในทุกๆมิติให้เต็มตาม ศักยภาพของความเป็นมนุษย์ ๓. ปฏิรูป ๓ อย่าง (๑.) ปฏิรูปแนวคิด จากการศึกษาที่เอาวิชาเป็นตัวตั้ง เป็นการศึกษาที่เอาชีวิตเป็นตัวตั้ง (๒.) ปฏิรูประบบการศึกษา จากระบบปิดแบบแท่งไซโลที่เอาวิชาเป็นตัวตั้งและรวมศูนย์การจัดการอยู่ที่ ส่วนกลาง เป็นระบบเปิดที่เอาชีวิตเป็นตัวตั้ง และกระจายอำนาจไปให้ชุมชนท้องถิ่น และจังหวัดเป็น ผู้จัดการการศึกษาให้สอดคล้องกับความเป็นจริงของชีวิตและสังคมของแต่ละพื้นที่ จากการศึกษาแบบแท่งไซโลทางวิชาการหรือสามัญศึกษาควรแตกออกเป็นการศึกษาแบบ ๓ ระบบ ทั้ง ๓ มีส่วนที่คล้องกันอยู่ การศึกษาเพื่อชีวิต อาชีวศึกษา การศึกษาเพื่อวิชาการ รูปที่ ๒ การศึกษาแบบ ๓ ระบบ ๓ ระบบ คือ การศึกษาเพื่อชีวิต อาชีวศึกษา การศึกษาเพื่อวิชาการ ๓ การศึกษาเพื่อชีวิต หมายถึงการศึกษาในชุมชน โดยชุมชน และเพื่อชุมชน ชุมชนเป็นวิถีชีวิตการอยู่ร่วมกันอย่างสมดุลระหว่างคนกับคน และระหว่างคนกับสิ่งแวดล้อม ชุมชนเข้มแข็งเป็นฐานของประเทศทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม เป็นฐานทางศีลธรรมเป็นปัจจัยของการพัฒนาอย่างยั่งยืน การศึกษาเพื่อชีวิตในชุมชนจึงเป็นการศึกษาที่สำคัญที่สุด อาชีวศึกษา-อาริยศึกษา การมีสัมมาชีพเต็มพื้นที่เป็นปัจจัยของความร่มเย็นเป็นสุข และศีลธรรมอันดีงาม อาชีวศึกษาควรเป็นอาริยศึกษาที่พัฒนาให้เต็มพื้นที่ ประเทศไทยจะเข้มแข็งทางเศรษฐกิจ จิตใจและสังคม อาชีวศึกษาควรจะหลากหลายยืดหยุ่นให้เหมาะกับทุกเพศทุกวัย และเชื่อมโยงถ่ายเทกับการศึกษาเพื่อชีวิต และการศึกษาเพื่อวิชาการ การศึกษาเพื่อวิชาการ คือการศึกษาสายสามัญและมหาวิทยาลัย ถ้าระบบการศึกษาไม่เป็นแบบไซโลแต่มีการศึกษาเพื่อชีวิต และอาชีวศึกษา เป็นระบบการศึกษาใหญ่เต็มประเทศ การจราจรการศึกษาสายวิชาการก็จะไม่แออัดยัดเยียดอย่างเดิม หมดสภาพการเป็นการค้า สามารถพัฒนาความเข้มแข็งทางวิชาการให้เข้มแข็งจริงๆ การศึกษาเพื่อวิชาการควรจะเชื่อมโยงและส่งเสริมความเข้มแข็งของการศึกษาเพื่อชีวิต และอาชีวศึกษา ถ้าระบบการศึกษาเป็นแบบ ๓ ห่วง เช่นนี้ ค่าใช้จ่ายทางการศึกษาจะลดลงมาก ทั้งของรัฐและของผู้ปกครอง (๓.) ปฏิรูปการเรียนรู้ ควรมีสถาบันวิจัยและพัฒนาการเรียนรู้แห่งชาติ ที่มีผู้เชี่ยวชาญเรื่องการเรียนรู้ระดับโลก คือรู้หมดว่าโลกมีการเรียนรู้ที่ดีอย่างไรบ้าง และสามารถวิจัยและพัฒนาการเรียนรู้ที่ดีกว่าที่โลกมี ทำหน้าที่ส่งเสริมให้ทุกมหาวิทยาลัยมีผู้เชี่ยวชาญการเรียนรู้ระดับโลก อาจรวมตัวกันตั้งเป็นสถาบันวิจัยและพัฒนาการเรียนรู้ของมหาวิทยาลัย และแต่ละจังหวัดก็มีสถาบันวิจัยและพัฒนาการเรียนรู้ของจังหวัด ทั้งหมดช่วยกันปฏิรูปการเรียนรู้ในการศึกษาทุกระดับทุกประเภท ในสถาบันวิจัยและพัฒนาการเรียนรู้ระดับชาติ ควรมีศูนย์ยุทธศาสตร์การสื่อสารเพื่อการเรียนรู้ เพื่อส่งเสริมการใช้การสื่อสารทุกประเภทส่งเสริมการเรียนรู้ให้เข้มแข็ง ๔. สปช. และ สนช. สร้างเครื่องมือปฏิรูป การจะปฏิรูปการศึกษาเป็นเรื่องยากเพราะเป็นระบบใหญ่มากและรวมศูนย์อำนาจมากกว่า ๑๐๐ ปี การเขยื้อนเรื่องยากต้องใช้ยุทธศาสตร์ "สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา" คือบริหารจัดการให้ ๓ องค์ประกอบเข้ามาบรรจบกัน คือ สร้างความรู้ * รูปที่ ๓ "สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา" ต้องมีการสร้างความรู้ที่เกี่ยวข้อง การเคลื่อนไหวสังคม และ อำนาจรัฐ * = กลไกในการจัดการให้ ๓ เรื่องเข้ามาบรรจบกัน (๑) การสร้างความรู้ที่เกี่ยวข้อง (๒) การเคลื่อนไหวสังคม (๓) อำนาจรัฐ ในการนี้ต้องการกลไกในการจัดการ "สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา” ซึ่งกระทรวงศึกษาธิการซึ่งเป็นระบบราชการจะไม่มีความสามารถที่จะทำได้ แต่ ต้องการองค์กรอิสระเข้ามาช่วยกระทรวงศึกษาธิการ มีองค์กรหนึ่งที่เกิดขึ้นโดยระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีเรียกว่า "สำนักงานส่งเสริมสังคมแห่งการ เรียนรู้และคุณภาพเยาวชน" (สสค.) ได้ทดลองทำงานปฏิรูปการศึกษา โดยเอาจังหวัดเป็นตัวตั้งมากกว่า ๓ ปี มีความรู้และประสบการณ์ในการปฏิรูปการศึกษาจากการปฏิบัติมากกว่าองค์กรอื่นๆ หากเห็นด้วยกับ การปฏิรูปการศึกษา ๓ อย่างที่กล่าวมาข้างต้น คือปฏิรูปแนวคิด ปฏิรูประบบ และ ปฏิรูปการเรียนรู้ ควรมีการออกพระราชบัญญัติปฏิรูปการศึกษา โดยบัญญัติให้มีการปฏิรูป ๓ อย่างนั้น และ สร้างเครื่องมือที่จะบริหารยุทธศาสตร์ในการปฏิรูป โดยกำหนดให้ สสค. เป็นองค์กรเพื่อการปฏิรูปตาม พรบ.นี้ การเป็นองค์กรอิสระทำให้สามารถงอกเครื่องมือที่จะใช้ในการขับเคลื่อนการปฏิรูปให้สำเร็จ เช่น สร้าง สถาบันวิจัยระบบ ศูนย์ประสานงานส่งเสริมให้เกิดสภาการศึกษาจังหวัด (ซึ่งเป็นการรวมตัวกันในจังหวัดเป็น กลไกปฏิรูปการศึกษาในจังหวัด) ศูนย์ประสานงานการจัดสมัชชาการศึกษาจังหวัด สมัชชาเฉพาะประเด็น และ สมัชชาระดับชาติ สถาบันวิจัยและพัฒนาการเรียนรู้แห่งชาติ ศูนย์ยุทธศาสตร์การสื่อสารเพื่อการเรียนรู้ เป็น ต้น (อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้จากหนังสือชื่อเดียวกันที่สำนักงานปฏิรูป กำลังจัดพิมพ์) ๕ PQET ปฏิรูปประเทศไทย - ปฏิรูปการศึกษา ประเวศ วะสี NADINE GORDIMANUMP JOSE SARAMAGO The Method ORHAN AMUK KOPP OTHER OPENS OLIVER SACKS THE MIND'S EYE The Prize Winner of Defiance, Ohio Terry Ryan Chitrakar Ben &amp; Muktiree THE CLOSER WE ARE TO Dying HENRY DAVID THOREAU Wild Fruits THE CLOSER WE ARE TO Dying SHARON BUTALA

shareแบ่งปันเนื้อหา